In een groot, licht atelier in Amsterdam-Noord werkt Tessa de Rijk bijna elke dag aan haar kunst. Ze is kunstenaar en ontwerper en werkt onder de naam Atelier de Rijk, waarmee ze op Instagram ruim 12.000 volgers heeft. Ze maakt sculpturen, keramiek, schilderijen en objecten voor in huis. Haar stijl is herkenbaar aan de rustige uitstraling, sterke vormen en het minimale gebruik van kleur. Inspiratie vindt ze vaak buiten, tijdens lange wandelingen met haar hond. Hoewel de Rijk nog niet echt een bekende naam is bij het grote publiek, heeft ze binnen de kunst- en designwereld wel een duidelijke plek en verscheen ze onlangs in de Bazaar als ‘rising star’. Ze verkoopt haar werk goed, geeft keramiekworkshops en werkt vrijwel elke dag van negen tot vijf in haar atelier. Juist die stille, consistente manier van werken maakt haar tot een kunstenaar die meer aandacht verdient.

Het begin

Na haar studie architectuur begon de Rijk met schilderen. Ze maakte grote schilderijen met brede kwaststreken, geïnspireerd op een Japanse stijl. Die werken werden op een gegeven moment opgepikt door een galerie en verkocht. Dat moment bleek een keerpunt. “Ik kreeg hierdoor vertrouwen en stopte met de horeca en gaf me volledig over aan mijn kunstbedrijf,” zegt ze. Jarenlang werkte ze in de horeca, zo heeft ze ook haar beste vriendin en buurvrouw Elsemieke van der Heijden leren kennen. Het begin van hun vriendschap begon in 2012 bij een restaurant in de Jordaan. “Dat was echt een parel,” vertelt van der Heijden. “Iedereen die daar werkte was kunstzinnig en eigenlijk voor iets anders opgeleid.” Samen werkten ze daar drie jaar. Daarna gingen ze aan de slag in een restaurant met een Michelinster. In totaal stonden ze bijna vijf jaar samen in de horeca. Sinds 2012 zijn ze beste vriendinnen, samen met nog een derde vriendin, vertelt Van der Heijden. “Wij zijn echt drie musketiers. Zij zit alleen niet in de kunst, maar heeft juist een grote liefde voor muziek en film.”

Laboratorium

Het atelier is voor de Rijk een hele belangrijke plek. Ze noemt het zelf een soort laboratorium. “Ik probeer hier dingen uit, maak fouten en ontdek nieuwe vormen en technieken.” Er is volgens de Rijk niet één vaste methode, het komt allemaal uit haar hoofd en experimenteren is belangrijk. Alles mag elkaar beïnvloeden.

“De vrijheid in mijn atelier vind ik nog belangrijker dan de buurt zelf” legt de Rijk uit. Ze heeft eerder ook in andere ateliers gewerkt, maar hier voelt ze dat ze echt de ruimte heeft om te maken wat ze wil. Die vrijheid wordt versterkt door het feit dat haar beste vriendin en buurvrouw ook kunstenaar is. Van der Heijden werkt in hetzelfde pand en ziet de Rijk bijna elke dag. “We zijn echt sparringpartners,” zegt ze. “Je moet enorm geluk hebben dat je beste vriendin ook een maker is.”

Van schilderen naar keramiek

Hoewel schilderen lange tijd centraal stond, voelde de Rijk na een paar jaar de behoefte om iets anders te doen. Ze wilde kleiner werken en met haar handen bezig zijn. Ze volgde een keramiekcursus en begon met pottenbakken. “Dat voelde meteen goed. Ik werd er meteen enthousiast van en kocht mijn eigen draaischijf.”

Keramiek groeide uit tot een belangrijk onderdeel van haar werk. Ze maakt kopjes, schaaltjes en kleine sculpturen. Het proces is traag en intensief. Klei moet drogen, wordt gebakken, geglazuurd en daarna opnieuw gebakken. Eén object staat in totaal ongeveer vijftig uur in de oven. “Niet zo goed voor het milieu,” zegt ze lachend.

Geen kleur?

Wat veel mensen meteen opvalt aan het werk van de Rijk, is haar beperkte kleurgebruik. Ze werkt vooral met wit, zwart en natuurlijke tinten zoals beige en grijs. “Voor mij voelt kleur snel als versiering,” legt ze uit. “Ik wil dat de vorm centraal staat.”

Haar vriendin Elsemieke van der Heijden herkent dat meteen, terwijl zij juist met veel kleur werkt. “Het is knap dat de Rijk zonder kleur toch spanning en diepte kan maken,” zegt ze. “Dat zie je ook veel in Japanse zen-esthetiek, die rust en eenvoud.”Tegelijkertijd benadrukt ze dat de Rijk juist ook heel goed is met kleur. “Ze geeft ook veel kleuradvies, ook al gebruikt ze het zelf weinig.”

Toch merkt de Rijk dat haar klanten ook vaak voor rust kiezen. “Gekleurde objecten blijven vaker liggen. Mensen zijn bang voor kleur in huis.” Af en toe experimenteert ze voorzichtig met blauw, maar groen wijst ze resoluut af. “Dat is te druk.”

Inspiratie

Inspiratie haalt de Rijk vooral uit haar omgeving. Ze kijkt naar vormen, structuren en materialen die ze buiten of op straat tegenkomt. “Het is geen bijzondere inspiratiebron,” zegt ze zelf. “Het is gewoon een manier van kijken.” Vaak heeft ze al een beeld in haar hoofd en probeert ze dat te vertalen naar een object.

Kunstenaars die ze bewondert zijn onder andere Constantin Brâncuși en Isamu Noguchi. “Ik vind hun werk sterk en tijdloos,” vertelt ze. “Maar ik kopieer nooit letterlijk. Alles wat ik zie vertaal ik naar mijn eigen stijl.”

Volgens de Rijk hoeft er geen harde grens te zijn tussen kunst en gebruiksvoorwerpen. “Een kopje kan net zo goed voor koffie zijn als voor een sculptuur.” Ze maakt daarom ook nooit grote series. Elk object is anders. Het verschil zit vaak in hoe mensen ernaar kijken: iets aan de muur wordt sneller als kunst gezien dan iets wat je dagelijks gebruikt.

Structuur

De Rijk werkt heel gestructureerd: “Ik ben elke dag in mijn atelier, van negen uur ’s ochtends tot zes uur ’s avonds. Ik behandel mijn werk als een gewone baan en ik vind het ook belangrijk om elke dag iets te doen, ook al weet ik nog niet precies wat.” Naast haar werk is haar leven rustig. Ze brengt tijd door met vrienden, kookt graag en houdt van eten en drinken. Sinds kort woont ze samen met haar vriend Thomas op een woonboot in Schellingwoude, een plek die ze rustig en prettig vindt. Ze hebben bijna twee jaar een relatie en leerden elkaar kennen via een dating-app. Omdat Thomas ook architect is, delen ze een zelfde manier van denken. “Waar ik over logica en plattegronden denk, denkt Tessa over materialen en sfeer. Dat vult elkaar heel goed aan,” zegt hij.

Wat hem vanaf het begin opviel, is haar intuïtieve en vastberaden manier van werken. “Ze kan ’s avonds besluiten dat ze haar hele atelier een andere kleur geeft, en het is gewoon gedaan. Er is geen twijfel proces aan voorafgegaan.” Hij kijkt mee en geeft soms een reactie, maar bemoeit zich niet met haar werkproces; alles gebeurt in het atelier.

Ook haar karakter bewondert hij: ze heeft veel aandacht voor alles om zich heen, ziet dingen die anderen missen en blijft altijd zichzelf, zowel thuis als in het atelier. “Tessa gedraagt zich nergens anders dan wie ze is. Ze verandert nooit van persoon en doet nooit alsof.” Hij noemt haar een levensgenieter en een alleskunner, iemand die altijd probeert en nergens bang voor is. “Ze werkt echt met het doel om iets moois te maken. Het verhaal en de context zijn belangrijk, maar uiteindelijk gaat het om de schoonheid. Ze durft te experimenteren en creëert zo een hele wereld in haar atelier.”

Workshops

Claire Anin speelt naast van der Heijden en haar vriend Thomas ook een belangrijke rol in de Rijk’s omgeving. Anin is grafisch ontwerper en zit twee deuren van de Rijk vandaan. Ze zit daar samen met vrienden en werkt er al drie tot vier jaar. Ze doet van alles: websites, posters, boeken en visuele projecten. Ook heeft ze de website van de Rijk ontworpen.

Anin bewondert vooral de Rijk’s manier van werken. “Ik ben soms echt jaloers,” zegt ze eerlijk. “Ze maakt gewoon. Ze denkt niet eerst: gaat dit wel verkopen?” Volgens Anin creëert de Rijk haar eigen wereld in het atelier. “Ze is heerlijk met haar handen bezig en maakt haar eigen universum.” Dat zij daar ook nog van kan leven, vindt Anin indrukwekkend.

Naast haar eigen werk geeft de Rijk keramiekworkshops. De deelnemers zijn vaak mensen die haar al volgen op Instagram en soms al werk van haar hebben gekocht. Tijdens de workshop maken zij een basisvorm, die de Rijk zelf afwerkt. “Als een soort handtekening,” legt ze uit. Keramiek is kwetsbaar en er gaat vaak iets mis. Dat vindt de Rijk geen probleem meer. Ze herstelt kapotte stukken met zilver, een techniek die doet denken aan de Japanse kintsugi-methode. Zo wordt een fout juist iets moois en krijgt het object een nieuw verhaal.

Toekomst

De Rijk heeft een duidelijke grote droom: “Ik wil grotere sculpturen maken die los in de ruimte staan. De keramische werken die ik nu maak, zie ik als een soort mini schetsen. Ik wil later een grote tuin waar ze allemaal in staan.”
De Rijk verwacht niet dat mensen haar kunst begrijpen of analyseren maar ze hoopt dat mensen er verliefd op worden. “Eigenlijk net zoals ik zelf kunst koop, dat ik het zie en denk ik wil dit!” Via Instagram verkoopt ze haar werk over de hele wereld.

Tessa de Rijk is een kunstenaar die werkt vanuit rust, aandacht en gevoel. Ze volgt geen trends, maar haar eigen tempo. In haar werk laat ze zien dat kunst en gebruiksvoorwerpen samen kunnen gaan en dat eenvoud juist krachtig kan zijn. Ze heeft echt haar eigen stijl en kan heel groot gaan worden.