UTRECHT – Het aantal gevallen van ontucht met minderjarigen in gemeente Utrecht stijgt hard. Uit cijfers van het CBS blijkt dat het aantal in 2024 en 2025 ineens verdrievoudigt is ten opzichte van eerdere jaren. Waar het eerst schommelde tussen de 5 en 15 slachtoffers per jaar, stijgt het naar 30 in beide jaren. Dat is de hoogste stand in meer dan tien jaar.

Tussen 2012 en 2023 bleef het aantal redelijk stabiel. In sommige jaren ligt het op 5, in andere jaren op 10 of 15. Maar vanaf 2024 veranderd dit ineens. Het aantal verdubbelt en blijft op dit hoge getal hangen. Die plotselinge stijging maakt dit tot een opvallende ontwikkeling. Zie grafiek hieronder.

Cijfers laten zien dat het probleem niets nieuws is, maar wel groeit. Vooral de laatste jaren lijkt er meer aandacht te zijn voor seksueel geweld tegen kinderen. Dat heeft mogelijk invloed op het aantal meldingen. Zo blijkt uit landelijke gegevens dat het aantal meldingen van seksueel geweld tegen kinderen de afgelopen jaren sterk is toegenomen. In de periode 2020 tot en met 2024 behandelde de politie ruim 17000 meldingen.

Ook social media speelt een steeds grotere rol. Steeds meer kinderen krijgen te maken met vormen van online seksueel geweld, zoals grooming, intimidatie en het delen van naaktfoto’s. Dat maakt het makkelijker om slachtoffers te maken omdat het via social media snel kan gebeuren. Onderzoek van Fonds Slachtofferhulp laat zien dat één op de twee jongeren ooit te maken heeft gehad met online seksueel misbruik of intimidatie.

Die ontwikkeling kan ook invloed hebben op de cijfers in Utrecht. Door de groei van online contact en social meida is de kans groter dat situaties ontstaan die kunnen leiden tot ontucht of misbruik. Daarnaast wordt er steeds meer gemeld en aangifte gedaan. Dat komt onder andere doordat er meer aandacht is voor het onderwerp en doordat regels zijn veranderd.

Sinds juli 2024 geldt er een nieuwe zedenwet. Daardoor is er meer strafbaar en is het makkelijker geworden om aangifte te doen. Bijvoorbeeld omdat er niet meer bewezen hoeft te worden dat er sprake was van dwang. Ook situaties zonder duidelijke toestemming kunnen nu strafbaar zijn. Dat kan een verklaring zijn van de stijging in het aantal geregristreede slachtofers.

Tegelijkertijd betekent een stijging in cijfers niet automatisch dat er meer misbruik plaatsvindt. Het kan ook betekenen dat slachtoffers zich vaker melden. In het verleden hielden kinderen en jongeren hun ervaringen voor zichzelf. Dat gebeurt nog steeds wel vaak. Veel slachtoffers vertellen het alleen aan iemand die ze vertrouwen en stappen niet gelijk naar de politie.

De gevolgen van seksueel misbruik zijn groot. Slachtoffers kunnen er jarenlang last van hebben. Volgens klinisch psycholoog Iva Bicanic is het belangrijk dat kinderen weten dat het nooit hun schuld is. ‘Seksueel misbruik en seksueel geweld is never nooit je eigen schuld, je lichaam is van jou en er mag alleen aan gezeten worden als jij dat goed vindt.’

Toch geven veel slachtoffers zichzelf wel de schuld. Dat heeft volgens haar te maken met hoe kinderen denken. ‘Waarom veel slachtoffers zichzelf de schuld geven is omdat het vaak gebeurde toen ze kind waren en kinderen kloppen zichzelf op de borst als er goeie dingen gebeuren maar als er nare dingen gebeuren denken ze dat zal wel aan mij liggen.’ Ook kan een dader dat gevoel versterken. ‘Soms is het ook zo dat de dader mee heeft geholpen aan het schuldgevoel.’

Bij langdurig misbruik is de situatie vaak nog ingewikkelder. Kinderen zitten dan vast in een situatie waar ze moeilijk uit kunnen. ‘Bij langdurig misbruik is het vaak zo dat kinderen in die situatie vastzitten en niks anders kunnen doen om die situatie te overleven dan mee te werken of niks te doen’, zegt Bicanic.

Wat opvalt, is dat seksueel misbruik vaak dichtbij gebeurt. In veel gevallen is het zo dat de dader het slachtoffer kent. Dat maakt het voor kinderen nog moeilijker om erover te praten. De angst voor gevolgen speelt daarbij een grote rol. Soms zijn kinderen bang dat hun familie uit elkaar valt.

De stijgende cijfers in Utrecht laten zien dat het probleem aandacht nodig heeft. ‘Niet alleen bij politie en de hulpverlening maar ook ouders, scholen en online platforms kunnen helpen,’ zegt Bicanic. Kinderen moeten beter leren wat hun grenzen zijn en dat ze die mogen aangeven. Ook moeten ze weten waar ze terecht kunnen komen als er iets gebeurt. De toename in 2024 en 2025 laat goed zien dat er een verandering heeft plaatsgevonden. Of dit komt door meer meldingen, de nieuwe wetgeving of een echte stijging in gevallen is niet duidelijk. Maar dat het probleem groter wordt is zeker.