In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen is op woensdag 18 februari voor driekwart van de deelnemende gemeenten een stemhulp gelanceerd. Naast erkende stemhulpen als StemWijzer en Kieskompas verschenen er ook AI-gegenereerde stemhulpen. Deze blijken echter niet foutloos te zijn. Pieter Krol, fractievoorzitter van de ChristenUnie Leiden deelt zijn zorgen over deze AI-gegenereerde stemhulpen.
Hoeveel van deze AI-stemhulpen precies actief zijn, is onduidelijk. Er is geen officiële registratie van deze stemhulpen. Wel doken in meerdere gemeenten digitale stemhulpen op die (volledig) door kunstmatige intelligentie zijn gegenereerd, waaronder keus.nl en stemadviesleiden.nl.
Keus.nl is na zes dagen alweer offline gehaald. Volgens de maker van de website heeft hij de stemhulp offline gehaald nadat politieke partijen lieten weten juridische stappen te overwegen. Keus.nl was inmiddels al meer dan 70.000 keer geraadpleegd. Naar aanleiding van deze online stemhulp en stemadviesleiden.nl, heeft Pieter Krol, fractievoorzitter van de ChristenUnie Leiden, het college van B&W schriftelijke vragen gesteld met het verzoek op te treden tegen deze AI-stemhulpen. Volgen Krol zouden deze stemhulpen ‘de democratie ondermijnen’.
In deze AI-gegenereerde stemhulpen zijn stellingen opgesteld die voor verschillende gemeenten niet van toepassing zijn. ‘In de stemhulp van Leiden staat bijvoorbeeld een stelling over biomassacentrales en landbouwgrondgebruik terwijl wij helemaal geen landbouw hebben,’ zegt Krol. Ook staat er een stelling over kustnatuur, terwijl Leiden niet aan de kust grenst. Krol ziet hierin een groot probleem: ‘Hiermee wordt er gewoon misinformatie verspreid, omdat die stemhulp je echt leidt tot een advies.’ Krol gaat ervan uit dat er geen kwade bedoelingen achter AI-stemhulpen zitten, maar hij sluit het niet uit: ‘Als je kwaad in de zin hebt is het natuurlijk een hele makkelijke manier om verkiezingen te beïnvloeden en daarmee de democratie te ondermijnen.’
Wat hier volgens de fractievoorzitter problematisch aan is, is dat er niet aan meegewerkt is door verschillende lokale partijen. Zoals dat wel door bestaande stemhulpen wordt gedaan. ‘Deze AI-stemhulpen gaan niet per se over de grootste uitdagingen van deze tijd.’ Volgens Krol zijn de traditionele stemhulpen als KiesWijzer en Kieskompas zeker wel bruikbaar, maar hij raadt iedereen aan om in de voorbereiding op zijn stemkeuze voor de gemeenteraadsverkiezingen de partijprogramma’s te lezen.
In de studio spraken we ook met stemhulponderzoeker Bregje Holleman over de impact van AI-stemhulpen bij deze gemeenteraadsverkiezingen. Bekijk het fragment hieronder.
