Deze week leggen rijksambtenaren het werk 24 uur neer. De aanleiding zijn de vastgelopen onderhandelingen tussen de FNV en het Rijk over de nullijn. Dat betekent dat de lonen van ambtenaren dit jaar niet stijgen en ook niet worden gecorrigeerd voor de oplopende inflatie. Maar waarom houdt het nieuwe kabinet vast aan die nullijn?

‘De nullijn is een begrotingsmaatregel die door het vorige kabinet al in gang is gezet,’ legt een woordvoerder van het Ministerie van Binnenlandse Zaken uit. De maatregel geldt voor één jaar en komt neer op een bezuiniging. ‘Omdat de maatregel al is verwerkt in de begroting, is dat de situatie waar wij nu mee te maken hebben en waaraan we ons moeten houden.’

Volgens de woordvoerder is er wel degelijk ruimte voor overleg met de vakbond. ‘De nieuwe minister heeft aangegeven dat hij met de bonden in gesprek wil.’ Daarnaast meldt hij dat er een voorstel ligt om de nullijn dit jaar te handhaven, met ruimte voor een loonsverhoging volgend jaar.

De FNV heeft inmiddels aangekondigd dat zij actie blijft voeren zolang de nullijn niet wordt ingetrokken. De eerstvolgende actie staat gepland voor 14 april. Dit kan grotere gevolgen hebben, onder meer voor de bereikbaarheid van overheidsdiensten en DUO. ‘Wij begrijpen dat dit vervelend is. Voor ons als werkgever is de prioriteit dat we weer met de bonden om tafel gaan om samen een weg vooruit te vinden.’

‘Achter de schermen juichen mensen ons toe, maar daar het leidt niet tot actie’

Marcelle Buitendam, vakbondsbestuurder bij de FNV, is de eerste onderhandelaar voor de cao Rijk. ‘Normaal gesproken hoeven we geen actie op straat te voeren en vinden de gesprekken gewoon op kantoor plaats,’ legt Buitendam uit. ‘Op 31 december liep onze cao af. Meestal ligt er dan een nieuwe cao klaar, maar voor de rijksambtenaren is dat nu niet het geval.’

Volgens Buitendam is de nullijn het gevolg van een politiek besluit, en dat zou niet moeten kunnen. ‘Een paar jaar geleden werd de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WRNA) ingevoerd. Dat betekent dat ambtenaren onder het reguliere arbeidsrecht vallen en dat de politiek zich niet mag bemoeien met de arbeidsvoorwaarden.’

Buitendam heeft deze argumenten ook aan de onderhandelingstafel gebruikt en zag positieve reacties. ‘Veel werkgevers vinden achter de schermen dat wij goed bezig zijn. Iedereen steunt ons, en werkgevers gunnen rijksmedewerkers het allerbeste. Maar het leidt niet tot actie, en daar kunnen wij het huishoudboekje niet van rondbreien thuis.’

Beluister hier de reportage over de actiedag: