Internationale Vrouwendag geeft aandacht aan gelijkheid voor vrouwen. Sinds de oprichting van de eerste feministische organisaties in 1968 is er veel veranderd. Waar vroeger vooral via politiek en beleid werd gestreden voor gelijke rechten, kiezen bewegingen nu vaker voor zichtbare acties en campagnes op sociale media. Eén ding is hetzelfde gebleven: gelijkheid is nog altijd niet vanzelfsprekend.
De feministische beweging in Nederland kent een rijke geschiedenis. Met de oprichting van de Man-Vrouw-Maatschappij in 1968 begon de tweede feministische golf, gevolgd door de actiegroep Dolle Mina eind 1969. Oudere feministische organisaties probeerden vooral via beleid en bestaande instituties veranderingen door te voeren. Bewegingen die later zijn opgericht, kiezen vaker voor zichtbare acties en directe protesten om aandacht te vragen voor hun boodschap. Daarnaast spelen sociale media een grote rol in het aanjagen van het publieke debat.
Sinds september is Elize Wolff actief als nieuwe kartrekker voor de Dolle Mina’s. Wat haar vooral opvalt, is dat vrouwenrechten steeds vaker onderwerp van gesprek zijn. ‘Ik denk vooral aan de veranderde normen over vrouwen in het werkveld en op hoge posities in de samenleving. Er is nog een wereld te winnen maar daar is de afgelopen decennia ook al veel vooruitgang op geboekt.’
Naast de Dolle Mina’s zijn er in de afgelopen jaren meerdere actiegroepen opgericht. Wij eisen de nacht op, WOMEN INC, Amnesty International en #MeToo zijn recente groepen die zich inzetten voor het versterken van vrouwenrechten. De Emancipatiemonitor van het CBS laat verschil zien in de positie tussen man en vrouw in Nederland. Het rapport laat zien hoe het staat met arbeidsparticipatie, loonverschillen, economische zelfstandigheid, verdeling van zorgtaken, politieke vertegenwoordiging en ervaren veiligheid. ‘Het laat zien dat de strijd nog lang niet gestreden is en dat gelijkheid allesbehalve vanzelfsprekend is.’
Elize haar motivatie om actie te voeren voor gelijke rechten, komt voort uit de beweging zelf. Tegelijkertijd ziet ze een tegenbeweging van conservatievere denkbeelden, versterkt door sociale media en figuren als Andrew Tate. ‘Ik denk dat sociale media daar een grote rol inspeelt.’
Toch overheerst hoop. ‘Momenten die me echt trots maken zijn momenten waarop er juist verbinding is tussen mensen die anders denken.’ Met Internationale Vrouwendag benadrukt Elize dat verandering begint bij opvoeding: het loslaten van vastgeroeste ideeën over wat ‘mannelijk’ en ‘vrouwelijk’ zou moeten zijn.
In het onderstaande fragment legt rechtshistoricus Madeleijn van den Nieuwenhuizen uit hoe actiegroepen zich bezighouden met het opkomen voor vrouwenrechten, in aanleiding van Internationale Vrouwendag op 8 maart.
