Tom Russcher stelt in de Tweede Kamer dat de helft van de jongeren overweegt te vertrekken uit Nederland. Uit beschikbare onderzoeken blijkt dat die emigratie-intentie aanzienlijk genuanceerder ligt.

Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op datum van publicatie.

Bewering:
De helft van Nederlandse jongeren, 18- tot  30- jarigen, overwegen het land te verlaten.

Oordeel:
Ongefundeerd en misleidend

Bron van de bewering:

‘Bedrijven, ondernemers, investeerders en zelfs onze eigen jeugd hebben Nederland inmiddels al verlaten of overwegen dat te doen. Uit onderzoek blijkt zelfs dat de helft van de 18- tot 30-jarigen overweegt het land te verlaten,’ stelt Tom Russcher, Kamerlid van Forum voor Democratie, wanneer hij de Tweede Kamer toespreekt op 4 februari tijdens een debat over migratie en de demografische ontwikkelingen van Nederland.

Deze uitspraak wordt breed verspreid via meerdere kanalen van Forum voor Democratie, zonder dat daarbij wordt verwezen naar het onderliggende onderzoek. Dat roept vragen op over waar deze cijfers vandaan komen en wat precies wordt bedoeld met ‘overwegen’.

Welk onderzoek haalt Russcher aan?

De uitspraak van Russcher lijkt te zijn gebaseerd op een online enquête van Verhuisoffertes.com, uitgevoerd in augustus 2024 door het ISO-gecertificeerde onderzoeksbureau Panel Inzicht onder 1.000 respondenten. De redactie heeft Verhuisoffertes.com benaderd om inzage te krijgen in de exacte vraagstelling van de enquête, maar had op het moment van publicatie nog geen reactie ontvangen. Daardoor blijft onduidelijk wat in het onderzoek precies wordt bedoeld met ‘overwegen om te emigreren’. Daarbij is het een onderzoek uitgevoerd in opdracht van een commercieel bedrijf dat verhuisdiensten aanbiedt voor mensen die willen emigreren, wat reden geeft om de resultaten voorzichtig te interpreteren.

Wat zeggen andere enquêtes?

Ook EenVandaag heeft onderzoek gedaan naar emigratie-intenties onder Nederlanders. In een enquête van het EenVandaag Opiniepanel, uitgevoerd van 2 tot en met 6 oktober 2025, deden 24.222 panelleden mee. Uit hun onderzoek bleek dat ongeveer een derde van de starters overweegt om naar het buitenland te verhuizen, maar slechts 3 procent van de starters actief op zoek is naar mogelijkheden om Nederland daadwerkelijk te verlaten. Dit laat zien dat er een groot verschil bestaat tussen nadenken over emigratie en concrete vertrekplannen.

Waarom is het lastig om emigratie-intenties te onderzoeken?

Volgens prof. dr. Harry van Dalen (Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut, gelieerd aan de Rijksuniversiteit Groningen) is het meten van emigratie-intenties ingewikkeld, omdat de uitkomsten sterk afhangen van de vraagstelling en van wat precies onder ‘overwegen’ wordt verstaan. Bovendien wordt er volgens hem weinig structureel onderzoek gedaan naar emigratie-intenties onder jongeren.

Van Dalen deed in 2007 onderzoek naar de bereidheid en verwachtingen van jongeren om voor werk te emigreren. Daaruit bleek dat 55 procent van de 15- tot 25-jarigen aangaf bereid te zijn om te emigreren naar het buitenland. Maar wat bleek, bij doorvragen verwachtte slechts 21 procent dit ook daadwerkelijk te doen. Bij 25- tot 34-jarigen was 35 procent bereid te emigreren, terwijl slechts 8 procent verwachtte daadwerkelijk dit te doen.

Volgens Van Dalen is er een groot verschil tussen bereidheid, intentie en daadwerkelijk gedrag. En dat het begrip ‘overwegen’ een vaag en rekbaar begrip is. ‘Jongeren hebben namelijk veel mogelijkheden om in het buitenland te studeren of ervaring op te doen,’ zegt Van Dalen. ‘Het is logisch dat ze daar enthousiast over zijn, maar dat betekent niet dat emigratie een realistisch perspectief is. Zelfs bij een sterke intentie emigreert uiteindelijk maar ongeveer één op de drie.’

Daarom is het volgens de professor verstandiger om naar daadwerkelijke emigratiecijfers te kijken: ‘Als je naar de echte emigratiecijfers kijkt, kom je ontnuchterende cijfers tegen.’

Wat zeggen emigratiecijfers?

Uit CBS-cijfers blijkt dat in 2025 ongeveer 212.000 mensen uit Nederland zijn geëmigreerd.

Van deze groep was:

• 15,4 procent in Nederland geboren uit twee in Nederland geboren ouders (32.691 personen),
• 7,2 procent in Nederland geboren met één of twee in het buitenland geboren ouders (15.338 personen).

Deze cijfers laten zien dat het grootste deel van de mensen die Nederland verlaten geen in Nederland geboren Nederlanders zijn, wat het beeld nuanceert dat ‘de Nederlandse jeugd’ het land zou verlaten.

Conclusie:

De claim van Russcher dat de helft van de Nederlandse jongeren overweegt het land te verlaten is ongefundeerd en misleidend. Er is weinig onderzoek gedaan naar emigratie-intenties onder jongeren en in het enige onderzoek wat de claim van Russcher ondersteund is het niet duidelijk is wat onder ‘overwegen’ wordt verstaan. Bovendien kan de uitspraak een vertekend beeld schetsen van de daadwerkelijke emigratie van Nederlanders, die volgens officiële cijfers aanzienlijk lager ligt.