Vier kilometer. Het is een afstand die je fietst zonder nadenken. Naar het winkelcentrum of de bouwmarkt. Een rondje door Hoogkarspel, het dorp waar Jack Keijzer woont. Jack voelt een koude rilling over zijn lijf terwijl hij het bericht van het Openbaar Ministerie leest. Er wordt hem medegedeeld dat de moordenaar van zijn zoon Pascal, Emile T., 9 jaar na de nachtmerrie, op vier kilometer bij hem vandaan zal komen te wonen. Vol ongeloof verschijnt er een beeld in Jacks hoofd: een gangpad bij de Gamma, bij het rek met de hakbijlen… Twee mannen die elkaar toevallig treffen… Wat zou Jack dan doen… Wat dan… “De pijn en de angst om de moordenaar van je kind tegen te komen, dat is onbeschrijfelijk.”. Het is het begin van een conflict dat Jack nooit los zal laten. Hoe leef je verder met een rechterlijke uitspraak, als het uitgesproken recht niet voelt als rechtvaardigheid?
In de woonkamer van Jack Keijzer in Hoogkarspel staat een foto ingelijst op de schouw. Het zijn Pascal en Remy, samen met voetballer David Beckham. Met een nostalgische blik en een trotse grijns vertelt Jack: “Alle drie waren we gek op Ajax en voetbal… We probeerde met zoveel mogelijk supersterren op de foto te gaan. Beckham maakte tijd voor de jongens, ook al was het een zeiknatte dag!”. Voor Jack is het een mooie herinnering van voor de tijd dat zijn leven voor goed veranderde.
Pascal
Op 7 februari, 1991 werd Jacks eerste zoon Pascal geboren. De kinderwens leefde al lange tijd bij Jack en zijn vrouw Jolanda. De geboorte van Pascal was dan ook een immense trots voor het stel. Jolanda en Jack waren tot in het diepste van hun vezels gelukkig met de komst van hun jongen. Het gezin voelde dan ook compleet na de komst van hun tweede zoon, Remy. Intens gelukkig waren niet alleen Jolanda en Jack. Pascal ontfermde zich heel liefdevol over zijn kleine broertje. “Hij hield zijn hoofdje bij de eerste ontmoeting zo teder vast en gaf hem een paar kusjes op zijn voorhoofd. Ongelofelijk ontroerend”.
Pascal was een hele lieve jongen, zorgzaam, sociaal. Hij had veel vrienden, was dol op zijn ouders en speelde altijd met zijn kleine broertje. Waar Pascal ging, daar ging Remy ook. Tot en met de basisschool geen reden om als ouders je zorgen te maken. Toch is er in die periode, aan het einde van Pascals basisschool tijd iets voor altijd verandert. Pascal zat toen in groep 8. Het was een slechte, natte zomer: heel veel regen en het was koud. Jack verbleef met de familie op hun vaste vakantieadres, op de camping in Egmond aan Zee. Pascal ging in die vakantie een tijdje bij neef Danny logeren, in Den Helder. Neef Danny was niet alleen een neef, maar ook zijn allerbeste vriend, dus logeerpartijtjes kwamen vaker voor, maar deze ene keer ging het fout. Heel erg fout. Jack zette Pascal af bij Danny en gaf hem een zoen: “Veel plezier jongen!”.
Die avond is er een ruzieachtig sfeertje ontstaan met Pascal en de vriendjes rondom Danny. Waar dat over ging? Geen idee. Dat weet neef Danny ook niet meer. Niemand wist waar Pascal in deze tijd mee in zijn hoofd zat. “Het bleek dat hij met ongelofelijke ingewikkelde vragen in zijn gedachtes verzeild was. ‘Waarom voel ik mij alleen’ en ‘wat doe ik hier op deze wereld?’”, vertelt Jack. De vraag stellen was deze helaas in dit geval ook beantwoorden. Pascal vertrok van het logeerpartijtje. Tegen neef Danny zei Pascal dat hij naar opa en oma ging, maar Pascal liep die avond een totaal ander pad. Hij liep door de stad, richting het dichtbij zijnde treinspoor. De jonge Pascal heeft op die avond op het spoor gezeten, in de hoop dat een trein hem van zijn leven zou bevrijden.
Het pure toeval behoedde het gezin destijds voor een ware nachtmerrie. Een voorbijrijdende mevrouw zag de jonge Pascal daar eenzaam en alleen in een onmogelijke worsteling met zichzelf. “Ze heeft hem vervolgens daar vandaan weten te halen en naar mijn ouders gebracht”, vertelt Jack. “Godzijdank… Het was vreselijk… Wij waren dol op de kinderen en wilden alleen maar dat onze jongen simpelweg gelukkig was. Maar onze Pascal was kennelijk ten diepste ongelukkig…”. Pascal kon niet goed duiden wat er allemaal in hem omging, toen Jack en Jolanda hem die avond vol ongeloof ophaalde bij Jacks ouders. De rit naar de ouders van Jack voelde onwerkelijk voor de vader en moeder. Ze hielden elkaars hand klemvast, terwijl ze in stilte en verslagenheid richting Den Helder reden. Aangekomen pakte Jack zijn oudste zoon vast als nooit tevoren. Hoe heeft dit nou toch kunnen gebeuren, vroeg hij zich af.
Ontsporing
Stappen moesten worden gezet en Jack ging opzoek naar verbetering. Bij een kinderpsychiater kreeg Pascal de diagnose ADD. Zou het daar dan aan hebben gelegen? Zou daar zijn gevoel van misplaatstheid vandaan komen? Jack hoopte dat zijn zoon langzaam de weg omhoog zou vinden, en die bevestiging kreeg hij ook. Maar Pascal hield de verhalen thuis positiever dan ze in werkelijkheid waren. Al na zijn eerste twee weken op de middelbare school werd Jack opgebeld door de school. Een indringend gesprek met de mentor van Pascal volgde: op alle fronten ging het slecht. Een stoorfactor in de klas en het huiswerk ontbrak vrijwel iedere les. Dat stond in schril contrast met de enthousiaste verhalen die Pascal thuis vertelde.
In een gesprek dat volgde na het gesprek met de mentor gaf Pascal toe dat hij de boel verstoorde in de klas en niet altijd eerlijk was tegen zijn ouders. “Maar papa, ik kan er niets aan doen,” zei hij. “Ik beloof dat ik mijn best zal doen.” Jack keek hem streng aan en vertelde hem dat hij zich normaal moest gedragen. Nog altijd zit Jack in zijn maag met hoe hij in die tijd omging met de struggles van zijn oudste zoon. “Ik was misschien te streng voor hem… De teleurstelling op zijn gezicht… Dat achtervolgt me nog elke dag”.
Langzaamaan lukte het Pascal ook niet meer thuis de schijn op te houden. Zowel op school als thuis belandde Pascal in een vicieuze cirkel van straf krijgen en niet willen luisteren. Hij zocht naar ontsnappingen van zijn dagelijkse frustraties. Jongens op en rondom school die zeiden Pascal te begrijpen boden hem joints aan. Hij was zo’n dertien jaar destijds. Een joint in de puberteit, dat gebeurt wel vaker. Maar bij Pascal nam het drugsgebruik een volgende stap. “Ik heb nu geleerd dat mensen met ADD extra gevoelig zijn voor verslaving”, zegt Jack. Pascal belandde, achter de rug van het gezin om in een drugswereld. Hij ging zelfs kleinschalig dealen en kwam zo in een wereld terecht waar de jonge Pascal nooit in terecht had moeten komen. Zo dealde hij ook drugs met een man afkomstig uit hetzelfde dorp als waar de familie Keijzer woont. Een man genaamd Emile T.
Hoop
Het gedrag van Pascal verbeterde niet en hij belandde dieper en dieper in het drugscircuit. Het gezin van Jack, dat ooit zulke liefdevolle jaren kende, ging er langzaamaan onderdoor. Enkele dagen voor die ene Koninginnedag in 2007 trok Jack de laatste grens, in een van de vele heftige gesprekken die hij met Pascal voerde. Een laatste strohalm. Jack was de grip op zijn zoon verloren. Pascal moest gaan veranderen, anders zou het hele gezin uiteenvallen.
“Dit loopt fout af!’, zegt Jack tegen Pascal. Ze zaten aan tafel, thuis, in de woonkamer. Jack vertelde zijn oudste zoon hoe veel zorgen hij zich maakte en dat het nu echt voor eens en altijd klaar moest zijn. Het duurde niet lang tot dat zowel Pascal als Jack braken. Huilend en trillend omhelsden vader en zoon elkaar. Ze grepen elkaar stevig vast. Pascal vroeg om één laatste kans. Hij beloofde zijn vader hulp én eerlijk werk te gaan zoeken. “De weg van Hoogkarspel naar Kaapstad is een end rijden, het is een weg vol met kuilen en hobbels. Maar met veel geduld en met nog meer liefde, halen wij als gezin de eindstreep”, vertelde Jack zijn zoon. De twee bleven elkaar vasthouden. Voor het eerst in lange tijd voelde het voor even alsof er licht kwam tussen de donkere wolken die boven Pascal hingen, maar allesbehalve bleek waar.
1 mei 2007
Het is de ochtend van 1 mei 2007, de dag na Koninginnedag. Pascal, inmiddels 16, was bij een vriend blijven slapen en zou de volgende ochtend rond half zeven zijn lunchpakketje komen ophalen. Pascal had, zoals beloofd, een baantje gezocht en gevonden. Die dag zou hij daar gaan beginnen en een nieuwe weg inslaan. Jack herinnert zich nog hoe hij rond half 7 zich af begon te vragen of hij nog zal komen. “Ik begon me langzaam klaar te maken om naar werk te gaan”, vertelt Jack, terugblikkend op die gitzwarte dag. Jack zette zijn ochtendkoffie en ja hoor, de bel ging. “Zie je wel, dacht ik, Pascal is zijn sleutel kwijt…”. Jack loopt naar de deur, trekt de deur open en ziet daar twee agenten staan… Het leek alsof de plavuizen zich onttrokken aan het cement op de vloer en er ontstond een onwijs diepe pijn in Jack zijn lijf, die nooit meer weg zou gaan. De agenten vertelde Jack het verschrikkelijkste nieuws dat een ouder kan overkomen. Jacks oudste zoon Pascal was om het leven gekomen. Jack trok lijkwit weg. Hij wist: mijn leven is finaal en tot in de eeuwigheid naar de klote.
Jacks vrouw Jolanda werd wakker van vreemde stemmen aan de voordeur. Ze staat halverwege de trap in haar roze ochtendjas, wanneer ze aan Jack met een trillende ochtendstem vraagt: ‘Jack, wat is er aan de hand, wie is daar?”. Jack liep de trap op en heeft zijn vrouw steviger dan ooit vastgepakt. “Onze zoon is niet meer”, zei hij. De schreeuw van verdriet en wanhoop die Jolanda op die dag op de trap liet horen is een schreeuw die Jack voor altijd bij zich zal dragen. Het leven voor Jack en Jolanda zou nooit meer hetzelfde zijn.
Rechtspraak
De rechtszaak die volgde was voor Jack en zijn familie een onbeschrijfelijke aaneenrijging van emoties. Jack besloot totaal in het strafrecht te duiken, als afleiding en om zo te zien welke straf de moordenaar van zijn zoon zou moeten krijgen. De officier van justitie nam Jack mee in de wetten en liet hem het strafdossier inzien. Zo leerde hij het verschil tussen moord en doodslag en waarom levenslang bijna nooit wordt opgelegd. Ook hoorde hij tot zijn verbijstering dat van elke straf standaard een derde wordt afgetrokken en dat levenslang in Nederland nauwelijks gegeven wordt. Jack wist niet wat hij hoorde. Emile T. kreeg de straf van 15 jaar opgelegd voor moord met voorbedachte raad, waarvan er uiteindelijk dus maar 9 daadwerkelijk uitgezeten zouden gaan worden. Jack maakte gebruik van zijn spreekrecht om te mogen uiten wat de moord op zijn zoon voor hem en zijn familie heeft betekend. Liever denkt Jack nooit meer terug aan de verschrikkelijkste tijd uit zijn leven. Pascal was er niet meer. Dát zou hoe dan ook nooit meer veranderen.
Gifbeker moet leeg
Na negen jaar kwam de dader weer op vrije voet. Een volgende klap volgde waar het gezin nooit aan had durven denken. Vanuit het Openbaar Ministerie kregen zij te horen dat hij terug zou keren naar zijn oude huis, slechts vier kilometer van huize Keijzer vandaan. Onverteerbaar voor vader Jack. Vol verslagenheid vroeg hij het OM om een gebiedsverbod van twintig kilometer, maar tevergeefs. De wet liet het niet toe. Eenmaal vrijgesproken kan Emile T. wonen waar hij wil. “Ongelofelijk vond ik het… De angst voor ons om hem tegen te komen, bijvoorbeeld in de supermarkt… Het is onbeschrijfelijk”, vertelt Jack. Het recht was gesproken, maar toch heerste er zo’n groot gevoel van onrechtvaardigheid.
Voor de familie Keijzer moest de gifbeker tot de laatste druppel worden leeggedronken. Na het verlies van hun oudste zoon volgde voor Remy geen verwerking, maar een langzaam wegzinken, gevoed door verdriet. Remy kreeg psychoses en bezocht meerdere psychiaters. Die onrust werd extra aangewakkerd toen Emile T. weer in de buurt kwam te wonen, waardoor oude wonden open werden gereten. Hoopvolle momenten, waarin Remy weer levenslust toonde, bleken telkens tijdelijk. Jack en zijn vrouw Jolanda deden alles wat ouders kunnen doen: beschermen, praten en er zijn. Toch voltrok zich het ondenkbare. Jack was degene die Remy vond. Remy ontnam zichzelf, 9 jaar na de dood van zijn grote broer, in 2016 van het leven. “Wat ons uiteindelijk op de been hield is onze gedachte dat Remy zichzelf van zijn leven heeft bevrijd vanwege het gemis van zijn grote broer. Dat werd hem te veel. En de broers zijn in de hemel herenigd”, zegt Jack.
Rechtvaardigheid
In plaats van toe te geven aan haat en verzinken in het immense verlies van het verliezen van twee zonen koos Jack voor een jarenlange strijd voor rechtvaardigheid. Uit het gevoel van onrecht en machteloosheid was een gevoel van strijdlust ontstaan. Jack besloot te pleiten voor een wet die bepaalt dat een dader na zijn straf niet meer mag wonen in de buurt van de nabestaanden. Hij trok aan de bel bij politici, onder wie Joost Eerdmans van JA21 en Ulysse Ellian, van de VVD. Zij luisterden en zetten het onderwerp op de politieke agenda. Er ligt nu, anno 2025, een wetsvoorstel. Dat voelt volgens Jack als erkenning voor iedereen die in dezelfde situatie zit, of gezeten heeft. Zijn boodschap aan de politiek is helder. Wat als het jouw kind was en je leeft elke dag met de angst dat je de dader tegen kan komen in de supermarkt? Deze wet zou nabestaanden volgens Jack zoveel meer rust geven. Het is voor Jack en zijn vrouw Jolanda niet alleen maar een wetsvoorstel. “Met de strijd die ik voer voor de wet heb ik echt het gevoel dat onze jongens niet voor niets zijn gestorven”. Een traan rolt over zijn wang, terwijl hij subtiel omhoog, richting het plafond van zijn woonkamer in Hoogkarspel kijkt. “Dat zij hopelijk vol trots vanaf boven naar papa en mama kijken en ons nog een tijdje beschermen…”
