Deze week is het vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne is binnengevallen. Tegelijkertijd is ook het kabinet-Jetten beëdigd. In het regeerakkoord zeggen de VVD, D66 en CDA dat ze Oekraïne ‘onverminderd’ zullen blijven steunen, maar op welke manier verschillen de plannen van het voormalige kabinet-Schoof? Laurien Crump, die onderzoek doet naar defensie- en buitenlandbeleid bij het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit, ziet vooral dat Jetten een voorloper wil zijn in Europa: “Je ziet in Europa dat iedereen heel blij is dat een rechts kabinet plaats heeft gemaakt voor het kabinet van Jetten.” 

Dat minister-president Rob Jetten Oekraïne belangrijk vindt, blijkt al uit zijn eerste werkdag. Een aantal uur na zijn beëdiging belt hij al met Oekraïense president Volodimir Zelensky, en een dag later neemt hij deel aan een vergadering met de ‘coalition of the willing.’ “Het nieuwe kabinet wil meer gewicht in de schaal leggen,” legt Crump uit. “Het vorige kabinet-Schoof had een minder sterke reputatie in Europa, en werd ook op nationaal niveau aan banden gelegd door onder andere Wilders, al sloeg Schoof soms wel met zijn vuist op tafel, waar het Oekraïne betrof.” 

Maar wellicht nog belangrijker is de houding ten opzichte van de VS: “Het vorige kabinet durfde niet echt stelling te nemen tegen de VS. Tussen de regels door valt te lezen dat het kabinet Jetten zich kritischer op gaat stellen tegenover de VS. Je kunt je namelijk niet volledig inzetten voor Oekraïne en tegelijkertijd de VS te vriend houden.” 

De VS maakt al lange tijd ruzie met zowel Europa als Oekraïne. Zo vertelde Zelensky in een interview met persbureau AFP dat de VS en Rusland Oekraïne onder druk hebben gezet om de Donbas op te geven. Daarnaast besloot VS buitenlandminister Marco Rubio een vergadering over Oekraïne op de veiligheidsconferentie in München niet bij te wonen.

Waar het vorige kabinet nog kon rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer, is er nu sprake van een minderheidskabinet dat voor steun afhankelijk is van het telkens zoeken naar wisselende meerderheden in de Kamer. Kan het kabinet zijn ambities ook echt waarmaken? Crump denkt van wel: “Het Oekraïnebeleid is een van de weinige punten waarop linkse en rechtse partijen elkaar kunnen vinden. Zelfs de PVV is genormaliseerd op dit thema.” Crump doelt op een wijziging in het verkiezingsprogramma van de partij, waar de partij eerder nog tegen steun was voor Oekraïne, zeggen ze het land nu te willen steunen. Daarnaast zegt de partij dat de NAVO een hoeksteen is voor het nationale veiligheidsbeleid. 

Hoewel Crump dus wel verwacht dat het kabinet meerderheden kan vinden voor het steunen van Oekraïne, voorziet ze wel uitdagingen omtrent de houding tegenover de VS: “Op dit punt lopen de standpunten van de oppositiepartijen uiteen. GroenLinks-PvdA wil een stuk assertiever zijn tegenover de VS, terwijl de rechtsere partijen hier conservatiever instaan.” 

Terwijl het nieuwe kabinet zich inzet voor blijvende steun aan Oekraïne, ziet Maarten Dekker, beleidsadviseur bij het Loket Ontheemden Oekraïners PSH, dat jonge Oekraïense vluchtelingen in Nederland steeds vaker kampen met psychische klachten. Hij sprak hierover in de tv-uitzending van UPD8: