Het atelier van Sosse Serpenti (2001, Amersfoort) is pas een maand oud. Daarvoor werkte ze thuis, in een kamertje van tien vierkante meter. Haar bed stond erin, haar schetsboeken, haar verf, haar stapels boeken zonder kaften. “Dit stond er allemaal in én mijn bed”, zegt ze. “Je voelt wel dat je een soort scheiding nodig hebt tussen wonen en kunst.” Maar kunst is ook haar leven. Dus is ze hier bijna elke dag.

Het tijdelijke ateliergebouw deelt ze met andere kunstenaars. Binnen hangt werk overal: aan de muren, aan het plafond, op tafels. Haar eigen bureau ligt vol schetsen en boeken waarvan ze de omslagen heeft herontworpen — stuk voor stuk met potlood begonnen, daarna verder uitgewerkt in inkt en kleur. Sosse is illustrator en beeldmaker, maar bovenal een verhalenverteller. Ze observeert, noteert en vangt details die anderen ontgaan.

“Ik kan hier gewoon tien uur lang aan mijn bureau zitten”, zegt ze. “Gewoon als een soort baksteen. En dan tekenen.”

Een wereld om in weg te vluchten

Sosse studeerde Illustration Design aan de Artez kunstacademie in Zwolle. De keuze voor die opleiding was geen toevalstreffer. “Ik wil beeldende verhalen vertellen: welke visie wil ik uitdragen, en hoe vertel ik mijn, of iemand anders haar, verhaal?” Op de academie vond ze precies dat.

De opleiding stond bekend om zijn vrijheid. Studenten die niets met computers wilden, hoefden dat ook niet. Sosse maakte daar dankbaar gebruik van. “Wij stonden altijd bekend als de gekkies, omdat we zo vrij waren. Dat probeer ik er altijd in te houden.”

Die vrijheid raakt aan iets diepers. Tekenen was voor haar als kind al een wereld om in te verdwijnen. “Het voelde heel magisch dat ik een idee had en merkte: dit kan ik dus gewoon maken.” Die magie is er nog steeds, ook nu ze professioneel werkt. Ze hoeft zichzelf niet te overtuigen om aan de slag te gaan. Het tekenen gaat vanzelf, het zijn de dingen eromheen die energie kosten.

Spelen met regels

Tekenen blijft de basis, maar op de academie ontdekte Sosse dat waarde niet afhangt van perfecte techniek. Kleurenleer, perspectief, anatomie, vormentaal, ze had er strenge regels voor zichzelf over. “Tijdens de opleiding leerde ik ermee spelen en ze soms breken.”

Die vrijheid zie je terug in haar werk. Lijnen bewegen, lichamen vervormen, perspectieven schuiven. Of ze nu tekent, snelle schetsen maakt of boeken nieuwe kaften geeft: ze daagt conventies uit en haalt inspiratie uit andere kunstvormen. Haar stijl is stilistisch en cartoonesk, met een voorkeur voor contouren en natuurmotieven, maar nooit vastgezet. “Ik heb altijd een soort drang tot vernieuwing. Ik kan niet, zoals Mondriaan, denken: yes, ik heb het gevonden, dit ga ik de rest van mijn leven doen. Dat kan ik niet.”

De ideeën stapelen zich op. Ze heeft ze zo veel dat ze zegt: “Ik hoef nooit meer een nieuw idee te hebben. De stapel kan er gewoon uit.” Dat geeft haar werk iets onuitputtelijks — er is altijd het volgende project, de volgende laag, het volgende detail dat beter kan.

Inspiratie uit het verleden en de marge

De Tsjechische kunstenaar Alfons Mucha (1860–1939) is een van haar grote inspiratiebronnen. Mucha is onlosmakelijk verbonden met de Art Nouveau, een kunststroming die haar kracht haalde uit natuurmotieven: bloemen, bladeren, dieren. Schrijver Jeroen de Baaij beschreef in kunstmagazine Kunstvenster hoe Mucha door te werken op het grensvlak van kunst en decoratie snel populair werd, zijn affiches bereikten een breed publiek en zijn stijl vond snel navolging.

Voor Sosse zit de aantrekkingskracht in de spanning. “Mucha maakte ook advertenties en toch spreken die me vandaag nog aan. Maar ik denk ook vaak: het kan spannender dan steeds dezelfde vrouwen met bloemen en planten. Dat ik dat denk, vind ik juist een goed teken.”

Naast Mucha inspireert Henry Darger (1892–1973) haar, een heel andere figuur. Darger werkte jarenlang geïsoleerd in zijn kamer in Chicago aan een oeuvre van tienduizend pagina’s vol tekeningen en verhalen over de strijd van de Vivian Girls. Zijn werk valt onder de categorie outsider art: kunstenaars die volledig buiten de gevestigde kunstwereld opereren en hun eigen pad volgen. Online magazine Raw Vision beschreef zijn werk als een verwerking van trauma’s uit zijn jeugd, waarbij de bescherming van jeugd en onschuld centraal staat.

Voor Sosse ligt daar de kracht van Darger. Zijn compromisloze manier van werken houdt haar scherp. Het herinnert haar eraan om buiten haar eigen comfortzone te blijven — niet omwille van vernieuwing als doel op zich, maar omdat stilstaan haar niet past.

Een maand in Gouda, details op de muur

Veel Amersfoorters kennen Sosse van haar muurschildering voor de gemeente, gemaakt in 2021 en 2022. Ze is er inmiddels ingerold: opdrachten voor muurschilderingen volgen elkaar op. Ze is net terug van een project in Gouda, waar ze weer een maand aan werkte.

“Technisch gezien ben ik er helemaal geen pro in”, geeft ze toe. “Ik weet niet of ik de goede verf gebruik. Maar ik vind het geweldig om mijn oog voor details op zo’n grote muur uitvergroot te zien.”

Dat oog voor detail zorgt soms voor kleine conflicten tussen haar en de buitenwereld. Tijdens een muurschildering zei iemand al na de eerste paar lagen: “O, het is morgen alvast wel af hè, het ziet er al heel goed uit.” Sosse keek verbaasd op. “Ik moet hier nog drie weken aan zitten. De contouren zitten er nog niet eens omheen.”

Ze lacht erom, maar het raakt aan iets wezenlijks in haar werkwijze. Opdrachtgevers zeggen vaak dat het er al goed uitziet, terwijl zij weet dat ze er nog weken voor nodig heeft. “Toch voelt dat ook als aanmoediging”, zegt ze. Ze mist het scherpe doorvragen van de academie — docenten die haar kenden en konden zeggen: “Waar ben je mee bezig? Dit is geen goed idee.” Ze hoopt dat in het nieuwe atelier te vinden, in gesprekken met de andere kunstenaars om haar heen.

Balans tussen werk en zichtbaarheid

Naast haar eigen werk is Sosse ook actief als illustrator voor tijdschriften en boekuitgevers, en ze werkt enkele dagen per week in Kunsthal Kade in Amersfoort. Die combinatie houdt haar in beweging. “Kunst is ook mijn leven”, zegt ze. “Dus de scheiding tussen wonen en werken is al best vaag.”

Wat haar minder ligt, is de zelfpromotie die het vak tegenwoordig vraagt. Instagram, blogposts, foto’s editen, een tekstje schrijven — het zijn bijzaken die nodig zijn, maar die energie wegnemen van wat ze eigenlijk wil doen. “Ik vind dat hele theater eroverheen soms nog wel lastig. Ik ben niet iemand die heel erg is van: kijk mij.”

Ze zegt het eerlijk: ze zou eigenlijk wel voor altijd in een hutje op de hei kunnen wonen en alleen maar werk maken, zonder dat iemand het ziet. “Maar dat is niet zo gunstig.” Ze gebruikt Instagram nu vooral als portfolio — een plek waar opdrachtgevers haar kunnen vinden, en waar vrienden van de academie elkaar op de hoogte houden. Likes en comments doen haar weinig. “Ik wil niet vervallen in dat performatieve. Het voelt allemaal als bijzaak.”

Wat nog komt

Haar blik is op de toekomst gericht, of eigenlijk op de stapel die al bestaat. Wandkleden wil ze meer opzoeken. Ze maakte er een paar, en denkt er sindsdien elke dag aan. “Ik wil dat het die tekenachtige stijl blijft houden, maar dan in stof. Dat je het kan aanraken.” Keramiek intrigeert haar ook, al schrikt de oncontroleerbaarheid haar af. “In de oven kan iets breken, met het glazuur weet je nooit hoe die eruitziet. Dat vind ik niet leuk.” Maar het atelier heeft een keramiekoven. En met Sosse weet je nooit.

Ze is ook bezig met autonoom werk — schilderijen die nergens voor zijn, behalve voor haarzelf. In het voorjaar misschien een tentoonstelling in Apeldoorn. Printjes, kaartjes, werk dat losstaat van opdrachten. “Ik werk het liefst gewoon aan dingen voor mezelf. Maar dan heb ik een idee, en dan is het pas af als ik voel dat het af is. Niet als iemand anders dat vindt.”

In drie woorden vat ze haar werk samen: veelzijdig, observerend en cartoonesk. Het zijn woorden die kloppen, maar die ook iets weglaten — de tien uur aan het bureau, de drie weken aan één muur, de stapel ideeën die maar groter wordt. Sosse Serpenti is een kunstenaar die werkt alsof er geen alternatief is. Want dat is er voor haar ook niet.

Het werk van Sosse Serpenti is te zien op sosseserpenti.com en op  Instagram via @sosserpenti.