UTRECHT CENTRUM – Van 20 tot 22 maart vindt On traXS plaats in het Spoorwegmuseum in Utrecht. Treinliefhebbers komen er massaal op af en genieten aandachtig van de gedetailleerde modelsporen.
Huppelend aan de hand van zijn vader nadert een jong jongetje de ingang van het Spoorwegmuseum in Utrecht. De parkeerplaats staat vol met geparkeerde auto’s uit Nederland, België en Duitsland. De vlaggen van het museum wapperen hoog in de frisse lentewind terwijl de zon verschuilt achter de façade van het gebouw. Eenmaal binnen wordt men warm welkom geheten door de eclectische architectuur binnen de muren van de hal. Gele borden met zwarte pijlen geven groots de route naar de modelbanen aan.
Samenwerken
De grote historische treinen die verspreid staan over de zaal in het Spoorwegmuseum, worden nu naar de achtergrond gedrukt door de glazen vitrines met verschillende nagebootste miniatuurdorpen. Het is druk, maar de geluiden die de zaal vullen komen niet van de bezoekers. Er wordt hier en daar wel zachtjes gepraat over de details in de miniatuurdorpen, maar het geratel van de miniatuurtreinen die over de sporen rollen klinkt overheersend in de zaal. Mensen staan in grote groepen bij elkaar verenigd en ze kijken naar één punt: de modeltreinen. De achterste mensen in de groepen staan op hun tenen om over de anderen heen te kijken zodat ze het goed kunnen zien. Velen dragen professionele fotocameraatjes om hun nek om de kunst vast te leggen. Wachtend tot het treintje langsrijdt staat het publiek aandachtig te kijken naar de miniatuurwereld. Een van de modelbanen is Nordhalben. Het nagebootste Duitse station trekt veel aandacht van de bezoekers. “De vrouwen letten meer op de details van de omgeving en de mannen letten meer op de modeltrein zelf”, valt Peter van Loon, één van de bouwers van miniatuurstation Nordhalben, op. “Zoals je ziet is er wel een overtal aan mannen hier”, zegt hij vervolgens lachend. “Zoeken naar een vrouw die van modeltreinen houdt, is als zoeken naar een naald in een hooiberg”, voegt een van zijn medemakers daar lachend aan toe. De oudere mannen staan trots naast hun gebouwde miniatuurstation. Ze beantwoorden vragen van bezoekers en genieten zelf mee van hun creatie. “Het maken van dit station duurde vijf tot tien jaar”, zegt Peter. De miniatuurwerelden worden door veel verschillende mensen gemaakt. De een zorgt voor het technische werk, bijvoorbeeld het treintje dat automatisch op het spoor moet rijden. Anderen zorgen voor de achtergrond en spenderen hun tijd aan het maken van miniatuurbomen. Weer anderen verzorgen de gebouwen, en zo is er voor elk aspect wel een taak te verzinnen. “Het wordt pas echt mooi als alles samenkomt”, sluit Peter af.
Publiek
Het publiek is aanzienlijk grijs. De kinderen die aanwezig zijn, zijn allemaal samen met een oudere man, een opa of een vader. “Er komt ander publiek op het evenement af dan dat we normaal trekken”, vertelt Pim van Leeuwen, werkzaam bij het Spoorwegmuseum. “Je ziet het: het is druk, maar het is stil”, gaat hij verder terwijl hij zijn wijsvinger opsteekt om de stilte aan te tonen. Hij bedoelt hiermee dat er minder kinderen aanwezig zijn en dat de ouderen aandachtiger en stiller naar de modeltreinen kijken dan dat kinderen zouden doen. “De meeste mensen die hier naartoe komen zijn echte treinfanaten”, zegt hij met een trotse glimlach. “Wat het zo bijzonder maakt is de passie die mensen hebben voor deze hobby”, sluit Van Leeuwen af.
“Ik vind het ergens heel erg romantisch”, vertelt Peter van Loon. Peter is een echte treinliefhebber en bouwt al jaren mee aan de modelbanen. “We maken iets wat er niet meer is op die manier”, hij verwijst naar het station Nordhalben. Het nagebootste station is gebaseerd op hoe zij er in de jaren 1960 uitzag. “Het bestaat niet meer op die manier, maar zo kun je het toch op een manier nog meemaken”, vertelt Peter.
“De meeste mensen die hier komen zijn al sinds kleins af aan bezig met treinen”, gaat hij verder. “Ik ben zelf ook opgegroeid met treinen en al sinds ik een klein jongetje was vond ik treinen leuk”, sluit hij af.
Man fotografeert modelbaan Nordhalben. Foto: Julia den Dunnen
Organisatie
Het evenement wordt georganiseerd in samenwerking met Team Mitropa. Dit is een organisatie waarbinnen modelspoorbanen worden gebouwd voor grote evenementen, waaronder On traXS. “Daar worden de mooiste banen van Europa gebouwd”, vertelt Pim van Leeuwen. “Jouw baan komt daar niet zomaar terecht”, zegt hij. De modelbanen die tentoon worden gesteld worden geselecteerd door experts.
“Kijk, uiteindelijk willen we natuurlijk wel bezoekers trekken”, zegt hij eerlijk. “Het is echt wel een gewild iets”, gaat hij verder. “En door de jaren heen hebben we ook wel een naam opgebouwd waardoor de echte liefhebber hierheen komt”, zegt hij. “Het is bedoeld voor de kenners en de echte liefhebbers”, sluit hij af.
Doe het zelf
Die liefhebbers blijven niet onopgemerkt. Een zaal verderop ruist het van de mensen. Tassen gevuld met souvenirs en gereedschap om thuis zelf aan de slag te gaan met het bouwen van modeltreinen. De geur van lijm doordringt de zaal en mensen staan nieuwsgierig om zich heen te kijken. Klaar om spullen te kopen die hen verder kunnen helpen naar de perfecte zelfgemaakte modelbaan. De zaal, gevuld met kraampjes van bedrijven, heeft een positieve sfeer. Als kers op de taart wordt er getoond hoe mensen zelf miniatuurrotsen kunnen maken.
Bekijk hier de videoreportage, gemaakt door Yuna van der Vlist, over dit evenement.
