Afgelopen woensdag 11 februari was er weer een demonstratie bij de Iraanse ambassade. Dit protest is al aan de gang sinds de aftreding van de laatste sjah van Iran 47 jaar geleden. Na de revolutie van 1979 nam Ayatollah Ruhollah Khomeini het bewind over en werd Iran een Islamitische staat. Sindsdien zijn veel Iraniërs het land ontvlucht en verspreid geraakt over de wereld, ook in Nederland. Deze groep wordt de Iraanse diaspora genoemd. Veel van hen zouden uiteindelijk graag terug willen naar hun moederland en verzetten zich vanuit het buitenland tegen het huidige regime. Volgens hen is dat verantwoordelijk voor grootschalig geweld en onderdrukking. In Iran zelf is protesteren nauwelijks nog mogelijk, demonstranten lopen grote risico’s. Toch laten tegenstanders van het regime ook in Nederland van zich horen, onder meer bij demonstraties bij de Iraanse ambassade.
Midden-Oostenexpert Paul Aarts plaatst deze protesten in een bredere context. Volgens hem bestaat de oppositie tegen het Iraanse regime uit veel verschillende stromingen. ‘De brede oppositie is intern ontzettend verdeeld en het oneens over veel zaken. Het enige waar ze elkaar in vinden, is dat ze van het regime af willen,’ zegt hij.
Zo zijn er monarchisten die hopen op een terugkeer van kroonprins Reza Pahlavi. Deze groep staat vaak vijandig tegenover andere oppositiebewegingen. Hun grootste tegenpool is de MKO, de Mojahedin-e Khalq Organisatie. ‘Dat is een linksere groepering, maar ze zijn berucht omdat ze in het verleden hebben samengewerkt met Saddam Hoessein,’ legt Aarts uit. Daarnaast bestaan er ook meer liberale en juist meer conservatieve oppositiegroepen.
Verwacht Aarts dat demonstraties in Nederland het regime daadwerkelijk onder druk zetten? ‘Eigenlijk gaat dit niets veranderen,’ zegt hij. ‘Maar voor de mensen die demonstreren heeft het wel degelijk betekenis. Het zorgt voor saamhorigheid en het laat zien dat ze zich, ook vanuit het buitenland, blijven uitspreken. Dus is het nog belangrijker dat de verdeling van ‘groepen’ verdwijnt.
Beluister hieronder de audioreportage van de demonstratie met Uri Rosenthal (Politicoloog en voormalig Minister van Buitenlandse Zaken van Nederland) als spreker, en het verhaal van een diaspora Yasmin Katibai.
