WOERDEN|| Aankomende dinsdag wordt in Woerden de jaarlijkse Joodse herdenkingsdag Jom Hasjoa herdacht. Op Jom Hasjoa, de dag van de Sjoa (Hebreeuws voor vernietiging) herdenkt de Joodse gemeenschap over de hele wereld de slachtoffers van de naziterreur. Rabbijn Marianne van Praag zal daarbij aanwezig zijn om traditionele Joodse gebeden uit te voeren. Vandaag vertelt zij over haar rol, de betekenis van de herdenking en over de invloed van de actualiteit.
Een rabbijn is, zo legt Van Praag uit, in veel opzichten vergelijkbaar met een dominee. Als rabbijn ben je aanwezig bij diensten, bij belangrijke momenten zoals geboortes en bij overlijden en biedt zij pastorale zorg. Tegelijkertijd vertegenwoordigt zij de Joodse gemeenschap naar buiten toe. “Je bent zichtbaar en aanspreekbaar bij publieke momenten en dat brengt een hoop verantwoordelijkheid met zich mee.”
Van Praag is pas op latere leeftijd rabbijn geworden. Ze begon op haar 45e aan de opleiding aan het Levisson Instituut. Die opleiding duurt vijf jaar. “Het is een intensieve studie,” zegt ze. “Maar het is ook een vak wat veel van je vraagt.” Van Praag komt uit een Joods gezin. Dat is essentieel in de Joodse gemeenschap. Het Jodendom wordt van moeder op kind overgedragen.
Van Praag zal aankomende dinsdag, 14 april, aanwezig zijn bij het Joodse monument aan de Prins Bernhardpleinlaan in Woerden. Stichting 4 en 5 mei organiseert een bijeenkomst om de Joodse slachtoffers die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord te herdenken. Na een toespraak van burgemeester Monique Bonsen zal Van Praag traditionele Joodse gebeden uitspreken: het Jizkor en de Kaddisj. “Het Jizkor is een herdenkingsgebed voor overledenen,” legt Van Praag uit. “De Kaddisj is een breder gebed en komt in vrijwel elke dienst voor. Dit gebed prijst en heiligt God, maar staat ook bekend als gebed voor de doden.”
Dat Van Praag bij deze herdenking aanwezig is, is volgens haar niet uitzonderlijk. Ze wordt regelmatig gevraagd om dit soort activiteiten te doen. “Ik ben denk ik in een pot met kaartjes gegooid,” lacht ze. “Ik word er zo uitgepikt. Je wordt gevraagd en dan ga je, zo werkt dat eigenlijk.”
Iets waar toch naar gevraagd moet worden, heeft betrekking tot de oorlog tussen Israël en Palestina. Van Praag merkt mensen deze actualiteit vaak betrekken bij dit soort herdenkingen. “Je moet je altijd eerst uitspreken over wat daar gebeurt voordat er een gesprek kan plaats vinden,” zegt ze. Dat vindt ze problematisch. “De herdenking van de Holocaust moet losstaan van wat er hedendaags gebeurt. Wij zijn niet verantwoordelijk voor wat er in Israel gebeurt.”
Tegelijkertijd erkent Van Praag dat die koppeling in de praktijk wel wordt gemaakt. Wat haar wel opvalt is dat er maar beperkte aandacht is voor andere wereldwijde conflicten. Ze benoemt wat voorbeelden als Somalië en Iran. Volgens haar is de aandacht selectief. “Je zou bijna denken dat er nergens anders iets gebeurt,” zegt ze. “Als je hier een Rus tegenkomt dan spreek je hem toch ook niet meteen aan op de gebeurtenissen tussen Oekraïne en Rusland?”
De actualiteit kan invloed hebben op publieke herdenkingen. Van Praag geeft aan dat er een zekere kwetsbaarheid kan ontstaan. Toch blijft voor haar de kern van Jom Hasjoa onveranderd. Aankomende dinsdag herdenkt zij, samen met de Joodse gemeenschap en andere inwoners van Woerden de Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn vermoord.
