UTRECHT CENTRUM- Vanaf 13 maart Zijn de lunchconcerten weer van start gegaan. Deze week is er een klassieke operavoorstelling in Brechtiaanse speelstijl, gespeeld door studenten van de Hoge school voor de Kunsten Utrecht (HKU). Hoe zijn lunchconcerten meer dan alleen een muzikale voorstelling?
Terwijl het publiek zijn broodje eet, worden er opera muziekstukken voorgedragen. Deze lunchconcerten worden gegeven zodat studenten en jonge professionals podiumervaring kunnen op doen. De concerten zijn meestal gratis en duren minder dan een uur. Hierdoor zijn ze laagdrempelig en toegankelijk voor een breed publiek. Deze opvoering is een vorm van epische theater, geschreven door Bertolt Brecht. Het episch theater houdt in dat het publiek direct wordt aangesproken en dat het de bedoeling is om het publiek aan het denken te zetten. Het stuk wordt grotendeels in het Duits wordt voorgedragen.
De eerste klanken zonder publiek
In Tivoli Vredenburg klinkt de ene noot nog hoger dan de andere. Tijdens de generale repetitie worden nog de laatste aanpassingen gedaan. “Harder!” roept de docent, terwijl een student begint met zingen. Er worden rolstoelplekken vrijgemaakt en er wordt met licht en geluid gespeeld. De pianist speelt wispelturig mee met de melodie van de operazangeres en de artiesten lijken trots te zijn op wat ze in de afgelopen maanden hebben gerepeteerd. De voorstelling biedt niet alleen vermaak, maar zet ook aan tot nadenken. “Tegen hen die niet weten dat de wereld in brand staat, heb ik niks te zeggen,” klinkt de laatste zin van de generale repetitie. De studenten vertrekken backstage en de zaal kleurt langzaam grijs, zoekend naar de gereserveerde rolstoelplekken. Als iedereen zit, kan het optreden beginnen.
Een knipoog naar Brecht
Met een Brechtiaanse speelstijl laten de studenten het publiek via klassieke opera kritisch kijken actuele kwesties, zoals politiek en emancipatie. “De ergste analfabeet is de politieke analfabeet,” dragen de HKU-studenten voor aan het publiek.
De peinzende blikken in de zaal passen precies bij wat Bertolt Brecht voor ogen had. Hij ontwikkelde het epische theater in de 20e eeuw net na de eerste wereld oorlog, als tegenreactie op de romantiek. Het centrale doel van dit genre is om het publiek aan het denken te zetten over maatschappelijke kwesties. “In plaats van je kijkers mee te nemen in je verhaal, spreek je ze direct aan. Hierdoor maak je hen bewust van de voorstelling,” stelt Mirte Bulsink, regieassistent. Zo’n voorstelling bestaat uit losse scènes, met ieder een eigen maatschappelijke ondertoon.
Bulsink geeft aan dat het epische theater van Brecht ook als protestmuziek kan worden gezien, maar dat de protestteksten van Brecht traditioneel zijn en dat klassieke muziek als “stoffig” ervaren kan worden. Bulsink ziet het dan ook als een uitdaging om dit te veranderen. Daarom proberen ze nieuwe elementen toe te voegen die aansluiten bij actuele kwesties. Ze zegt: “We lieten twee vrouwen trouwen als knipoog naar nu om zo de traditionele man-vrouwrelatie in klassieke muziek te doorbreken.” Volgens Bulsink speelt regie een cruciale rol in hoe deze voorstelling overkomt op het publiek.
Wat is een liefhebber zonder traan?
Opera roept verschillende emoties en herinneringen op voor de bezoekers. Er wordt nog gehoest en geproest voordat de startakkoorden de ruimte vullen. Vol bewondering kijken de senioren toe hoe de jonge studenten het zangspel voordragen. Anneke Kluijver, bezoeker van het lunchconcert, vertelt dat de zuivere stemmen van klassieke muziek haar ontroeren. Ze beschrijft het gevoel al zegt ze dat het moeilijk uit te leggen is: “Het raakt me gewoon helemaal vanbinnen,”. Kluijver is met opera opgegroeid; ze heeft langere tijd zelf in een koor gezeten. “Voor mij zitten er meerdere herinneringen aan klassieke muziek vast, maar niet alleen positieve.”
Ze vertelt dat muziek ook een moeilijke kant heeft. Na het overlijden van haar man kon ze lange tijd geen muziek meer luisteren. “Daar lag zoveel emotie bij dat ik er eigenlijk niet meer kon aanhoren,” legt Kluijver uit. Hierdoor bezocht ze minder concerten en vermeed ze muziek.
Het is pas sinds kort dat Kluijver weer met plezier kan genieten van een concert zoals ze vandaag doet. Zowel Brecht als de muzikanten zijn hier verguld mee, want vanaf het podium klinkt meerdere keren: “Maar als je geen plezier hebt, heb je ook geen voorstelling.” Wanneer de opera is afgelopen, galmt er een staande ovatie door de hele Hertzzaal. Na afloop van het concert wacht er een bakje soep op de gasten.
Vanaf 13 maart zijn er weer lunchconcerten in Tivoli Vredenburg. Het conservatorium HKU Utrecht begon met Opera. Onder het genot van een broodje keken de bezoekers aandachtig toe. Zie hier de reportage van Sophie Rave : over de ontwikkeling als muzikant, welke muziek er gespeeld word en wat de bezoekers ervan vonden.
