ZEIST – Tussen de boekenkasten en leeshokjes van Kunsthuis Idea staan vandaag niet lezers centraal, maar de verkiezingen. Bij de ingang van het stembureau verwelkomen voorzitter Jorika Baarda (37) en haar prokkelpartner Esther de Groot (38) de kiezers. Terwijl de rij langzaam groeit, helpen zij bezoekers op weg en laten ze zien hoe vanzelfsprekend hun samenwerking is.

Door: Noa Maat

Het is verkiezingsdag en dat is te merken. Waar het in de vroege ochtend nog rustig is, ontstaat er aan het einde van de ochtend een constante stroom van mensen. De schuifdeuren gaan steeds vaker open, jassen worden open geritst en er wordt nog even snel gekeken op de lijst op wie ze gaan stemmen. Middenin al deze bewegingen staan Baarda en De Groot.

De twee vormen vandaag een zogeheten prokkelduo: een samenwerking tussen iemand met en iemand zonder een (licht) verstandelijke beperking. In Zeist zijn er tijdens deze gemeenteraadsverkiezingen maar twee van zulke duo’s actief. Voor Baarda en De Groot is het geen nieuwe ervaring. ‘Vorig jaar waren we hier ook al’, zegt Baarda, terwijl ze even over haar schouder kijkt naar de stembus. ‘Bij de Tweede Kamerverkiezingen.’ De Groot knikt. Ze werkt normaal gesproken vier dagen per week in de bibliotheek en kent de ruimte goed. ‘Dat maakt het fijn. Een bekende plek helpt.’
Een jonge stemmer stapt ondertussen even naar voren en houdt zijn pasje omhoog. ‘Een rijbewijs mag ook als identificatie bewijs toch?’ vraagt hij. ‘Ja hoor, zeker’ antwoordt Baarda direct. De Groot kijkt mee en knikt bevestigend. Gerustgesteld loopt de jongen door naar het stemhokje.

Een warm welkom
De rollen van de twee zijn duidelijk zichtbaar, ze zijn het aanspreekpunt. Volgens Baarda is dit een erg belangrijke plek. ‘Je heet mensen welkom, wijst ze de weg en houdt in de gaten dat alles goed gaat.’ De Groot vat het eenvoudiger samen: ‘Gewoon helpen waar het nodig is.’
Even later komt een man haastig binnen, een boterham nog in zijn hand. ‘Eet smakelijk’, zegt Baarda, terwijl ze hem de juiste richting op stuurt. ‘Dank u wel’, antwoord hij, zichtbaar gehaast, maar met een korte glimlach. Dit soort kleine gesprekjes volgen elkaar snel op en geven het stembureau een gezellige sfeer. Tussen de handelingen door is er steeds kort contact: een knik, een aanwijzing, een grapje. Het werk gaat ondertussen gewoon door. Op de vraag of ze zich anders voelt dan de andere vrijwilligers, reageert De Groot resoluut: ‘Nee, gewoon hetzelfde. Onderdeel van het team.’ Ze kijkt even naar haar mede vrijwilligers verderop. ‘We doen het samen.’ Baarda bevestigd dat beeld. ‘We zijn hier met zeven mensen. Iedereen heeft zijn taak, maar het rouleert ook. Het is niet zo dat we de hele tijd naast elkaar staan. Esther heeft de hele dag door verschillende partners.’

Populariteit
Toch is het idee van een prokkelduo nog lang niet overal bekend. ‘Je moet je echt aanmelden’, legt Baarda uit, ‘het komt vanuit een aparte organisatie dan waar je je moet aanmelden om vrijwilliger te zijn.’ Omdat het vorig jaar goed beviel, besloot De Groot zich opnieuw op te geven. ‘En vanmiddag komt er nog iemand die Esther overneemt, zodat meer mensen de kans krijgen.’ Ondertussen wordt het steeds drukker. Stoelen schuiven, stemmen worden gecontroleerd en de stembiljetten verdwijnen één voor één de bus in. In de verte klinkt het zachte geritsel van papier. Langs de lange rij mensen ziet Baarda een oudere man die verkeerd loopt. Ze wijst hem vriendelijk terug. De man verontschuldigt zich en loopt glimlachend naar de goede plek. De sfeer blijft rustig, ondanks de toenemende drukte. Mensen wachten geduldig, kijken om zich heen of maken een kort praatje met elkaar. Bij de ingang blijven Baarda en De Groot het eerste gezicht dat de kiezers zien. Wat vooral opvalt, is juist hoe weinig ze opvallen. Geen nadruk op verschillen, geen aparte behandelingen, alleen twee mensen die samen hun werk doen. Aan het eind van de ochtend, wanneer de rust weer deels is teruggekeerd, kijkt Baarda nog even de ruimte rond. ‘Esther is gewoon een fijne extra ondersteuning.’