WOERDEN – Het aantal mensen met dementie gaat de komende jaren flink stijgen, blijkt uit cijfers van Alzheimer Nederland en Vektis. Dit jaar gaat het om zo’n 320.000 mensen met dementie, maar door de vergrijzing zal dit oplopen naar ruim 600.000 mensen met dementie in 2050. Ook in Woerden zal dit aantal flink stijgen: van ongeveer 890 mensen in 2023 naar zo’n 2.000 mensen in 2050. Het is daarom voor gemeenten belangrijk de dementievriendelijkheid te bevorderen.

Uit gegevens van Alzheimer Nederland en Vektis blijkt dat er in 2023 ongeveer 890 Woerdense inwoners waren met dementie, in 2050 zal dit zijn opgelopen naar bijna 2.000 mensen. ‘De stijging heeft vooral te maken met het aantal mensen dat ouder is, dat aantal stijgt in de bevolking’, vertelt Liesbeth van de Krol, regiocoördinator Midden-west bij Alzheimer Nederland. Er is sprake van een dubbele vergrijzing: meer mensen worden ouder en de levensverwachting wordt hoger.
‘Deze stijging gebeurt overal, in de ene gemeente wat meer dan in de andere. In 2025 had Woerden 960 inwoners met dementie’, aldus Van de Krol. Dat is 1,8% van de totale bevolking in de stad. Er wordt voorspeld dat er in 2050 zo’n 1.900 mensen (3,5% van de bevolking) met dementie zullen zijn in Woerden. Dit betekent een verdubbeling in de gemeente.

Totaal aantal mensen met dementie Woerden

Totaal aantal mensen met dementie Nederland

Tekorten
Uit een rapportage van de gemeente Woerden over wonen en zorg bleek dat er in 2023 een tekort was van zo’n 500 intramurale woningen. Dit zijn zorgwoonruimten voor mensen die zorgafhankelijk zijn. Het gaat om verzorgings- en verpleeghuizen, instellingen voor geestelijke gezondheidszorg, forensische centra en instellingen voor verstandelijk, lichamelijk en zintuiglijk beperkten. ‘Op dit moment wordt er veel nagedacht over hoe ervoor gezorgd kan worden dat mensen het thuis volhouden, in hun eigen vertrouwde omgeving’, legt Van de Krol uit.
‘We merken op alle fronten grotere vraag naar voorzieningen. 75% van de mensen met dementie woont thuis, dat is iets meer dan het was en dat komt ook door overheidsbeleid’, vertelt Van de Krol. ‘De belasting van mantelzorgers stijgt ook. Naarmate iemand verder in het dementieproces komt, wordt de hulp van een mantelzorger steeds belangrijker. Die moeten op een gegeven moment steeds meer doen en steeds meer aanwezig zijn’.

Aantal mensen met dementie thuiswonend of in een instelling NL

Naast een stijging van het aantal mensen met dementie, is er een daling van het aantal personeelsleden in de zorg te zien. Van de Krol: ‘Als we de huidige zorg die we nu bieden willen blijven kunnen bieden, moet één op de vier jongvolwassenen kiezen voor een baan in de zorg. Dat is een illusie’. Van de Krol benadrukt dat er van alle kanten manieren gevonden moeten worden om met elkaar om te gaan. Alzheimer Nederland probeert mensen en gemeenten zoveel mogelijk in te lichten over dementie en hoe daarmee om te gaan, doormiddel van informatie, voorlichtingen en trainingen. Daarnaast wordt er bij gemeenten langsgegaan om met hen te praten over hoe het is gesteld met de dementievriendelijkheid en of ze zich bewust zijn van de stijging. Van de Krol stelt dat er een aantal punten zijn waar een gemeente aan kan denken om de dementievriendelijkheid te bevorderen: ‘Het is belangrijk dat het alledaagse leven dementievriendelijk is en dat mensen in de omgeving op de hoogte zijn van wat de ziekte is. Daarom zeggen wij ook “zorg ervoor dat jouw mensen die klantcontact hebben, dementie kunnen herkennen en daarmee om kunnen gaan”. Ook zeggen we “bouw woningen met voorzieningen in de buurt en zorg dat mensen kunnen blijven wonen waar ze wonen”. Voor mensen met een haperend geheugen is het lastig als ze in een nieuwe omgeving komen’. Ook kunnen gemeenten rekening houden met de infrastructuur en zijn voldoende ontmoetingsmogelijkheden voor mensen met dementie erg belangrijk.

Verbeteren
Om een gemeente te erkennen als ‘dementievriendelijke gemeente’, heeft Alzheimer Nederland een vragenlijst samengesteld die met de gemeente wordt ingevuld en waaruit blijkt hoe dementievriendelijk de gemeente is.  Deze vragenlijst richt zich op verschillende dimensies, zo wordt er bijvoorbeeld gevraagd naar (zorg)voorzieningen, het aantal inwoners en hoe wijken zijn gebouwd. Woerden heeft deze in 2022 voor het laatst ingevuld en heeft nog geen predicaat als dementievriendelijke gemeente. Landelijk stijgt het aantal gemeenten echter met deze erkenning hard: 85% van alle gemeenten heeft de vragenlijst (dementiescan) uitgevoerd, waarvan 37% (125 gemeenten) meer dan één. 28% (97 gemeenten) heeft het predicaat ‘dementievriendelijk’.

Blijven
Als een gemeente werkt aan dementievriendelijkheid, moet een gemeente dit ook vastleggen en moeten er afspraken gemaakt worden met partners als bibliotheken en zorg- en welzijnorganisaties. Daarnaast moet er een plan zijn bij de gemeente en moet zij een actieve rol nemen. ‘Het doel is dat 80% van de mensen met dementie die thuiswonen, in de buurt, op rollatorafstand, een plek hebben om naartoe te gaan’, zegt Van de Krol. Ook bij buurthuizen kunnen trainingen gevolgd worden door vrijwilligers, en kan er een architect langskomen die kijkt naar de dementievriendelijkheid in de omgeving. Het gaat dan bijvoorbeeld om bewegwijzering, belichting, contrastkleuren en lichtknopjes. ‘Er zijn veel dingen te doen in het dagelijks leven, ook in een buurthuis, waardoor mensen met dementie kunnen blijven komen. Dat proberen we te stimuleren en we vinden dat de gemeente daar ook een rol in heeft’, zo zegt Van de Krol.
‘Het aantal mensen met dementie stijgt, dus dat brengt ingrijpende veranderingen in de samenleving met zich mee. Dat moeten we niet onderschatten en daar moeten we op vooruit lopen, maar blijf die mensen zien en zorg dat ze blijven meedoen’.