Utrecht– Uit politiecijfers blijkt dat de overlast door verwarde personen in de gemeente Utrecht toeneemt. Het aantal registraties stijgt al jaren, met in 2025 de grootste toename tot nu toe. Waarom groeit deze overlast?
Het aantal meldingen bij de politie neemt al jaren toe in de gemeente, afgelopen jaar was de grootste toename tot nu toe. Ten opzichte van 2024 is de overlast met 57 procent gestegen.
‘Een deel van de overlast wordt maar gezien’, vertellen Nicole Kaupmann, manager openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) en Dorothee Markus, procesregisseur OGGZ. Ze richten zich op een doelgroep die zorg vaak vermijdt. Het gaat om mensen met psychiatrische problemen, verslaving, sociale uitsluiting, schulden en verward gedrag, die wel zorg nodig hebben maar daar geen gebruik van maken. De meldingen die bij de OGGZ binnenkomen, zijn in 80 procent van de gevallen afkomstig van de politie. Hun doel is om vervolgens contact te leggen met betrokken partijen en mensen zorg te verlenen.
Overlast kan op verschillende manieren voorkomen, een voorbeeld is geluidsoverlast door een buurtbewoner die ’s nachts luid schreeuwt, als gevolg van een psychose of onder invloed van drugs. Ook komt de overlast van verwarde daklozen steeds meer in beeld. ‘Maar je zou ook kunnen denken aan personen met dementie die weglopen van huis,’ vertelt Markus. ‘Als zij vervolgens op de weg gaan lopen, vormen zij een gevaar voor zichzelf en het verkeer.’
In januari 2025 werden 379 meldingen geregistreerd. Een jaar later, in januari 2026, lag dat aantal op 675, zo blijkt uit politiedata.
De reden voor de groei bestaat uit verschillende factoren. Door de woningnood in Nederland is er een toename van daklozen. ‘Op straat leven is een hard bestaan, daardoor is deze groep veel vatbaarder voor verwardheid.’ Volgens Markus is het psychisch herstel nog lastiger zonder een vaste woning. Daarnaast zijn de wachttijden bij de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in de loop der tijd toegenomen. Doordat mensen langer moeten wachten op zorg, blijft het probleem voortbestaan en kan de mentale gezondheid verslechteren. Ook ziet Kaupmann steeds vaker psychische problemen onder jongvolwassenen tussen de 18 en 35 jaar. ‘Deze groep kampt meer met mentale gezondheidsproblemen, binnen deze groep zien wij steeds vaker verward gedrag.’ Met name sinds de coronaperiode is er een duidelijke stijging te zien onder deze groep. Markus voegt daaraan toe dat sociale media en prestatiedruk ook hieraan bijdragen. Al jarenlang bezuinigt de overheid op de zorg, waaronder ook de ggz. ‘Extra geld naar de zorg zou zeker helpen,’ zegt Kaupmann, ‘maar het blijft dweilen met de kraan open.’ Of geld de manier is om de wachtlijsten bij de ggz op te lossen, durft zij niet te zeggen.
Kaupmann en Markus vinden het belangrijk om te benoemen dat het moeilijk is om te duiden hoeveel verwardheid er precies is. Zo is de politie in de loop der jaren steeds actiever gaan melden, wat een verklaring kan zijn voor de schijnbare toename. Daarnaast zijn er ook meldingen die betrekking hebben op dezelfde persoon. Elke melding staat niet gelijk aan één persoon, maar aan één incident. Kaupmann: ‘ Tevens zien we meer meldingen in een periode als de overheid bijvoorbeeld campagne voert over het onderwerp.’ Wanneer er meer aandacht is voor hulp aan verwarde personen, zijn mensen eerder geneigd een melding te doen.
Verschil per wijk
De overlast verschilt per wijk binnen de gemeente. In 2025 vonden de meeste meldingen plaats in de binnenstad: 1.517 meldingen, bijna een kwart van het totale aantal meldingen in Utrecht. Dit is mede te verklaren doordat veel maatschappelijke opvangplekken voor daklozen en verwarde personen in de binnenstad zijn gevestigd. Op de tweede plaats staat Overvecht, met 1.238 meldingen.
Preventie
Volgens Markus is het belangrijk om meer in te zetten op preventie en te kijken naar de oorzaken van verward gedrag. ‘Als iemand bijvoorbeeld suïcidaal is, moeten we niet alleen willen dat diegene beter wordt, maar ook onderzoeken waar dat vandaan komt.’ Als iemand suïcidaal is door geldproblemen, zou naast psychische hulp ook financiële ondersteuning moeten worden geboden. ‘Dan wordt de pleister op de juiste plek geplakt.’ In sommige gevallen worden verward gedrag en psychische problemen door verslavingen veroorzaakt. Door sterker in te zetten op de preventie van onder andere drugsgebruik, zal het aantal verwarde personen afnemen. Volgens Markus is het daarnaast belangrijk om in te zetten op groepsvorming. Wanneer mensen bij elkaar terecht kunnen voor steun, wordt de druk op instellingen verlicht en neemt het welzijn van betrokkenen toe. ‘Elkaar helpen, daar geloof ik in.’
De OGGZ geeft het belang van preventie mee aan de gemeente. Verder beschikt de organisatie over belangrijke data, die voor zowel advies aan de gemeente als intern wordt gebruikt. Ook staan ze in goed contact met de politie, benoemt Kaupmann. Elk kwartaal gaan ze om tafel met de gemeente en politie. ‘We kunnen het probleem alleen aanpakken door samen te werken, we hebben elkaar nodig.’
