In een werkkamer in Nijmegen staat een verzameling laptops en computers naast elkaar. Elke machine heeft een eigen functie: de ene voor muziek en de andere voor Photoshop. Kunstenaar Vincent van Delft manoeuvreert zich langzaam tussen de schermen. Tussendoor staat hij regelmatig op, niet om koffie te halen, maar omdat zijn blaas hem daartoe dwingt. “Ik ben zogezegd een grote zeikerd,” zegt hij met een grijns.

Sinds hij de diagnose Primaire Laterale Sclerose (PLS) kreeg, een zeldzame spier-zenuwziekte die zijn spieren langzaam aantast, gaat Vincent op een nieuwe manier te werk. Het schilderen en tekenen van vroeger is voor hem niet meer vanzelfsprekend. Daarom maakt hij tegenwoordig voornamelijk foto’s in de buitenlucht, die hij verwerkt tot digitale fotocollages. Dit zijn grote composities die bestaan uit honderden of soms duizenden beeldopnamen. Deze werkwijze maakt het voor hem mogelijk om zijn passie voor maken in leven te houden, ook nu zijn lichaam steeds minder meewerkt.

Het brave jongetje

Dit is niet altijd zijn realiteit geweest. Vincent kwam uit een creatief gezin, waarin beide ouders kunstenaars waren. Waar andere kinderen speelden met blokken, leerde hij al jong hoe hij moest schilderen en tekenen. Als jongen ging hij naar de Kunstacademie in Arnhem. Veel studenten braken met hun familie door naar de Academie te gaan, maar Vincent volgde daarmee juist het pad van zijn ouders. “Wat dat betreft was ik het brave jongetje die gewoon deed wat zijn ouders deden. Al riep ik wel altijd dat ik eigenlijk taxichauffeur wilde worden,” zegt hij grappend. Op de Academie had Vincent het niet altijd makkelijk. Docenten wilden een onbeschreven blad, maar Vincent had al veel vaardigheden meegekregen van zijn ouders en eerdere lessen. Dit werkte hem tegen, maar de moeilijkheden op school weerhielden hem er niet van om te blijven maken en zich verder te ontwikkelen als kunstenaar. 

‘De Familie’

In zijn academietijd woonde hij in een huis in Nijmegen met een groep jonge kunstenaars. Elke avond kwam iedereen samen in de woonkamer, waar muziek werd gemaakt en adviezen werden uitgewisseld. Hier leerde Vincent onder andere Yvonne kennen, destijds de vriendin van zijn huisgenoot Peter. “Ik weet nog goed hoe Vincent altijd met kunst bezig was op zijn kamer,” zegt Yvonne met een glimlach. “Als je gebrom op de gang hoorde, wist je meteen dat hij thuis was. Hij kon vroeger behoorlijk chagrijnig doen, maar op een eigenzinnige manier waar je ook om kon lachen.” De kunstenaarsgroep vormde een hechte vriendenkring, later uitgebreid met Nico, de man van Yvonne. Ze noemden zich ‘De Familie’, waarbij Vincent ook wel ‘de foute oom’ werd genoemd vanwege zijn uiterlijk.

Door de jaren heen zette ‘De Familie’ allerlei tentoonstellingen op, waarbij ieder verantwoordelijk was voor zijn of haar eigen werk. In Hannover exposeerde de groep in een bos, waarbij het thema ‘bloemetjes en planten was’. “Het was daar heel mooi en sereen,” zegt Vincent, “behalve dan dat er een snelweg langsliep.” Geïnspireerd door de omgeving bouwde hij een lotusbloem van motorkappen te midden van de verwilderde natuur. Hij noemde het ‘Fleur de mâle’.

Dolfi

Zijn tussenjaar, waarin hij dacht volledig te willen stoppen met de kunst, bracht hem naar Indonesië. Hij raakte geïnspireerd en wilde de wereld daar vastleggen waardoor hij langzaam weer met tekenen en schilderen begon. Ook bracht hij veel tijd in het water rond, een lokale man noemde hem daarom ook wel Dolfi. Vincent raakte gefascineerd door het water en de boten. “Op een gegeven moment heb ik een droom gehad, waarbij ik een houten boot vanuit onderwater zag die bijna de grond raakte. Dat heeft veel bij me losgemaakt,” zegt Vincent. “Ik ben gaan nadenken over het oppervlak van het water en hoe dat niet alleen de wereld van boven, maar ook de wereld van onder weerspiegelt. Het wateroppervlak is eigenlijk een grens van niks, en tegelijkertijd van alles,” voegt Vincent toe. Dit fenomeen heeft hem nooit losgelaten en het is een inspiratie geweest voor velen werken, waaronder zijn werk ‘Prakties aan de grond’.

Werken op locatie

In 1990 werd hij door een organist van een kerk in Berlijn uitgenodigd om daar kunst te komen maken voor de expositie draußen und innen. Vier maanden lang woonde Vincent bij het gezin van de organist en kreeg hij toegang tot de hele kerk. Bij een van zijn wandelingen door de kerk stuitte hij op oude orgel onderdelen, die hij verwerkte in een ruimtelijke constructie. De periode in Berlijn leerde hem  om op locatie te werken en te experimenteren met materialen. “Dat was mijn manier om buiten het keurslijf van mijn ouders te treden,” zegt Vincent. “Toch niet het brave jongetje.” Juist die open houding maakt dat hij vandaag de dag nog steeds kan maken. Omdat hij zichzelf nooit alleen als schilder zag, maar als maker.

Straße Steinen

Door PLS gaan alledaagse activiteiten zoals lopen, fietsen en praten steeds moeilijker voor Vincent. Hij gebruikt daarom een rollator en een driewieler om zich te verplaatsen. “Dit heeft me gedwongen om meer naar de grond te kijken,” zegt Vincent. “Er vallen me dingen op, waar andere mensen achteloos aan voorbij lopen: de lijnen in het asfalt, de patronen in de straatstenen en het rood van een fietspad.” Uit deze fascinatie ontstond zijn werk ‘Straße Steinen’, een verslaglegging van de Nijmeegse straten. 

Al sinds zijn jeugd heeft Vincent een fascinatie voor stenen. Zo raapte hij vroeger kiezels op tijdens wandelingen, die hij vervolgens thuis op de grond in allerlei composities legde. Later vertaalde dit zich naar een werk genaamd: ‘Oprijlaan naar een rijker leven’. “Ik maakte dit met de gedachte dat ik ooit een groot huis met een oprijlaan zou kopen als ik rijk zou worden,” zegt Vincent, “maar nu besef ik me dat ik altijd al rijk was, omdat ik met beeld bezig mag zijn.”

‘Het kostbare van het kleine’

Voor zijn werk ‘Penny Folia’ maakte Vincent binnen een half uur duizend foto’s van een roestige container bij supermarkt Penny, terwijl zijn vrouw Ruth boodschappen deed. Vincent zag een verhaal met bloemen en organische vormen. Net zoals bij zijn andere werken heeft de naam ‘Penny Folia’ een diepere betekenis. ‘Folia’ betekent dwaasheid en in ‘Penny Folia’ verwijst Vincent naar het gezegde ‘pennywise pound foolish’, wat volgens hem vertaalt naar hoe kostbaar de kleine dingen kunnen zijn. Dit sluit aan bij de manier waarop Vincent naar de wereld kijkt: hij waardeert details waar anderen vaak geen waarde inzien. 

De foto’s van de container verwerkte hij in een compositie die hij laag voor laag heeft opgebouwd. “Mijn fotocollages benader ik hetzelfde als mijn werken van aquarel. Wat ik neerzet kan ik aanpassen maar niet meer terugdraaien,” legt hij uit. “Ik vind het belangrijk dat je kan zien dat het individuele foto’s waren en dat het proces zichtbaar blijft,” zegt Vincent. “Tegelijkertijd moet het wel een geheel vormen.”  Met geduld en aandacht gaat hij te werk. “Als ik eenmaal in een bepaalde wereld duik, wil ik niks anders meer,” verklaart Vincent.

De rustige bezetene

Vriendin Yvonne beschrijft hem dan ook als een ‘rustige bezetene’. “Als hij met een stuk bezig is, dan is hij volledig in zijn eigen wereld,” vult Nico aan. Nico vertelt over een reis met ‘De Familie’ naar Portugal: “Binnen werkte iedereen aan hun eigen stuk. Ik zat buiten onder een parasol met een natte handdoek om mijn nek, zo warm was het die zomer. Maar Vincent was vastberaden en heeft twee weken lang skeletten van een boot uitgegraven in de tuin,” zegt hij lachend.

Hoewel Vincent niet meer gravend in de tuin te vinden is door zijn ziekte, weet hij toch altijd een manier te vinden om kunst te blijven maken vol details en materialen. Deze komen niet alleen terug in zijn fotocollages, maar ook in zijn decollages, waaronder Wonderen van het heelal. Die komen tot stand doordat Vincent de pagina’s uit tijdschriften of boeken wegsnijdt zodat er nieuwe kunstwerken ontstaan. Elke pagina geeft een nieuwe laag aan het beeld. 

Verzamelplaats

Vincent heeft door de jaren heen een enorme verzameling werken en materialen opgebouwd. Een groot deel hiervan bevindt zich nog steeds in zijn atelier in het centrum van Nijmegen. Zijn dochter Kyra vertelt: “Het atelier was een plek waar mijn vader zich helemaal terug kon trekken en waar hij uren kon zijn. Nu hij er nog maar weinig komt, is het vooral een verzamelplaats geworden.” Toch bewaart Vincent bijna alles: “Mijn hoofd kan het nog wel maken, maar mijn lichaam kan het niet meer. Ik vind het moeilijk om dat los te laten,” zegt Vincent. Het atelier bevat ten slotte zijn hele levenswerk.

Vincent van Delft laat zien dat je als kunstenaar niet gebonden bent aan één techniek, één lichaam of één manier van werken. Toen schilderen en tekenen niet meer lukte, stapte hij over op fotografie, digitale collages en decollages. Door zijn wilskracht werd de verandering geen beperking maar juist een nieuwe richting.

“Ondanks dat hij erg ziek is, laat hij zich niet in het hokje “ziek” drukken, dat laat zien hoe enorm eigenwijs maar vooral hoe veerkrachtig hij is,” zegt dochter Kyra. Nu zijn wereld langzamer beweegt dan ooit en alles meer moeite kost, gaat hij nog steeds met hetzelfde geduld te werk en bekijkt hij aandachtig de wereld om hem heen: of het nou gaat om straatstenen, roestvlekken of water. Zijn kunst is daarmee niet alleen een uitdrukking van zijn creativiteit, maar ook een weerspiegeling van zijn vermogen om schoonheid te blijven ontdekken, zelfs wanneer het leven hem uitdaagt. 

Vincent bewandelt zijn oprijlaan naar een rijker leven. Nu hij met een rollator over het pad gaat, blijft hij soms haken achter de kiezels. Maar juist die stenen, die hem onderweg verhinderen, raapt hij op. Hij herkent er schoonheid in en vertaalt die naar kunst.