UTRECHT CENTRUM – ReDress the Future is deze week te zien in de Bibliotheek op het Neude in Utrecht. In de ruimte staan tafels met stof, naalden en draad, waar bezoekers kunnen aanschuiven en zelf met textiel aan de slag gaan. Maar waarom wordt dit project eigenlijk georganiseerd?

Waar normaal gesproken rijen boeken staan, liggen nu lapjes stof verspreid over tafels. Naalden tikken zacht tegen het hout, een schaar knipt door stof en gesprekken vullen de ruimte. Tussen de tafels blijven mensen even staan, kijken rond en schuiven daarna vaak toch aan. Op een van de tafels ligt een spijkerbroek opengevouwen, terwijl iemand de stof met kleine steken weer aan elkaar naait. Aan een andere tafel groeit een groter textielwerk, opgebouwd uit stukken die bezoekers hebben toegevoegd.

Het project ReDress the Future is opgezet door Hannah Petursdottir, re-designer en social designer, en Janneke Cloosterman, eigenaar van The Sustainable Stylist. Vanuit hun interesse in duurzaamheid en textiel werken zij aan initiatieven die de impact van de kledingindustrie zichtbaar maken. Eerder waren zij al betrokken bij projecten rond het hergebruiken van materialen en het delen van kennis over duurzame mode. Met dit project willen zij bezoekers laten nadenken over de manier waarop kleding wordt gemaakt en gebruikt.

Het programma bestaat uit workshops, een tentoonstelling van duurzame ontwerpen en tafels waar bezoekers zelf kunnen meedoen en hun eigen werk achterlaten. Uiteindelijk draait het om fast fashion: kleding die snel en goedkoop wordt geproduceerd en vaak ook weer snel wordt weggegooid. Wereldwijd leidt dat tot grote hoeveelheden afval. Jaarlijks wordt ongeveer 92 miljoen ton aan textiel weggegooid, wat neerkomt op een vuilniswagen vol kleding per seconde. Daarnaast wordt kleding steeds minder lang gedragen: sommige stukken verdwijnen al na zeven tot tien keer dragen uit de kast.

Voor HKU-student en deelnemer Maya Oxener is dat precies de reden om mee te doen. Ze raakte eerder betrokken bij initiatieven rondom hergebruik van textiel en zag dat veel mensen weinig weten over hoe de kledingindustrie werkt. “Veel mensen hebben namelijk geen idee wat er gaande is in de fashion industrie”, zegt ze. Terwijl ze praat, kijkt ze af en toe even naar de tafel waar ze net nog aan werkte.

Volgens haar begint verandering bij kennis. “Wanneer iemand meer kennis heeft, kunnen ze meer bewuste keuzes maken”, zegt ze. Tegelijk benadrukt ze dat bewustwording niet automatisch leidt tot ander gedrag, maar wel een eerste stap is.

Volgens Petursdottir draait haar werk om het creëren van bewustwording en het opnieuw laten kijken naar kleding en materiaalgebruik. In plaats van alleen informatie te geven, worden bezoekers actief betrokken. Wie langsloopt, hoort gesprekken en ziet mensen werken met stoffen. Het geluid van naalden die door stof gaan en stoelen die verschuiven vult de ruimte. Iemand die even blijft staan, schuift vaak kort daarna aan en probeert zelf een techniek uit. Op tafel liggen losse draadjes en kleine stofrestjes verspreid, sporen van wat er eerder is gemaakt.

Openbare ruimte als bewuste keuze

De Bibliotheek op het Neude is een plek waar veel verschillende mensen komen. Tussen studerende bezoekers en mensen die een boek komen halen, valt de tentoonstelling op. Sommige mensen lopen eerst voorbij, maar draaien zich daarna toch om. Anderen blijven hangen, voelen aan stoffen en kijken hoe het werk zich ontwikkelt.

De ruimte is voornamelijk gevuld door vrouwen van alle leeftijden. Toch trekt het ook de aandacht van mannen, bezoeker Max de Ruiter liep naar binnen om een boek te halen, maar blijft staan bij een werktafel en kijkt hoe anderen bezig zijn. Hij voelt aan een stuk stof, nog wat terughoudend, en gaat daarna in gesprek met een van de HKU-studenten die meehelpt. Terwijl hij praat, knikt hij af en toe en blijft hij met zijn handen aan de stof voelen. Max vertelt dat hij niet eerder had stilgestaan bij de herkomst van kleding. “Ik dacht er eigenlijk nooit zo over na.” Of hij zijn gedrag aanpast, weet hij nog niet.

Volgens Oxener is dat precies het doel. Ze verwacht niet dat bezoekers direct hun gedrag veranderen, maar wel dat ze zich bewuster worden van hun keuzes. “Echte verandering moet uit jezelf komen”, zegt ze. “Wel of niet naar een expo gaan is geen garantie van verandering.”

Terug bij de tafels blijven de stoffen liggen, aangevuld met nieuwe stukken van bezoekers. Alles verandert langzaam mee met wie er langskomt. Het is geen afgerond geheel, maar een verzameling van losse ideeën. Of mensen door zo’n bezoek hun gedrag veranderen, is niet direct zichtbaar — maar even stilstaan bij hoe kleding wordt gemaakt, gebeurt hier in ieder geval wel.