Nederland doet het relatief goed wat betreft vrijwilligersparticipatie: bijna de helft van alle Nederlanders van 15 jaar en ouder zet zich jaarlijks onbetaald in voor een organisatie of vereniging. Recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat 49 tot 50 procent van de bevolking vrijwilligerswerk doet, waarmee het niveau van vóór de coronapandemie weer is bereikt.

Vrijwilligerswerk komt terug in alle lagen van de samenleving, van sportverenigingen en scholen tot buurtinitiatieven en sociale hulpverlening. Hoewel sociale organisaties zoals voedselbanken minder vaak genoemd worden dan sportclubs, zien de cijfers wel een toename van vrijwilligers binnen sociale hulpinstellingen ten opzichte van eerdere jaren.

Ook lokaal merk je die betrokkenheid terug. Katja Heinst, coördinator op het centraal magazijn van de Voedselbank Utrecht, vertelt dat zij zelden te maken heeft met een tekort aan vrijwilligers. Mensen melden zich volgens haar spontaan aan, zelfs als er geen vacatures openstaan. Alleen voor specialistische functies, zoals een chauffeur met een B1-rijbewijs, kan het soms lastig zijn om op korte termijn iemand te vinden. Maar nooit is het voorgekomen dat er daardoor geen uitgiften konden plaatsvinden, omdat er altijd andere vrijwilligers zijn die kunnen invallen.

Heinst beschrijft een grote diversiteit aan vrijwilligers: van studenten en mensen met een fulltime baan die een ochtend willen helpen tot mensen in re-integratietrajecten en gepensioneerden. ‘Onze vrijwilligers willen graag iets goeds doen of iets teruggeven aan de maatschappij’, zegt zij.

De werving gebeurt via online kanalen zoals de website van Vrijwilligerscentrale Utrecht, de site van de Voedselbank en sociale media, maar de betrokkenheid blijft vooral menselijk en lokaal.

In een tijd waarin individuele tijdsdruk en prestatiedruk toenemen, blijft de Nederlandse samenleving sterk steunend op het onbetaalde werk van haar inwoners een waardevolle investering in sociale samenhang en collectieve veerkracht.

Luister hier naar de audioreportage Het Jaar van de Vrijwilliger: