UTRECHT – In de uitverkochte grote zaal van de Stadsschouwburg Utrecht brengt theatermaker Romana Vrede de voorstelling SISTERHOOD: een stuk waarin politieke en maatschappelijke spanningen leiden tot botsingen in vriendschappen. Het laat zien hoe polarisatie niet alleen het publieke debat beïnvloedt, maar ook vriendschappen.

De sfeer in de zaal is gemoedelijk. Er wordt tijdens het stuk gelachen en geluisterd. Op het toneel lopen en zitten zeven vrouwen rondom een groot plateau. Wat begint als een gezellige bijeenkomst voor het plannen van een trouwerij, verandert al snel in een reeks confrontaties. Stemmen verheffen zich en sommige stiltes vallen zwaar. De scène komt herkenbaar over, aangezien de gesprekken gaan over realistische situaties. Die herkenbaarheid en de verhouding van de vrouwen, vormt de voorstelling.

Politiek
Volgens Vrede is dat precies de bedoeling. “Tot in hoeverre mag je van een vriend verwachten dat hij hetzelfde stemt?” zegt ze voorafgaand aan de voorstelling. SISTERHOOD sluit daarmee direct aan op de actualiteit, waarin verschillen in politieke steeds vaker leiden tot frictie tussen vrienden. “Verwachten we naast liefde ook nog politieke solidariteit?” De voorstelling laat zien hoe deze verwachtingen kunnen botsen. De personages staan lijnrecht tegenover elkaar in discussies over veiligheid, activisme en identiteit. Tegelijkertijd blijven ze verbonden met elkaar door vriendschap. “Die spanning is niet problematisch. Je mag botsen, maar wel met liefde en respect” benadrukt Vrede.

Polarisatie
Het thema sluit aan bij bredere ontwikkelingen in Nederland. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat politieke tegenstellingen steeds vaker doorwerken in het dagelijks leven. Verschillen in opvattingen over onderwerpen als klimaat, migratie en identiteit zorgen soms voor ruzie of discussies in persoonlijke kringen. Relaties kunnen onder druk komen te staan door verschillen in meningen. Familiebanden en vriendschappen worden hier kwetsbaar van. SISTERHOOD vertaalt deze abstractie naar concrete voorbeelden op het toneel

Publiek als deelnemer
De manier waarop het publiek reageert valt op. Tijdens de voorstelling klinkt regelmatig gemompel dat het ergens mee eens is, gevolgd door nog meer gemompel uit instemming bij een tegenargument van een ander personage. “Je wordt steeds heen en weer getrokken,” zegt bezoekster Janice van Dam (23), na afloop. “Bij elke nieuwe discussie wil je een kant kiezen, maar ben je het eigenlijk eens met zowel de tegen- als voorpartij. Het voelt precies zoals de discussies die ik weleens heb met vrienden.” Deze herkenbaarheid maakt volgens haar het stuk zo confronterend. “Je realiseert je hoe snel je iemand af kan schrijven door een mening.”

Dialoog
Vrede geeft express geen eenduidig antwoord op de conflicten in het stuk “ik heb geen oplossing,” zegt ze. “Wat ik laat zien, is dat we moeten blijven praten, en moeten blijven luisteren.” Aan het einde van de voorstelling komt de groep zusters weer samen. Het conflict is dan nog niet opgelost, maar er is wel een wederzijds begrip voor elkaar.

Meer dan een theaterstuk
De voorstelling staat volgens Vrede niet op zichzelf. “Het is onderdeel van een groter maatschappelijk gesprek. “Elke voorstelling is een puzzelstuk in het grote geheel. Als de bezoeker na deze voorstelling overweegt om naar nog een voorstelling te gaan die ook weer uitnodigt tot dialoog, dan ben ik blij. Ik wil mensen uitnodigen om met elkaar in gesprek te blijven of gaan over dit soort onderwerpen.” Met SISTERHOOD wordt duidelijk hoe groot dit gesprek is. Het speelt zich af in bijna elke huiskamer.