2026 Wordt voor veel Nederlandse gemeenten een financieel ‘rampjaar’ of ‘ravijnjaar’ genoemd. Het Rijk gaat naar schatting 2,4 tot 3 miljard euro bezuinigen op gemeentes. Door een daling in de Rijksbijdrage komt naar schatting driekwart van de gemeenten in de rode cijfers wat kan leiden tot bezuinigingen vooral op sociale voorzieningen, cultuur en sport. In de gemeente De Stichtse Vecht letten ze op de centen en is het huishoudboekje van de gemeente op orde. Maar volgens André Kooij van GroenLinks/PVDA ‘hoeven we niet altijd geld over te houden’.

André Kooij, commissielid van GroenLinks/PVDA Stichtse Vecht, kan de begroting van 2026-2030 van de gemeente inmiddels dromen. Hij zegt “Ik heb genoeg vragen gesteld over de begroting tegenover het College”. Hij legt uit dat als de gemeente een begroting maakt dan moet het eerste jaar of het laatste jaar structureel sluitend zijn. Daar voegt hij aan toe: “Zolang je maar genoeg vermogen hebt om de klap op te kunnen vangen”. Volgens Kooij hoeft de gemeente niet meteen te korten. Kooij zegt daarover: “Als je in deze situatie zit, hoef je niet meteen te gaan bezuinigen. Maar momenteel kost jeugdzorg wel veel geld”.

Jeugdzorg kost teveel geld

Het eerste domein waar veel gemeentes gaan bezuinigen is jeugdzorg. Toch stijgt het aantal hulpbehoevenden in jeugdzorg aanzienlijk. De Stichtse Vecht gaat daarom meer investeren in preventie. “We geven aan de voorkant 1 miljoen extra, maar we verwachten wel 5 miljoen terug om de begroting te laten sluiten”. Volgens Kooij is dat “Nogal ambitieus”. Kooij vervolgt: “Als dat niet gebeurt, zo kijken wij ernaar, stellen we de vraag: is dat een Stichtse Vecht probleem of landelijk probleem?’. Kooij stelt: “Jeugdzorg is een landelijk probleem want meer gemeentes hebben hier last van.  Als het een landelijk probleem is dan komt het Rijk uiteindelijk wel met geld over de brug”.

Geld wat we overhouden investeren in sociale huur.

“De buffers zijn groot genoeg dus je mag uitgeven wat erbinnen komt” zegt Kooij. “Ik kijk niet zo zorgelijk tegen dingen aan op het moment dat het een landelijk probleem is. Dan krijgen we het geld toch wel. Als het aan GroenLinks/PVDA dan gaat het resterende budget, investeren in sociale huur voor starters en ouderen. ‘22% Van de woningen is sociale huur, dat is relatief weinig”, aldus Kooij. Daar voegt hij aan toe: “We zijn een voorstad van Utrecht, we hebben hier stratenmakers, buschauffeurs en apotheekassistenten, dat zijn allemaal mensen die afhankelijk zijn van sociale huur en er reageren 494 mensen op een woning”. Dat moet volgens Kooij echt anders: “Wij willen dus graag meer geld uitgeven aan sociale huur en preventie op sociaal domein”. 

Wat als een gemeente echt in financiële problemen komt?

Volgens Wethouder Financiën van de Haarlemmermeer, Beryl van Straten (VVD) “heb je maar twee knoppen waar je aan kan draaien: of minder uitgeven of je gaat meer inkomsten genereren. Dit betekent dat de inwoner meer OZB (gemeentebelasting) gaat betalen”. Ze voegt daaraantoe: “Dat is het leuke aan politiek, iedereen denkt daar anders over en dat is dus uiteindelijk waarop je je stem baseert. De ene partij kiest ervoor om de belasting omhoog te krikken en de andere partij kiest er weer voor om wat zuiniger aan te doen”. Ze legt ook uit hoe de samenwerking met het Rijk verloopt. Van Straten zegt daarover: “Een gemeente krijgt opdrachten van het Rijk om uit te voeren en geeft daar meestal geld voor. Maar dat gebeurt niet altijd, zoals jeugdzorg. Het Rijk zegt dan: ‘Je hebt een plicht om die mensen te helpen en je krijgt er dit bedrag voor, ook als dat bedrag te weinig is’. Maar wij kunnen dat als gemeente niet zeggen. ‘Sorry wij hebben te weinig geld, dus wij kunnen het niet geven’. Maar dat betekent dat we ergens ander geld moeten vinden. Dus als gemeente heb je eigenlijk weinig keus” concludeert Van Straten.

Het zal waarschijnlijk in 2027 duidelijk gaan worden of 2026 daadwerkelijk een financieel rampjaar is. Met de gemeenteraadsverkiezingen op komst maken de verschillende lokale politieke partijen hun visie op het beleid kenbaar.

De gemeenteraadsverkiezingen zijn woensdag 18 maart.