‘Het kan zijn dat een waterfilter het drinkwater juist onveiliger maakt,’ dat deelde het Voedingscentrum 5 februari op sociale media. Het vertrouwen in kraanwater is de afgelopen tijd dan ook afgenomenonder jongeren (18-24 jaar) berichtte onder andere NOS. Klopt het dat een waterfilter drinkwater onveiliger kan maken?

Claim
‘Het kan zijn dat een waterfilter het drinkwater juist onveiliger maakt.’

Oordeel:
Waar

Bron van de claim

De claim die het Voedingscentrum op Instagram maakt beweert dat waterfilters een negatief effect kunnen hebben op de kwalitiet van jouw drinkwater. Daarentegen gaat op sociale media rond dat een waterfilter nodig zou zijn om het kraanwater juist te ‘ontharden’ of ‘om schadelijke stoffen uit het water te filteren’.  Zo worden bijvoorbeeld een aantal influencers gesponsord door waterfilter bedrijven, die beweren dat gefilterd kraanwater gezonder is dan direct uit de kraan. In de comments zijn de meningen verdeeld en wordt duidelijk dat er enige onduidelijkheid bestaat rondom de effectiviteit van waterfilters.

Hoe veilig is Nederlands kraanwater?

Volgens het jaarlijkse rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport voldeed 99,84% van het Nederlandse drinkwater in 2024 aan alle wettelijke normen. Daarnaast noemt het RIVM dat de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater behoort tot ‘de beste van de wereld’.

Een waterfilter is volgens Roberta Hofman, bijzonder lector water bij de HU en onderzoeker bij KWR Water Research Institute, in Nederland absoluut niet nodig. ‘Het kraanwater is uitstekend van kwaliteit. Die waterfilters die je overal kunt kopen, zijn eigenlijk bedoeld voor andere landen.’ Wat de filters allemaal zouden filteren zit hier helemaal niet in het kraanwater. Volgens Hofman heeft ons water filteren dus geen zin, maar kan het zelfs een negatief effect hebben op de kwaliteit van het kraanwater

Wat gebeurt er in een waterfilter?

Een wetenschappelijke studie van Florentin et al. (2016), gepubliceerd in het American Journal of Infection Control, onderzocht zogeheten point-of-use filters. Dat zijn filters die direct op de kraan geplaatst kunnen worden. De resultaten wijzen erop dat in gebruikte filters schadelijke bacteriën werden aangetroffen. In de conclusie stellen zij dat zulke point-of-use filters, wanneer zij niet correct worden schoongemaakt of worden vervangen, zelf een bron van microbiologische contaminatie kunnen vormen.

Echter is in deze studie de effectiviteit van deze filters onderzocht in Franse ziekenhuizen, waar de drinkwaterkwaliteit anders kan zijn dan in Nederland. Daarom is het relevant om te kijken hoe het Nederlandse drinkwater zelf wordt gezuiverd.

Volgens Hofman wordt drinkwater in Nederland niet volledig steriel gemaakt. ‘In drinkwater halen we niet alle bacteriën eruit. Wel de bacteriën waar je ziek van kunt worden, maar er zijn ook heel veel onschuldige bacteriën die je daar niet uit hoeft te halen.’

In Nederland gelden strenge wettelijke normen voor drinkwaterkwaliteit. Wettelijk gezien mag niet meer dan één op de tienduizend mensen per jaar ziek worden door drinkwater. Hofman legt uit dat dit in de praktijk moeilijk te meten is. ‘Als je dat omrekent, betekent het dat er in een zwembad vol drinkwater maximaal twee van die ziekmakende bacteriën rond mogen zwemmen.’ Drinkwaterbedrijven werken daarom met uitgebreide analyseprogramma’s en rekenmethodes om aan te tonen dat ze aan de norm voldoen.

‘Dus dat valt allemaal reuze mee, maar als je nou zo’n filter hebt, dan gaan alle bacteriën die in het water zitten zich vermenigvuldigen.’ Een filter is vaak op kamertemperatuur en krijgt continu vers water aangevoerd, wat gunstige omstandigheden creëert voor bacteriële groei. ‘En mocht je dan pech hebben en juist die ene uit dat zwembad op jouw filter hebben, ja dan heb je wel een probleem.’

Een tweede studie van Alsulaili et al. (2020), gepubliceerd in Process Safety and Environmental Protection, onderzocht de invloed van verschillende typen huishoudelijke filters op de waterkwaliteit. De onderzoekers concluderen dat hoe goed een filter werkt, vooral afhangt van hoe je het gebruikt en of je het op tijd vervangt. Als je een filter te lang gebruikt, kunnen bacteriën en andere micro-organismen zich erin ophopen. Daardoor kan de kwaliteit van het gefilterde water juist slechter worden.

Conclusie

De uitspraak van het Voedingscentrum dat een waterfilter het drinkwater onveiliger kan maken, klopt dus. Nederlands kraanwater is van hoge kwaliteit en voldoet (bijna) altijd aan strenge veiligheidsnormen. Uit internationaal onderzoek blijkt dat waterfilters goed kunnen werken als het kraanwater veel kwaadaardige bacteriën bevat. Dit is in Nederland zelden het geval. Mocht je een waterfilter hebben is het volgens wetenschappelijk onderzoek en experts belangrijk om je waterfilter correct schoon te maken en zo nodig te vervangen. Doe je dat niet, dan kunnen bacteriën zich in het filter ophopen. In dat geval kan het gefilterde water juist onveiliger worden dan gewoon kraanwater.