Let op: Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op datum van publicatie. 

Bewering 

Vegetariërs hebben minder kans op vijf specifieke vormen van kanker dan mensen die vlees eten. 

Oordeel 

Gedeeltelijk waar 

De claim die wordt gecheckt is dat vegetariërs minder kans zouden hebben op vijf specifieke vormen van kanker. Deze uitspraak verscheen op 27 februari 2026 op NU.nl.  

Waar komt de claim vandaan?
De claim is gebaseerd op een studie gepubliceerd in het British Journal of Cancer (Key et al., 2026). In deze studie werden ruim 1,6 miljoen vleeseters en 63.000 vegetariërs gevolgd in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Taiwan en India. De onderzoekers vonden dat vegetariërs minder vaak multipel myeloom, nier-, alvleesklier-, prostaat- en borstkanker kregen. 

Tegelijkertijd bleek dat vegetariërs bijna twee keer zoveel kans hadden op de meestvoorkomende vorm van slokdarmkanker. Voor veganisten werd een hogere kans op darmkanker gevonden, maar dit betrofeen klein aantal gevallen en moet daarom voorzichtig worden geïnterpreteerd. 

Waarom is dit oordeel gegeven?
Belangrijk is dat het onderzoek geen interventiestudie was. Mensen werden niet op dieet gezet, dus de studie keek alleen naar wat deelnemers al aten en welke vorm van kanker zij ontwikkelden. Volgens het World Cancer Research Fund / American Institute for Cancer Research (WCRF/AICR, 2018) kunnen observationele studies zoals deze alleen associaties, oftewel verbanden laten zien. Maar niet bewijzen datvegetarisch eten kanker voorkomt of veroorzaakt. 

Wat zegt andere wetenschap?
Dat onderscheid tussen verband en oorzaak is cruciaal, benadrukt Alina Vrieling, voedings- en kankerepidemioloog aan het Radboudumc. Zij legt uit dat het hier gaat om zogenoemde observationeleprospectieve cohorten. ‘Je kunt niet met zekerheid een oorzaak afleiden,’ zegt ze. ‘Het is een verband tussen het dieet en het risico op bepaalde kankersoorten. Dit soort studies laat zien dat er een associatieis, maar niet dat vegetarisch eten deze kankers daadwerkelijk voorkomt.’ 

Volgens Vrieling kunnen de cijfers niet los worden gezien van andere factoren. Mensen die vegetarisch eten hebben vaak ook andere leefstijlkenmerken: ze eten bijvoorbeeld meer groente, fruit envolkorenproducten, hebben vaak een lager lichaamsgewicht of roken minder. Al die factoren kunnen het risico op kanker beïnvloeden. ‘Het verschil kan dus deels door het algemene voedingspatroon en deelsdoor andere factoren komen,’ aldus Vrieling. 

Vrieling benadrukt dat hoewel dit de grootste studie tot nu toe is, voor minder voorkomende kankersoorten nog steeds relatief kleine aantallen zijn onderzocht, waardoor voorzichtigheid bij interpretatie nodigis. Ook mistte ze in het wetenschappelijk artikel een duidelijke beschrijving van de groepen: een vergelijking van vleeseters met vegetariërs moet laten zien of er verschillen zijn in andere kenmerken, zodat de resultaten beter geïnterpreteerd kunnen worden. Wel heeft de studie de resultaten voor verschillende factoren zoals lichaamsgewicht gecorrigeerd. 

Ook andere onderzoeken laten zien dat meerdere factoren een rol kunnen spelen. Een studie gepubliceerd in BMC Medicine (2022), uitgevoerd met gegevens van de UK Biobank en verschillende Britseuniversiteiten, benadrukt dat lichaamsgewicht, genetica, andere eetgewoonten en leefstijl het verband tussen dieet en kanker kunnen beïnvloeden. In die studie wordt bovendien genoemd dat een lagereinname van voedingsstoffen zoals calcium en vitamine B12, hetgeen bij vegetariërs vaak het geval is, mogelijk samenhangt met een verhoogd risico op bepaalde kankersoorten, zoals slokdarm- endarmkanker. 

Een commentaarartikel van Mathias Weller, onderzoeker aan de State University of Paraíba in Brazilië, plaatst de bevindingen daarnaast in breder perspectief. Hij wijst erop dat eerdere onderzoeken niet altijdtot dezelfde conclusies komen. Sommige grote studies vinden een lager risico op bepaalde kankersoorten bij vegetariërs of mensen die weinig vlees eten, terwijl andere onderzoeken geen verschil zien voorbijvoorbeeld borst-, darm- of prostaatkanker. Voor longkanker werd in eerdere studies bijvoorbeeld geen verschil gevonden. 

Daar komt bij dat studies onderling verschillen in opzet. De ene studie kijkt naar hoe vaak iemand vlees eet per week, terwijl een andere alleen onderscheid maakt tussen vleeseters en vegetariërs. Ook correcties en groepsindelingen verschillen. Zulke variaties kunnen leiden tot verschillende resultaten. 

Conclusie 

De claim dat vegetarisch eten de kans op vijf specifieke kankersoorten verkleint, klopt maar deels. Er is een verband gevonden tussen een vegetarisch dieet en een lager risico op bepaalde kankers, maar datbetekent nog niet dat vegetarisch eten deze kankers daadwerkelijk voorkomt. 

Tegelijkertijd laten de hogere kansen op slokdarmkanker bij vegetariërs en darmkanker bij veganisten zien dat het effect van een plantaardig dieet complex is. Factoren zoals algemeen voedingspatroon, leefstijlen mogelijke tekorten aan voedingsstoffen zoals calcium en vitamine B12 kunnen daarbij een rol spelen.