Op 1 april 2026 is er in Vlaanderen een fiscale korting voor kunstenaars afgeschaft. Deze korting maakte het voor opdrachtgevers aantrekkelijker om kunstenaars in te huren, want de kosten werden verlicht. Met het verdwijnen van deze maatregel veranderen meerdere dingen voor kunstenaars en roept het veel zorg op.
De maatregel heeft gevolgen op de culturele sector, het raakt niet alleen het inkomen van de kunstenaars, maar ook het aanbod en de creatieve vrijheid. Doordat de maatregel wegvalt, moeten organisaties keuzes maken in projecten. Dit betekent wel dat er minder projecten opgestart worden en/of minder kunstenaars ingehuurd worden. Volgens de organisatie Overleg Kunstorganisaties kan dit allemaal leiden tot een afname van artistieke producties: hierdoor kan minder diversiteit ontstaan en is er minder ruimte voor experiment.
Uit het rapport van UNESCO blijkt dat als kunstenaars een slechte economische en financiële situatie hebben, er een beperking in artistieke vrijheid plaats vindt. Door die slechtere omstandigheden is er minder neiging tot het nemen van risico’s of het maken van kritische kunst.
Janna Beck, multidisciplinaire kunstenaar en docent aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen zegt: ‘Het probleem van de afschaffing gaat zitten in de creatieve vrijheid, omdat het een verdienmodel moet worden.’ Volgens het onderzoek van Boekmanstichting zijn kunstenaren afhankelijk van de subsidies, want zonder die subsidies worden ze gedwongen om keuzes te maken die het meest aantrekkelijk zijn voor consumenten. Het gevolg hiervan is dat er minder creatieve vrijheid is. Daarnaast stelt Beck, ‘Er is te weinig aandacht voor wat kunst echt is.’
‘De creatieve vrijheid en het aanbod van kunst dat gemaakt kan worden wordt steeds moeilijker en moeilijker,’ zegt Jef van den Bergh, 3e jaars student Grafisch Ontwerp aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen. ‘Als je het moeilijker gaat maken voor kunstenaars, dan worden alle dingen gewoon lelijker en cultureel gedempt.’
De afschaffing beïnvloed niet alleen de creatieve vrijheid, maar ook het aantal opdrachten voor kunstenaars. Luister hier dan naar de audioreportage:
