Woerden – Rick den Besten is journalist, fotograaf én hoofdredacteur bij het Kontakt in Woerden en werkt al sinds 1986 in het vak. Vanuit zijn werk ziet hij wat er allemaal speelt in de stad, meestal positief nieuws, maar soms ook negatief. Eén onderwerp dat steeds vaker de aandacht krijgt wereldwijd, is nepnieuws: informatie die onjuist is, maar wordt verspreid alsof het klopt. Wereldwijd gebeurt dit vooral via sociale media zoals Instagram, TikTok en WhatsApp, vaak over politiek, gezondheid of oorlogen. Maar hoe groot is het probleem eigenlijk bij lokale media zoals het Kontakt?
Nepnieuws is tegenwoordig een veelbesproken onderwerp, vooral op sociale media. Ik vroeg Rick den Besten (hoofdredacteur Het Kontakt) wat hij onder nepnieuws verstaat. Volgens Rick den Besten gaat het vooral om onjuiste informatie die wordt verspreid, meestal via platforms zoals sociale media. Op de vraag of hij in zijn loopbaan als hoofdredacteur zelf met nepnieuws te maken heeft gehad, antwoordt hij dat dit nauwelijks het geval is. Hij kan zich geen opvallende voorbeelden herinneren. Wel geeft hij aan dat het afhangt van hoe je nepnieuws precies bedoelt. “Als je het breder bekijkt, zijn er wel situaties geweest die ermee te maken hebben,” zegt hij.
Zo vertelt hij dat de redactie meerdere keren te maken heeft gehad met e-mails die helemaal niet klopten. In die gevallen deden meerdere personen zich voor als een ander door een vals e-mailadres te gebruiken. De informatie die werd gestuurd, bleek onjuist te zijn. “Dat is ook een vorm van misleiding,” legt hij uit, “al is het niet altijd wat mensen meteen als nepnieuws zien.”
Toch is de hoofdredacteur vooral positief. Het feit dat nepnieuws geen groot probleem is binnen zijn redactie, ziet hij als iets goeds. “Daar ben ik echt blij mee,” zegt hij. Volgens hem laat dit zien hoe belangrijk het is om informatie goed te controleren voordat het wordt gepubliceerd.
Hoewel nepnieuws lokaal volgens Rick weinig voorkomt, ziet hij internationaal wel meer risico’s. Hij vertelt dat hij zich vanuit zijn eigen positie niet dagelijks zorgen maakt, maar dat het probleem breder gezien zeker serieus is. “Zorgen is misschien een groot woord,” zegt hij, “maar als je kijkt naar verkiezingen, dan zie je wel dat nepnieuws invloed kan hebben.” Daarbij noemt hij niet alleen Nederland, maar ook andere landen zoals de Verenigde Staten, waar nepnieuws een grote rol kan spelen.
Volgens de hoofdredacteur is het lastig om precies te zien hoeveel invloed nepnieuws lokaal heeft. Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht is het volgens hem wel belangrijk om alert te blijven. “Je kunt je afvragen of er ook op lokaal niveau sprake is van beïnvloeding,” legt hij uit. Tegelijkertijd geeft hij aan dat hij het zelf niet direct tegenkomt. “Dat betekent niet dat het er niet is, maar ik zie het op dit moment niet.”
Hij sluit niet uit dat nepnieuws in de toekomst ook lokaal een groter probleem kan worden. Daarom vindt hij het belangrijk dat redacties hier nu al over nadenken. “Het is goed om daar voorbereid op te zijn,” zegt hij.
Naast nepnieuws speelt ook de ontwikkeling van AI een steeds grotere rol. Volgens Rick den Besten kan vooral AI-gegenereerde foto’s een probleem worden. Hij geeft als voorbeeld een winterfotowedstrijd die zijn redactie organiseerde. “Bij de inzendingen moesten we echt goed kijken of foto’s door AI waren gemaakt,” vertelt hij. Soms is dat volgens hem nauwelijks te zien.
Op de redactie wordt daarom actief gewerkt met AI-trainingen. “Hoe meer je erover praat, hoe duidelijker het wordt dat het zelfs in kleine, lokale dingen al een rol speelt,” zegt hij. Dat maakt het onderwerp volgens hem, naast dat het weinig voorkomt, wel relevant.
