Een studie kiezen, nieuwe mensen ontmoeten en ontdekken wie je bent. Voor veel jongvolwassenen is dat niet altijd makkelijk. Uit onderzoek van Hogeschool Rotterdam, gepubliceerd op 3 september 2026, blijkt dat sociale contacten, eerdere ervaringen en persoonlijke waarden een rol spelen bij de identiteitsontwikkeling van eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs. Deskundigen leggen uit waarom deze levensfase belangrijk is en hoe jongeren ontdekken wat ze zelf willen.

Op 3 september 2026 publiceerde Hogeschool Rotterdam een onderzoek naar de ontwikkeling van de identiteit van eerstejaarsstudenten. Hiervoor werden zestien studenten geïnterviewd. Uit het onderzoek blijkt dat onder andere sociale contacten, eerdere ervaringen en persoonlijke waarden een rol spelen bij de ontwikkeling van hun identiteit als student.

Volgens Annerieke Oosterwegel, onderzoeker op het gebied van identiteitsontwikkeling aan de Universiteit Utrecht, is de overgang naar volwassenheid een belangrijke periode.

‘De adolescentie en jongvolwassenheid vormen een transitiefase waarin we ontwikkelen van kinderen die meedoen naar volwassenen die zelfbepalen’, legt ze uit.

Als kind leer je vooral hoe je je binnen verschillende groepen hoort te gedragen. Wanneer je ouder wordt, moet je steeds vaker zelfstandig bepalen welke richting je op wilt. Dat kan lastig zijn, vooral wanneer de verwachtingen van anderen verschillen van je eigen wensen.

Ontdekken door te proberen

Volgens Oosterwegel hoef je niet meteen te weten wat je wilt. Het is juist belangrijk om verschillende mogelijkheden te onderzoeken.

‘Heel belangrijk in het proces van persoonlijke identiteitsontwikkeling is om niet te snel te willen, maar verschillende mogelijkheden uit te proberen.’

Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat je een opleiding kiest en later ontdekt dat je toch iets anders wilt. Volgens Oosterwegel zijn zulke ervaringen niet voor niets geweest.

‘Elke optie biedt nieuwe perspectieven, wijsheid en veerkracht, en als er nooit iets “fout” gaat weet je ook niet waar je grenzen liggen.’

De invloed van anderen

Ook je sociale omgeving speelt een belangrijke rol bij het ontdekken van je identiteit. Thirsa Stolk, onderzoeker aan de Radboud Universiteit, onderzoekt hoe jongeren met elkaar omgaan.

‘Jongeren krijgen door contact met anderen nieuwe inzichten, vergelijken zichzelf met anderen en ontdekken welke eigenschappen en overtuigingen bij hen passen’, legt ze uit.

Volgens Stolk kunnen vrienden en familie jongeren helpen om nieuwe ideeën te ontwikkelen. Maar de verwachtingen van anderen kunnen het maken van eigen keuzes ook moeilijker maken.

‘Ze willen bijvoorbeeld voorkomen dat ze worden afgewezen of buiten een groep vallen.’ Daardoor kunnen jongeren beslissingen nemen die niet helemaal overeenkomen met hun eigen wensen.

Niet elke keuze hoeft perfect te zijn

Een studie, baan of toekomstplan kiezen kan lastig zijn, zeker als je bang bent om de verkeerde beslissing te nemen. Volgens Oosterwegel maken jongvolwassenen het zichzelf soms moeilijk doordat ze meteen de beste keuze willen maken.

‘Keuzes zijn lastig als je voor het optimale gaat en meteen de juiste keuze wil maken.’ Toch hoeft niet iedere beslissing perfect te zijn. ‘Keuzes die goed genoeg zijn geven vaak meer bevrediging en laten je nieuwe kanten van jezelf ervaren.’

Juist door nieuwe ervaringen op te doen, leer je jezelf beter kennen. Ook een keuze die achteraf minder goed blijkt, kan je helpen ontdekken wat je echt belangrijk vindt.

Luister hieronder naar mijn audioreportage over waarom jongvolwassenen zichzelf vergelijken met anderen en welke invloed dit heeft op hun zelfbeeld. Ik spreek met Tessa Bakker, jongerenbegeleider bij Join Us Utrecht, over de behoefte om erbij te horen en je aan te passen aan anderen. Ook spreek ik met Cora Heppe, vitaliteits- en leefstijlcoach, over de invloed van sociale druk op het zelfvertrouwen en gedrag van jongeren.