In 2015 werd het sociaal leenstelsel in het hoger onderwijs ingevoerd. Hierbij werd de basisbeurs voor studenten afgeschaft. Ze kregen een verruimde optie om geld te lenen met onder andere een langere afbetalingsperiode. De nasleep van het leenstelsel is nu te merken voor de oud studenten.
Hypotheekadviseur Hessel Zondervan geeft aan verschil te zien tussen starters met en zonder schuld op de woonmarkt. ‘Starters met schuld in bepaalde mate kunnen soms minder lenen.’ Het aantal jaar dat je kan aflossen weegt mee in de overweging van banken, om een hypotheek te verstrekken of niet. De hoogte van de lening, wordt meegenomen in de berekening. Hieruit blijkt wat mogelijk is voor de lening voor een starter. Hypotheekadviseurs helpen starters met het zoeken naar een geschikte woning. Daarbij kijken ze wat het maximale budget is dat ze kunnen lenen.
De looptijd van een hypotheek weegt ook mee in het proces. Hoe langer de looptijd is, hoe lager het te betalen maandbedrag is. Hoe korter de looptijd is, hoe hoger het te betalen maandbedrag is om af te lossen. Dit kan op meerdere manieren worden opgelost. ‘Hulp van ouders wordt gevraagd om de schuld af te lossen. Een andere manier is om een lening of schenking van ouders te krijgen.’ Dit zorgt ervoor dat starters toch voldoende middelen hebben om een woning te kopen.
Het is niet zo dat starters met een schuld geen lening kunnen krijgen. Hun leencapaciteit is alleen lager. ‘Het is niet zo dat een bank per definitie liever een hypotheek verstrekt aan iemand zonder schulden.’ Het hebben van een schuld maakt dus niet uit voor het krijgen van een lening. Het heeft enkel effect op de hoogte van de hypotheek. Je kunt door die schuld minder lenen, wat nadelige gevolgen heeft in de zoektocht naar een woning.
In het onderstaande fragment legt oud student Jelme Koper uit hoe het leenstelsel effect heeft gehad op zijn studententijd. Hij heeft er bewust voor gekozen om niet te lenen. Dit resulteerde in dat hij niet uit huis kon en leefde van zijn spaargeld wat hij tijdens een tussenjaar had verdiend.
