ZEIST – De gemeente Zeist ligt volgens de nieuwste cijfers op koers met het verminderen van energiegebruik, maar loopt achter bij het opwekken van duurzame energie. Dat blijkt uit gegevens van de landelijke Klimaatmonitor en uit reactie van een woordvoerder van de gemeente. Tegelijkertijd blijven de landelijke klimaatdoelen, die in het nieuwe regeerakkoord opnieuw voorkomen, onveranderd staan. Het is dus nog onzeker of Zeist de klimaatdoelen voor 2030 volledig kan halen.
Volgens de gemeente zit vooral de opwek van duurzame energie tegen. “Qua energiegebruik liggen we op doel, maar qua opwek nog niet,” zegt een woordvoerder. Dat komt onder andere doordat Zeist weinig ruimte heeft voor grote energieprojecten zoals windmolens of zonnevelden. Ook netcongestie is een groot probleem, dan zit het elektriciteitsnet op sommige plekken vol. De gemeente moest door deze complicaties ook hun eigen doel aanpassen. Zo wilde Zeist het gemeentelijk vastgoed uiterlijk in 2030 van het gas af halen. Dat blijkt nu niet haalbaar. “Netcongestie zorgt voor wat vertraging,” zegt de woordvoerder. Daarom heeft de gemeente het doel aangepast. “We zijn aardgasvrij-gereed in 2032. Dat betekent dat de gebouwen technisch voorbereid zijn om van het gas af te gaan zodra het elektriciteitsnet voldoende capaciteit heeft”.
Minder energiegebruik dan landelijk gemiddelde
Hoewel de energieopwekking nog wat stroef loopt, gaat het verminderen van energiegebruik in Zeist volgens de gemeente wel volgens plan. Uit cijfers van de gemeentelijke Klimaatmonitor blijkt dat het energiegebruik per inwoner lager ligt dan het landelijke gemiddelde. In 2023 gebruikte Zeist in totaal ongeveer 3.723 terajoule energie. Zeist had dat jaar ruim 66 duizend inwoners. Dat betekent dat er gemiddeld ongeveer 55,9 gigajoule energie per inwoner per jaar werd gebruikt. Één gigajoule is ongeveer even veel als de hoeveelheid energie die nodig is om een gemiddeld huishouden een paar weken van elektriciteit te voorzien, afhankelijk van het gebruik. Landelijk ligt dat gemiddelde hoger. In Nederland werd in 2023 gemiddeld 88,3 gigajoule energie per inwoner gebruikt.
Volgens de gemeente betekent dat verschil niet automatisch dat inwoners van Zeist veel zuiniger omgaan met energie. “Dit soort data telt alles mee, ook bijvoorbeeld energie-intensieve industrie op grondgebied van de gemeente,” zegt de woordvoerder. “Omdat Zeist weinig zware industrie heeft, valt het gemiddelde energiegebruik lager uit”.
Klimaatdoelen richting 2050
De klimaatplannen van Zeist focussen zich vooral op de lange termijn. Het belangrijkste doel is dat de gemeente uiterlijk in 2050 energieneutraal wordt. “Dat betekent dat er dan evenveel duurzame energie wordt opgewekt als er wordt gebruikt. Om dat te bereiken moet het energiegebruik flink omlaag. In 2050 moet ons energieverbruik vijftig procent lager zijn dan in 2016,” zegt de woordvoerder. “De energie die we daarna nog nodig hebben, wekken we op duurzame wijze op.”
Voor 2030 is er een tussendoel gemaakt die de nationale klimaatplannen tegenmoet komt. “Voor 2030 is het wettelijke doel: 55 procent CO₂-reductie ten opzichte van 2016,” aldus de gemeente. Volgens de woordvoerder laten de meest recente cijfers zien dat Zeist op schema ligt als het gaat om energiebesparing. Volgens de gemeente is er voorlopig geen reden om het beleid aan te passen. “Onze focus ligt op de afspraken en doelen voor 2050,” zegt de woordvoerder. “Vooralsnog lijkt het niet nodig om dat bij te sturen.”
Grote uitdaging
Volgens Manon Nieuwenhuizen, coördinator van Mijn Groene Huis van Stichting Energie Zeist, gebeurt er al veel op het gebied van duurzaamheid in de gemeente. Haar organisatie helpt inwoners met advies en ondersteuning bij het verduurzamen van hun huis. “De gemeente Zeist heeft echt de ambitie om het te doen,” zegt ze. “Er zijn veel duurzame initiatieven en er wordt veel samengewerkt.”
Ze denkt tóch dat het behalen van de klimaatdoelen niet vanzelf gaat. Volgens haar zijn gemeenten erg afhankelijk van landelijke regels en financiële steun. “Als je kijkt naar de landelijke trend, stevenen we eigenlijk niet af op het halen van de klimaatdoelen,” zegt ze. “Daar is echt een versnelling voor nodig. Er gebeurt al veel in Zeist, maar om de klimaatdoelen echt te halen hebben we ook steun en duidelijk beleid vanuit Den Haag nodig.”
