Bente pakt haar canvas, tafelezel, penselen en verf en plaatst deze op haar bureau. Maar er is meer nodig om haar schilderplek perfect te krijgen. ‘Normaal als ik ga schilderen, moet het rustig zijn om me heen.’ Ze verschuift wat dingen en hangt ook iets voor de ramen. ‘Er mag geen zijlicht binnenvallen, dan wordt het hier te fel.’ Ze werkt een stilleven bij dat ze laatst heeft gemaakt. Er zijn een aantal plekjes waarbij de kleur nog niet goed is of waar per ongeluk verf van andere schilderijen op terecht is gekomen. Ze begint met een glimlach te schilderen, want ze heeft de kleur in één keer goed gemengd. Iets wat best moeilijk is, als je ergens met dezelfde kleur overheen wil schilderen.
Bente van Wijgerden (25) studeert Schilderkunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Ze zit in haar vierde jaar en volgend jaar haalt ze haar diploma. Op dit moment zit ze nog volop in de zoektocht naar haar eigen stijl. Ze studeert in deeltijd, in de weekenden. Ze heeft namelijk al een opleiding Social Work afgerond. ‘Ik werk doordeweeks bij een buurtteam als gezinsondersteuner. Ik heb gekozen voor een handige volgorde: eerst een baan krijgen waar je een stabiel inkomen hebt en daarná beginnen aan een studie die tijd en geld aan materialen kost.’
Een artistiek gezin
Daarnaast speelt Bente ook nog klarinet. Ze is opgegroeid in een kunstzinnige familie met ouders die een muziekpraktijk hebben en veel klassieke muziek draaiden toen ze klein was. ‘Mijn zus is afgestudeerd aan het conservatorium en mijn broertje speelt gitaar, ook al heeft hij vooral een liefde voor wetenschap.’ Haar andere zus is begonnen aan een opleiding in houtbewerking in Antwerpen tijdens Bentes laatste jaar Social Work. ‘Ze probeerde me over te halen om daar Schilderkunst te gaan doen, ook zodat we dan samen konden reizen. Ik ben toen een keer met haar meegegaan en ik vond het geweldig.’
Haar familie en vrienden vinden het tof dat Bente deze studie doet. Zo vindt haar vader dat je aan haar werk ziet dat dit overduidelijk iemand is die talent heeft. ‘Ze is iemand die in vrij korte tijd iets heel moois kan maken. Het is alleen jammer dat jongeren soms heel veel talent hebben, maar daar veel te weinig mee doen. Zo ook Bente.’
Schilderen als ambacht
Bente had al eerder gekeken naar kunstopleidingen in Nederland. Maar dat trok haar niet aan. ‘Ik vind de ambacht en de technieken mooi, daar is in Antwerpen meer ruimte voor. In Nederland gaat het meer om expressieve kunst.’ Op de deeltijdopleiding in Antwerpen beginnen de studenten met het maken van stilleven schilderijen. ‘Je krijgt meteen vijf basisregels geleerd, die je daarna op elk soort schilderij kan toepassen. Dat is een cruciale basis voor de rest van de opleiding.’
Na het eerste jaar hebben de studenten een gesprek met de docent over de richting die ze op willen. Voor Bente geldt dat ze nog steeds graag stillevens maakt, maar dat ze ook graag meer wil leren over het schilderen van landschappen en portretten. ‘Ik betrek religie ook steeds vaker in mijn schilderijen. Dat is geen vak, maar dat is een focus die je aan kan brengen in je werk.’
Religie op het doek
Bente is christelijk en houdt zich steeds meer bezig met de vraag: Hoe ga je je geloof op een canvas neerzetten? ‘Dat is heel moeilijk. Ik ben er al jaren over na aan het denken.’ Ze vertelt dat ze wel steeds meer inspiratie krijgt door haar omgeving en de kunstgeschiedenis. ‘Ik teken soms tijdens preken bijvoorbeeld. Ook zag ik op vakantie in een museum een processiekruis van ongeveer honderd jaar na Christus. Sindsdien heb ik een project waarbij ik ook een processiekruis wil schilderen.’
Toch is ze nog heel erg op zoek naar een eigen stijl. ‘Ik ben er wel al een aan het ontwikkelen na al die jaren. Het is nu vooral nog veel proberen.’ Als het gaat om stillevens, heeft ze al wel redelijk een stijl. Ze vindt het leuk om te schilderen, maar noemt het ook vermoeiend om urenlang heel gedetailleerd te werken. ‘Maar het is ook wel weer tof om te zien dat je zo’n tof eindresultaat kunt krijgen.’ Ook vindt ze het impressionisme een prachtige stijl, ‘maar dat is heel moeilijk als je gefocust bent op detail. Daar moet je uit kunnen stappen.’ Ze wil nog veel proberen en haar eigen weg vinden tussen alle stijlen.
Vreugde en verdriet
Tijdens de portretlessen die Bente vorig jaar kreeg, merkte ze dat ze erg jaloers was op de mensen die op dat moment stilleven schilderden. ‘Ik had van tevoren nooit gedacht dat ik het schilderen van stillevens zo leuk zou vinden. Ik vind het mooi om een beeld te maken van een gezellige situatie of iets wat je overal tegen kan komen.’ Ze noemt warme kleuren, vreugde en zonlicht iets wat ze graag als uitgangspunt neemt. ‘Mijn docent zei daarover al best snel dat ik daarvoor moest waken. Volgens hem was het te vrolijk. En eerst was ik het daar niet mee eens, maar door de jaren heen verdiep je je steeds meer in andere schilders en musea. Dan zie je ook schilderijen over oorlog, verdriet of rouw. Dat zijn ook thema’s met een grote waarde.’
Ondertussen is Bente met stabiele handen en gefronste wenkbrauwen verder aan het schilderen en vertelt ze dat ze normaal heel lang doet over het maken van een stilleven. ‘Maar bij dit schilderij dacht ik: ‘Ik ga het zo snel mogelijk proberen te maken!’ En daarna kreeg ik complimenten van de docent dat het zo goed gemaakt was. En toen dacht ik, dit is de key. Gewoon niet te lang over nadenken.’
Waar ze nog wel over aan het nadenken is, is wat ze na de studie wil doen. Ze wil graag als kunstenaar aan de slag, maar ziet ook in dat haar werk waarschijnlijk een combinatie wordt van schilderen, sociaal werk en misschien wel docentschap. Voor zzp’ers in de kunst ontbreekt vaak het stukje zekerheid. Daarnaast wordt AI ook steeds meer ingezet in de kunst, wat de toekomst nog onzekerder maakt. ‘AI en robots moeten eenvoudige, tijdrovende taken overnemen zodat mensen meer tijd hebben voor kunst, muziek en dingen die ons echt laten leven. Nu is dat vooral de andere kant op. Ik hou me er expres niet veel mee bezig, omdat ik nog hoop heb dat het wel de goede kant op zal gaan.’
Meer lezen over de impact van AI op de toekomst van jonge makers? Lees hier de longread.
Tussen kunst en sociaal werk
Een stabiel inkomen en gegarandeerde baan zijn niet de enige redenen dat Bente sociaal werker is. ‘Ik vind mensen ontzettend interessant. Ik heb nu al zoveel verhalen gehoord van veel verschillende mensen. Het geeft je inzicht in de redenen die mensen hebben om te doen wat ze doen.’ Zo sprak ze iemand die gevlucht is met een boot via Griekenland en in Nederland in een azc terechtkwam. ‘Alles wordt van deze mensen afgepakt. Ze smeekte iemand van de kustwacht nog of ze wel de kleurpotloden en het papier voor hun zoontje mochten houden. Dat stond hij toe en dat raakte haar enorm.’
Bente vindt dat mensen snel een mening hebben over bewoners van een azc, ‘maar werken met deze mensen geeft je zoveel inzicht in wat ze hebben doorgemaakt en waar ze nu nog tegenaan lopen.’ Ze ziet veel rijkdom in verschillende culturen en gewoontes en vindt dat we daar veel van kunnen leren. ‘Kunstenaars halen ook zoveel inspiratie uit alle delen van de wereld. Het is rijkdom die niet gewaardeerd lijkt te worden.’
Nog niet uitgeleerd
Na vijf jaar studeren is Bente nog niet per se klaar. Ze kan er namelijk nog twee jaar achteraan plakken met een specialisatie. Haar vriend Corné vindt dat het geweldig dat ze deze studie doet en denkt dat het heel nuttig kan zijn als ze die specialisatie nog gaat doen. ‘Ze kan zich dan nog meer verdiepen in de dingen die ze écht interessant vindt, zoals landschappen, impressionisme en religie. Het is denk ik waardevol als ze dan nog een keer ergens heel diep induikt en daar nog meer kennis over krijgt.’
Hij vindt het sowieso heel knap wat ze doet en blijft zich verbazen over hoe Bente zich ontwikkelt. ‘Het is tof om te zien dat ze zich ergens volledig voor inzet. Er zit zoveel liefde in het werk wat ze maakt.’ Ook vindt Lotte, een vriendin van Bente, het erg bijzonder om te zien dat ze haar creativiteit op doek kan zetten. ‘Haar perfectionisme zit haar soms in de weg, maar ze kan makkelijk terugvallen op haar vaardigheden waardoor er ruimte blijft voor speelsheid en het plezier van schilderen.’ Volgens Lotte maakt het niet uit of Bente schildert op zaal in een museum of aan een picknicktafel in de natuur: ‘Het lukt haar steeds weer om haar passie een plekje te geven in haar kunstwerken.’
Bente legt haar penseel neer en kijkt van een afstandje goed naar het stilleven. Alle plekjes zijn bijgewerkt en een lach verschijnt op haar gezicht. ‘Het is nu helemaal af.’ Ze is nog altijd op zoek naar haar eigen stijl, maar waarschijnlijk heeft ze nog drie jaar kunstacademie te gaan. Waar ze daarna terechtkomt, weet ze nog niet. ‘Maar wat het ook wordt, ik word gelukkig van schilderen.’
Foto’s gemaakt door Carmen van de Brug
