Jada Haakman 

Woensdag 18 maart 2026 

Familievloggers Bellinga posten iedere dag een vlog op Youtube over hun wereldreis dat zich momenteel afspeelt in Zuid-Afrika. Met bijna 750 duizend abonnees publiceren zij sinds 2013 hun video’s over lifestyle en het gezinsleven. Naast de termen ‘blanken’ en ‘donkeren’, wordt er ook een reden gegeven wat betreft het ontstaan van de apartheid. Volgens de familie zouden de ‘donkere mensen’ de ‘blanke mensen’ hebben bestolen.

Let op: Deze factcheck is uitgevoerd op basis van beschikbare informatie op de datum van publicatie.  

Bewering:  

De apartheid in Zuid-Afrika is ontstaan doordat ‘blanke’ mensen een eigen community maakten nadat ze niet bij de ‘donkere’ mensen mochten wonen en er vervolgens diefstal en conflicten ontstonden tussen de twee groepen.

Oordeel:  

Onwaar

Bron van bewering: 

De familie Bellinga doet meerdere uitspraken over de apartheid in vlog #3524 (tijdscode: 24:20 tot 24:54). Zo werd er gezegd dat het leven van een zwart persoon beter zou zijn in de apartheid dan in het huidige Zuid-Afrika. Hier ontstond veel ophef over en reageerde Fara Bellinga dan ook met een video op, waarin zij vermeldt dat deze informatie enkel ervaringen zijn van lokale gezinnen die zij daar gesproken hebben. Over hun bewering wat betreft het ontstaan van de apartheid heeft de familie echter geen verantwoording gegeven. Ook hebben zij geen reactie gegeven op onze e-mails en bericht op Instagram.

Hoe is de apartheid ontstaan?  

Volgens Bart Luirink, Afrika-correspondent in de jaren negentig, is de aankomst van de Nederlanders onder leiding van Jan van Riebeeck in 1652 bij Kaap de Goede Hoop, het begin van een zekere mate van kolonisering. Van Riebeeck, die in dienst was van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, had als originele doel een verversingspost voor langsvarende schepen te vestigen. ‘Er was nog geen sprake van kolonisering door bepaalde landen, maar door meerdere multinationals werden er delen van de kaap ingenomen. Dit ging uiteindelijk van kwaad tot erger. Niet alleen Nederlanders kwamen naar Zuid-Afrika, maar even later ook de Britten. Als kleine minderheid, wilden de witte mensen hun zeggenschap staande houden in een land met veel zwarte inwoners’, vertelt Luirink.

Onderzoek van historicus Haasbroek toont aan dat ruim vóór 1948, het jaar waarin de Nasionale Party van Afrikaner-nationalisten aan de macht kwam en daarmee het apartheidsregime officieel in zijn werking ging, er al sprake was van segregatie. De Britse politici, en later ook de Afrikaner, zochten stap voor stap manieren om een gemengde samenleving zo te organiseren dat de blanke minderheid de controle hield. In Natal, een ‘witte’ provincie in Zuid-Afrika, bedachten Britse bestuurders een systeem waarbij zwarte mensen in eigen gebieden onder hun eigen gewoonterecht bleven. Zij hielden hun eigen stamhoofden, maar blijft de Britse overheid de baas. Dit gebeurde al in 1927.

Hetzelfde onderzoek meldt dat Britse politici en vakbonden zich destijds zorgen maakten over de economie: zwarte arbeiders waren goedkoper dan witte arbeiders. ‘Segregation’ werd daarom ook verdedigd en men moest gescheiden wonen, werken en leven om witte arbeiders en boeren te beschermen.

Volgens onderzoek van historicus Maylam trok werk in de mijnen de zwarte bevolking aan. Vanaf 1910 zouden zij alleen tijdelijk in de stad mogen komen met een werkgerelateerde reden. Anders werden zij gedwongen terug te keren naar hun leefgebied. In 1948 werden er wijken geruimd voor witte mensen. Miljoenen zwarte mensen werden verplaatst naar townships.

Historicus Anne-Lot Hoek vult aan dat ook onderwijs werd aangepast naar huidskleur. Zwarte mensen moesten in gescheiden en slechte omstandigheden naar school, waar ze alleen voor ongeschoold werk werden opgeleid. ‘Ook is onder de apartheid de Pasjeswetgeving ingegaan. Dat hield in dat ieder zwart persoon verplicht een soort boekje op zak moest hebben als een toegangsbewijs om tijdelijk in een ‘wit gebied’ te komen om daar voor witte mensen te werken. Er mocht ten alle tijden gevraagd worden naar dit pasje’, aldus Hoek.

‘Daarnaast is al in 1913, dus ver voor de invoering van de apartheid, de Natives Land Act ingevoerd, een heel bepalende wet. Hierdoor mocht  maar 7% van de grond van Zuid-Afrika door zwarte mensen worden bezit’, vertelt Hoek. ‘Dat laat zien hoe aanwezig de segregatiecultuur al was voordat het officiële apartheidsregime in ging’.

Conclusie:

De bewering dat de apartheid in Zuid-Afrika is ontstaan doordat ‘blanke’ mensen een eigen community maakten nadat ze niet bij de ‘donkere’ mensen mochten wonen en er vervolgens diefstal en conflicten ontstonden tussen de twee groepen, is onwaar. De apartheid in Zuid-Afrika is ontstaan door langdurige ontwikkelingen op het gebied van kolonisatie, bestuurssystemen en segregatie. De minderheid van witte mensen probeerden hun zeggenschap staande te houden in een land met veel zwarte inwoners. In 1948 is het apartheidsregime officieel in zijn werk gegaan, maar naar aanleiding tot deze wetsinvoering, heerste er al een soortgelijk systeem. Diefstal van de zwarte bevolking heeft er niet voor gezorgd dat er werd geleefd naar apartheidsregime.