Het is half elf ’s ochtends.
Sander Zuidhof ligt nog in bed. Niet omdat hij heeft uitgeslapen, maar omdat hij geen reden heeft om vroeg op te staan. Geen werk waar hij naartoe moet, geen vaste routine. Alleen een to-do lijstje op zijn telefoon dat hij al dagen negeert. Hij weet dat hij iets moet doen, maar wat precies… dat weet hij niet. En juist dat maakt het lastig en zwaar.

Naast Sander zijn er nog veel meer jongvolwassen die dit gevoel delen. Driekwart van de jongvolwassenen tussen de vijfentwintig en drieëndertig jaar zegt dit gevoel ooit gehad te hebben, blijkt uit internationaal onderzoek van LinkedIn.

Sander is dertig, creatief en sociaal maar toch voelt het alsof hij stilstaat. Hij studeerde in 2018 af als theaterregisseur en theatermaker. Tijdens zijn studie was alles overzichtelijk: hij wist waar hij hoorde te zijn, wat er van hem werd verwacht en hoe zijn toekomst eruit zou zien. Na zijn studie volgden mooie projecten en creatieve samenwerkingen. Maar daarna begon het opeens bergafwaarts te gaan.

Langzaam raakte hij het overzicht kwijt. Wat hij ervaart, heeft inmiddels een naam: de quarterlifecrisis.

De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 (uitgevoerd onder ruim 135.000 16- tot en met 25-jarigen in Nederland) geeft aan dat meer dan 80 procent zich zorgen maakt:

Sander legt uit hoe dit zich vorm geeft bij hem:

Volgens psycholoog en loopbaanadviseur Nienke Wijnants is dat herkenbaar. Zij schreef het boek Het dertigersdilemma en begeleidt al jaren jongvolwassenen die vastlopen.

“De quarterlifecrisis verwijst naar het kwart van je leven,” zegt ze. “Het is te vergelijken met een midlifecrisis, maar dan eerder.” Het begrip komt uit Amerika en gaat over de overgang van studeren naar het volwassen leven. Een fase waarin keuzes ineens serieus worden. “Veel twintigers en dertigers ontdekken dat het leven anders loopt dan ze hadden gedacht,” vertelt Wijnants. “Vroeger lagen de paden vast. Nu zijn er juist heel veel mogelijkheden.” Die vrijheid klinkt positief, maar zorgt ook voor druk. Want als alles kan, wordt kiezen moeilijk.

Geldstress

Als Sander om zich heen kijkt, ziet hij het verschil met zijn vrienden. Veel van hen hebben een vaste baan, een stabiel inkomen en meer zekerheid. Niet dat hun leven perfect is, maar ze hoeven zich geen zorgen te maken of ze volgende maand rondkomen.

Schrijver Femke Kamps herkent dit gevoel. Zij belandde zelf rond haar 23e in een quarterlifecrisis en schreef het boek Fuck the quarterlifecrisis. In die periode kreeg ze last van stress en hyperventilatie.

“Eerst dacht ik dat het aan mij lag,” vertelt ze. “Maar toen ik er met vriendinnen over sprak, bleek dat zij met dezelfde vragen zaten.” Toen ze haar verhaal online deelde, kreeg ze veel reacties. “Jongeren herkenden zich erin. Dit is geen persoonlijk probleem, dit speelt bij een hele generatie.” Volgens Kamps wordt het vaak niet serieus genomen. “Oudere generaties noemen het soms aanstellerij. Terwijl het veel lijkt op een midlifecrisis, alleen gebeurt het eerder.”

Die behoefte aan herkenning ziet ook Ellis Peek. Zij richtte drie jaar geleden Deep Dinner op. Tijdens deze diners komen vrouwen tussen de 23 en 33 jaar samen om open gesprekken te voeren over twijfels en levensvragen.

Volgens Peek voelen veel deelnemers dat ze achterlopen op anderen. Dat gevoel komt vaak vanzelf op tafel. “Ik denk dat het fijn is om hier met vreemden over te praten,” zegt ze. “Dat is anders dan met vrienden die je al kennen.”

De vergelijking gaat volgens haar verder dan de eigen omgeving. “Niet alleen met vrienden of collega’s, maar vooral met het beeld dat jongeren online zien van succes, zekerheid en stabiliteit.” Door die twijfels te delen, merken de deelnemers dat ze niet alleen zijn.

Passie of geld?

Sander wil uiteindelijk een creatieve baan, want daar heeft hij nou eenmaal voor gestudeerd. Maar de realiteit dringt zich steeds meer tot hem door: passie alleen betaalt geen huur.

Wijnants noemt dit één van de grootste spanningen binnen de quarterlifecrisis. “Jongvolwassenen groeien op met het idee dat ze hun dromen moeten volgen,” zegt ze. “Tegelijk wordt financiële zekerheid steeds moeilijker te bereiken.” Die twee botsen met elkaar en zorgen voor twijfel.

Ook bij Deep Dinner komt dit onderwerp vaak naar voren. Oprichter Ellis Peek hoort deelnemers worstelen met vragen als: kies ik voor zekerheid of volg ik mijn gevoel? En: doe ik het wel goed als ik het nog niet weet?

Volgens Wijnants is die twijfel logisch. “Deze generatie heeft zoveel mogelijkheden dat het maken van keuzes verlammend kan werken. Mensen zijn vaak al bang voor spijt voordat ze überhaupt een beslissing nemen. Daardoor blijven ze hangen.”

Onze generatie

Vergelijken is een belangrijke oorzaak van de crisis, zegt Kamps. “Vroeger keek je naar je directe omgeving. Nu vergelijk je jezelf met de hele wereld. Sociale media tonen continu succes, relaties en perfecte levens. Dat kan inspirerend zijn, maar vaak verlammend.”

“Er lijkt altijd iemand verder, succesvoller of gelukkiger. Die constante vergelijking maakt kiezen moeilijk.” De maatschappelijke context speelt ook mee. Kamps noemt dit prolonged adolescence: “De levensfase waarin jongvolwassenen zich bevinden wordt langer, terwijl verwachtingen wél hoog blijven. Voor starters is het vrijwel onmogelijk om een huis te kopen op één inkomen.”

Vindt maatschappelijke kwestie een (heel) groot probleem:

Sander merkt dat hij onderdeel is van de zogenoemde pechgeneratie, maar probeert er niet in te blijven hangen:

Voor Kamps uitte de twijfel zich op een gegeven moment lichamelijk. Ze kreeg last van stressklachten en hyperventilatie. “Dat was het moment waarop ik besefte: dit gaat niet vanzelf over.” Toch benadrukt ze dat twijfel niet per se ongezond is. “Iedereen twijfelt. Het wordt pas een probleem wanneer het je dagelijks leven belemmert.” Twijfel kan volgens haar ook iets in beweging zetten. “Het kan juist zorgen voor groei en uiteindelijk voor verandering.”

Twijfel en toekomst

Sander staat met veel onderdelen van zijn leven op een kruispunt. Er ligt weinig vast, maar deze fase voelt anders dan eerdere momenten van onzekerheid. Hij heeft meer zelfkennis en begrijpt beter wat voor hem belangrijk is.

Volgens Wijnants zit daar precies de kracht van de quarterlifecrisis. “Het is geen ziekte,” zegt ze. “Het is een normale fase waarin mensen nadenken over hun leven.” Wie deze vragen vroeg stelt, heeft volgens haar tijd om keuzes te maken die echt passen. “Je kunt nog bouwen aan een leven dat aansluit bij je eigen waarden, in plaats van bij wat de omgeving verwacht.”

Ook bij Deep Dinner ziet Peek dat twijfel na één avond niet verdwijnt. Wel verandert het gevoel eromheen. Deelnemers geven aan zich minder alleen te voelen. Problemen worden minder zwaar wanneer ze gedeeld worden met anderen die hetzelfde meemaken. Die herkenning zorgt voor rust.  Peek benadrukt dat Deep Dinner geen therapie is. “Het is een plek waar mensen zichzelf mogen zijn.” Wat zij hoopt dat deelnemers meenemen, is geen kant-en-klare oplossing. Wel meer begrip voor zichzelf, nieuwe inzichten en soms een eerste kleine stap richting verandering in het dagelijks leven.

Wijnants sluit zich daarbij aan: “Wie vroeg met deze vragen komt, heeft nog tijd om een leven op te bouwen dat past bij wie je bent.”

“Twijfel betekent niet dat je faalt,” zegt Kamps. “Het betekent dat je bewust probeert te leven, wat geen zwakte is maar juist een kracht.”

Het mandje wordt steeds voller en zwaarder…..

Heb ik een Quarterlifecrisis? – Checklist

Beantwoord de vragen hieronder met ja of nee:

• Voel je je vaak onzeker over wat je met je leven wilt en heb je het gevoel dat er iets ontbreekt?

• Vind je het moeilijk om beslissingen te nemen en raak je snel vast wanneer je moet kiezen?

• Heb je weinig energie of motivatie en merk je dat je vaker moe bent of meer slaapt dan normaal?

• Ervaar je een innerlijke strijd tussen de wens om vrij en spontaan te leven en de druk om “volwassen” te worden en je leven op orde te krijgen?

• Maak je je zorgen dat leeftijdsgenoten hun leven al op orde hebben, terwijl jij het gevoel hebt achter te lopen?

Uitslag

• 0–1 keer ja: waarschijnlijk gaat het om normale twijfels die iedereen weleens heeft.

• 2–3 keer ja: je herkent mogelijk signalen van een quarterlifecrisis.

• 4–5 keer ja: de kans is groot dat je in een quarterlifecrisis zit. Het kan helpen om hierover te praten met vrienden en te kijken of zij dit gevoel herkennen.

Verantwoording:

Het onderzoek van LinkedIn is gebaseerd op een online enquête onder ruim 6.000 jongvolwassenen van 25 tot 33 jaar in onder andere de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, India en Australië. In het onderzoek is gevraagd naar twijfels over werk, toekomstkeuzes en levensrichting. Omdat het om een groot internationaal onderzoek gaat, uitgevoerd door onderzoeksbureau Censuswide, geven de resultaten een goed beeld van hoe deze gevoelens worden ervaren. Wel blijft het zelfrapportage, wat betekent dat het vooral gaat om persoonlijke beleving.

De cijfers uit de datagrafieken komen van het RIVM en het CBS. De Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 is uitgevoerd tussen april en juli 2024. Jongvolwassenen van 16 tot en met 25 jaar konden via een online campagne een vragenlijst invullen. In totaal deden ruim 135.000 jongeren mee. De resultaten zijn beschikbaar op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau via de GGD.

De checklist aan het einde van de productie is afkomstig van quarterlifecenter.com en is vertaald naar het Nederlands.