Het is 6 december 2024. Ayça zit met haar vriendinnen aan tafel, tijdens de dispuutsavond van haar clubje in Utrecht. Ze twijfelt of ze het aan haar vriendinnen gaat vragen. Ze is gewend dat haar Nederlandse vriendinnen dit soort dingen altijd heel normaal vinden of niet begrijpen wat Ayça haar twijfels hierbij zijn. Maar toch voelt ze zich veilig genoeg.
‘Is het raar als ik mijn moeder vraag of ik tweede kerstdag bij Luc mag eten?’, vraagt ze zacht. Haar vriendinnen kijken op. ‘Nee, dat is toch prima om te vragen?’, reageren ze zonder enige twijfel.
Ze laat haar vooraf opgestelde appje zien aan Anne Lise, een van de vriendinnen binnen het dispuut die altijd het juiste advies geeft. ‘Dit is een harstikke net appje.’ zegt ze.
Ik: Hi mama, even voor jou en pap een appje vanuit mij. Ik ben twee weken geleden uitgenodigd door Luc om tweede kerstdag met zijn gezin te gaan eten. Ik heb hier een tijdje over nagedacht en veel gepiekerd. De uitkomst is dat dit mij heel erg leuk lijkt en ik besluit dit te gaan doen. Echter wil ik dit wel graag met jullie bespreken en hoop ik dat jullie dit goed vinden. Ik weet dat jullie dit misschien lastig vinden, daarom wil ik het graag bespreekbaar maken en jullie meenemen in mijn overweging. Hierdoor twijfel ik ook lang en houd ik het tot nu toe open richting Luc. Ik merk bij mezelf dat ik het heel erg fijn heb met hem, enorm goed en respectvol wordt behandeld en erg welkom wordt geheten vanaf zijn kant. Ik besluit om dit 2e kerstdag te doen zodat ik kerstavond en eerste kerstdag samen met jullie kan zijn <3. Ik hoop dat jullie mij snappen & jullie mij binnen deze keuze steunen.
Ik: Ik geef heel veel om jullie mening en gedachtegang, vandaar dat ik dit ook zo spannend vind en er zolang over pieker. Toch voelt dit voor mij als een juiste keuze en hoop ik dat jullie dit begrijpen.
Verstuurd.
Één minuut later: pling.
Mama: Met Luc? Welke Luc? Sinds wanneer ga jij weer met hem om?
Ayça: Dat is Luuk, niet deze.
Mama: Wie is hij dan?
Ayça: Luc is al 3 jaar een vriend van mij en Gideon etc. Hij was ook op mijn verjaardag en ben met hem en die groep naar London geweest.
Mama: Het overvalt mij wel.
Ayça: Sinds September vinden wij elkaar eigenlijk wel heel leuk. Papa is hier wel van op de hoogte. Hij is die vriend van mij die drumt en bij wie we veel zijn gaan kijken de afgelopen tijd.
Mama: Ik vind dit wel heel lastig.
Ayça: Ik heb zijn naam een aantal keer laten vallen, maar we hebben het vanaf het begin heel luchtig gehouden waardoor ik misschien ook niet voelde dat ik dit volmondig met jullie moest bespreken.
Ayça: Ik dacht eigenlijk wel dat je ervan op de hoogte was.
Ayça: Vandaar dat ik jullie beide aanhaal in het berichtje zodat jullie kunnen bespreken wat jullie ervan vinden.
Mama: Ik begrijp dat het een vriend was, maar om nou met een drummer als vriend thuis te komen, is wel andere koek.
Ayça: Ik vind het fijn als je open bespreekt wat je ervan vindt. Daarom app ik je ook om het te bespreken.
Ayça: Ik hoef ook niet met hem thuis te komen?
Mama: Daar gaat het niet om, maar hoe serieus kan je zijn met iemand die drumt?
Mama: Ik zal eerlijk zijn, ik schrik hiervan.
Ayça: Hij is drummer, geeft les aan kinderen en is producent en heeft ook conservatorium afgerond. Dus hij verdient geld met zijn beroep.
Mama: Valla Ayça, ik begrijp jou echt niet meer.
Mama: Je doet maar wat, en je vader zegt ook niets tegen mij.
Mama: Ik vind dit echt niet fijn.
Ayça: Ik vind hem leuk om wie hij als persoon is en hoe hij met mensen omgaat. Niet om zijn beroep natuurlijk. Maar dat ik hem leuk ben gaan vinden is niet iets waar je voor kiest.
Ayça: En dat papa niets zegt, dat weet ik niet? Maar ik heb het wel een aantal keer besproken.
Mama: Ik vind het echt niet fijn, je bent nu 21. En ik heb je tot nu toe vrij gelaten. Maar dit loopt nu wel uit de hand. Ook jij moet je grenzen kennen en respecteren.
Ayça: Wat loopt er uit de hand? Ik snap het niet?
Ayça: Je kunt me er ook over bellen als je wilt. Ik hoop dat je toch naar me wilt luisteren, ondanks dat onze meningen uit elkaar liggen.
De stemming slaat om. Wat lijkt op een simpele vraag, maakt het een ingewikkeld gesprek aan tafel. Haar vriendinnen zijn er namelijk bij tijdens het gesprek en steunen haar. Maar Ayça voelt haar wangen warm worden en tranen komen omhoog.
Het gevoel van vroeger komt weer terug. Waar haar vriendinnen drinken, vriendjes en feestjes de normaalste zaak vinden, moet Ayça constant liegen tegen haar moeder. Zij moet er niks van weten, van alles wat Ayça wil doen in haar leven, en al helemaal niks van vriendjes of verliefd zijn.
Vanaf haar zestiende wordt liegen de rode draad in haar leven. De hormonen gieren door haar lichaam. Ze wil alles ontdekken, zonder tegengehouden te worden door haar ouders. Zo gaat ze met haar toenmalige vriendje wel eens een ijsje halen. Hij heeft hele lieve en verwelkomende ouders, maar haar eigen ouders mogen hier niets van weten. Over relaties wordt niet gesproken, alleen vriendschappen.
Ze weet ondertussen hoe ze haar live locatie kan hacken, waardoor het lijkt alsof ze bij een vriendinnetje is. Elke keer gebruikt ze dit als ze ergens anders is dan wat ze bespreekt met haar ouders. Maar stiekem blijft ze logeren bij haar vriendje. Wanneer ze thuiskomt bespreekt ze het logeren met haar ouders alsof ze bij haar beste vriendin is geweest. Voor Ayça wordt dit de normale kost, bijna dagelijks.
Haar Nederlandse vriendinnen mogen alles wat Ayça niet mag. Ze mogen tot laat naar feestjes, alcohol drinken, vriendjes hebben en de grenzen opzoeken die elke puber opzoekt. Ze kijkt haar ogen uit als ze voor het eerst langsgaat bij Merel. Ze woont in Bloemendaal in een groot huis. Ze zit op hockey en krijgt alles wat ze wil. Daarentegen woont Ayça in een appartement in Haarlem-Noord. Ze kijkt op tegen haar vriendinnen en verlangt naar een vergelijkbaar leven.
Anne-Lise kijkt met grote ogen naar Ayça, vol ongeloof. Hoe kan je als moeder zulke heftige dingen zeggen tegen je dochter? En ook nog eens via WhatsApp? Anne-Lise’s moeder zou dit nooit tegen haar zeggen. Ze zit met Ayça op de trap, apart van de rest. Anne-Lise probeert te begrijpen waarom de moeder van Ayça zulke dingen zegt. Ayça vertelt rustig over de situatie.
Het verbaast haar namelijk niet dat haar moeder zo reageert. Anne Lise ziet haar verdriet, maar verbaast zich over hoe rustig zij met de situatie omgaat. Ze voelt dat Ayça goed kan inzien waarom haar moeder op deze manier reageert, ook omdat het niet de eerste keer is dat haar moeder zo reageert. Anne Lise vindt het knap dat ze het zo kan verwoorden naar haar westerse vriendinnen, die de situatie op een andere manier kunnen opvatten. Dit is de eerste keer dat Anne Lise haar achtergrond en cultuur op deze manier ziet.
Ayça vindt het moeilijk om dit aan Luc te vertellen. Ze valt tussen wal en schip, met aan de ene kant haar moeder en aan de andere kant haar vriendje. Ze wil hem niet vertellen dat hij eigenlijk niet welkom is bij haar familie.
Ayça loopt in haar eentje naar huis, door de donkere straten van Utrecht. Waarom reageert haar moeder zo? Ze vraagt alleen of ze bij iemand mag eten met kerst. Waar gaat het over? Haar wangen worden nat en tranen vloeien over haar gezicht. Ze pakt haar telefoon en kijkt of haar moeder reageert op het laatste appje dat ze stuurt. Twee vinkjes, maar geen antwoord.
Ze besluit haar te bellen. Ze wil het gesprek voeren met haar moeder, maar op WhatsApp is het niet meer mogelijk. Ze tikt haar nummer in en de telefoon gaat over. Na een krakende ‘hallo’ probeert Ayça verder te praten:
‘Ik hoef je niet te overtuigen, ik wil alleen dat je het weet. En dat je mijn keuze respecteert. Wat mij betreft hoef je er niet achter te staan en niet te juichen.’
‘Ayça, je hoeft niet meer aan te kloppen. Je bent een hoer en doet niks met je leven. De deur staat niet meer open. Als je zo met je leven omgaat, ben ik je moeder niet meer.’
Biep, biep, biep.
Het gesprek is weer voorbij. Ze schrikt van hoe het loopt en het voelt alsof de grond onder haar vandaan verdwijnt. Het voelt alsof haar moeder de deur dichtklapt en zij in de kou alleen buiten blijft. Ze is het zat. Het is niet alsof ze naakt buiten staat met een bord in haar handen wie seks met haar wil hebben. Ze is klaar met aanpassen aan haar moeder.
Ayça kiest ervoor om het contact met haar moeder te stoppen.
Drie en een halve maand later zoekt haar moeder weer contact. Ayça ziet ervan af. Ze is er niet aan toe. Volgens haar moeder moet ze niet zo moeilijk doen.
Een paar weken later nadert Ayça haar verjaardag. Ze wordt bijna 22. Weer zoekt haar moeder contact op met haar. Dit keer laat Ayça het toe, ze gaat het gesprek aan. Ze is toch benieuwd.
Het is een warme dag in Utrecht. Haar moeder komt vanuit Haarlem om een rondje te wandelen. De zon schijnt en het is groen buiten. Ayça vindt het een prachtige dag. Haar moeder komt aan. Ze geven elkaar een knuffel en beginnen te lopen en veel te praten.
Eindelijk stelt haar moeder zich open. Ze vertelt over haar jeugd, waar ze wordt mishandeld en nooit gesprekken heeft. Ze zit op de huishoudschool om klaargestoomd te worden om uitgehuwelijkt te worden. Ze wordt op haar zestiende in haar eentje vanuit Nederland naar Turkije gestuurd om te trouwen met een man die ze nooit kent. Ze woont in de bergen totdat hij overlijdt nadat hij wordt doodgeschoten. Ze gaat terug naar Nederland op haar negentiende. Nooit maakt ze een vorm van plezier mee zoals Ayça nu in haar jongvolwassenenleven beleeft.
Ayça’s moeder vindt het verschrikkelijk dat ze geen contact hebben. Haar dochter is het belangrijkste in haar leven. Ayça is diep geraakt door de situatie, maar begint opnieuw met het vertrouwen van haar moeder. Haar moeder loopt een psychisch traject waarin ze de trauma’s van haar jeugd kan verwerken. Sindsdien is de band tussen Ayça en haar moeder beter; ze kunnen elkaar weer een warme knuffel geven. Maar nog steeds voelt Ayça de koude bries die ze voelt toen de deur voor haar dicht wordt geslagen.
