Het RIVM heeft maandag nieuwe onderzoeksresultaten gepresenteerd over PFAS in eieren van hobbykippen. Uit het onderzoek blijkt dat een groot deel van deze eieren verhoogde concentraties PFAS bevat. In sommige gevallen kan het eten van slechts één ei per week al leiden tot een overschrijding van de gezondheidskundige grenswaarde.
PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte chemische stoffen die veel worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Ze komen voor in onder andere verpakkingsmaterialen, pannen en blusschuim. Omdat PFAS nauwelijks afbreken, blijven ze langdurig aanwezig in het milieu en kunnen ze zich ophopen in voedsel en het menselijk lichaam.
Volgens Joke Herremans van het RIVM laten de resultaten zien dat vooral eieren van particuliere kippen een risico kunnen vormen. ‘We hebben op meerdere locaties in Nederland eieren onderzocht en zien dat de gehalten soms zo hoog zijn dat regelmatige consumptie onwenselijk is,’ zegt Herremans. Nieuw onderzoek bevestigt dat dit vooral komt doordat hobbykippen wormen uit de bodem oppikken. In wormen zijn vaak veel en dezelfde PFAS aangetroffen als in de eieren, waardoor wormen een belangrijke bron zijn. Ook andere bodemdieren bevatten veel PFAS. Water, grond, stro, zaagsel en hout van kippenhokken kunnen ook bijdragen aan de PFAS-concentratie in eieren, maar in veel mindere mate dan bodemdieren.
De hoeveelheid PFAS kan per locatie en per dag verschillen. Veel kippen leggen in de winter minder eieren, maar dit betekent niet automatisch dat de eerste eieren na de winter hogere PFAS-gehalten hebben. Het onderzoek heeft geen verklaring gevonden voor deze verschillen. In heel Nederland zit PFAS in het milieu door uitstoot van industrie en via consumentenproducten, en eenmaal in het milieu breekt het nauwelijks af. Mensen krijgen via voedsel en drinkwater al meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde, en eieren van hobbykippen kunnen voor extra blootstelling zorgen.
Het Voedingscentrum sluit zich aan bij de zorgen, maar nuanceert het risico. Een woordvoerder benadrukt dat eieren uit de supermarkt veilig zijn. ‘Deze worden gecontroleerd en voldoen aan de wettelijke normen. Het probleem speelt vooral bij eieren van hobbykippen, waar geen structurele controle is,’ zegt de organisatie. Het RIVM onderzoekt nu hoe PFAS precies in de eieren terechtkomen, welke gebieden het meest getroffen zijn en welke maatregelen nodig zijn. Voor consumenten blijft het advies om gevarieerd te eten, zodat de kans verkleind wordt dat schadelijke stoffen zich ophopen in het lichaam.
In deze reportage gaat verslaggever Amber van Es langs bij de Eemweideboerderij en spreekt met boer Wytze Naute en pluimveearts Marieke Kruijt over de oorzaken, risico’s en mogelijke oplossingen.
