ZEIST – In de gemeente Zeist stopt een groeiend aantal ondernemingen, terwijl het aantal faillissementen laag blijft. Dit blijkt uit de jaarlijkse cijfers van de Kamer Van Koophandel (KVK). Volgens Ondernemersvereniging Centrum Zeist komt dit doordat veel ondernemers vrijwillig stoppen voordat de schulden zich kunnen opstapelen.
Door: Noa Maat
Het ondernemerschap in Zeist laat een opvallend beeld zien. Uit de lijngrafiek blijkt dat het percentage stoppende bedrijven tussen 2021 en 2025 stijgt van 6,03 procent naar 7,63 procent. Tegelijkertijd blijven de faillissementen relatief beperkt, met percentages die in de meeste jaren onder de 1,5 procent liggen, met een uitzondering van een piek van 2,76 procent in 2024.
Tegelijkertijd is er wel een groei in het totaal aantal ondernemingen in Zeist. Er is een groei van 8.675 in 2020 naar 10.698 in 2025. Toch bedenkt die groei niet dat ondernemingen stabieler zijn. Integendeel zelfs, veel ondernemers kiezen er bewust voor om hun bedrijf te beëindigen voordat het financieel misgaat. Volgens Ronald Schrijvers, voorzitter van Ondernemersvereniging Centrum Zeist (OCZ), is dit een belangrijke verklaring voor het verschil tussen stoppingen en faillissementen. ‘Een faillissement is vaak het laatste redmiddel wat mensen inzetten’, vertelt hij. ‘Veel ondernemers zien problemen aankomen en besluiten zelf te stoppen. Daarmee voorkomen ze schulden en juridische problemen.’
Vrijwillig stoppen
Het verschil tussen stoppen en failliet gaan zit vooral in de mate van controle. Een ondernemer die stopt, doet dit meestal vrijwillig en kan zo de bedrijfsactiviteiten netjes afbouwen. Bij een faillissement is er sprake van betalingsproblemen en grijpt de rechter (mogelijk) in. ‘Vooral kleinere ondernemers en zzp’ers kiezen ervoor om op tijd te stoppen’, legt Schrijvers uit. ‘Zij hebben vaak minder verplichtingen en kunnen sneller en makkelijker schakelen. Als de inkomsten tegenvallen is stoppen soms de verstandigste keuze. Dit beeld is ook terug te zien in de dataset. In alle jaren liggen het aantal stoppende bedrijven aanzienlijk hoger dan het aantal faillissementen. Zelfs in 2024, het jaar met de meeste faillissementen met 2,76 procent, komt het niet in de buurt van het aantal stoppende ondernemingen met 6,89 procent.
Economische druk
De afgelopen jaren stonden ondernemers onder druk door verschillende economische factoren. Er wordt hierbij gedacht aan de stijgende energiekosten, inflatie en hogere huren. Vooral na de coronacrisis moesten veel ondernemers hun reserves aanspreken, waardoor ze nog kwetsbaarder werden. Toch leidde dit niet direct tot een golf van faillissementen. Volgens Schrijvers komt dat doordat ondernemers nu nog sneller ingrijpen. ‘Ze houden hun cijfers erg goed in de gaten. Zodra het niet meer rendabel genoeg is, trekken ze de stekker eruit. Dat zie je vooral terug in het relatief aantal hoge stoppingen.’ Daarnaast speelde overheidssteun tijdens en na de coronaperiode een rol. Die zorgde in de coronaperiode ervoor dat ondernemingen minder snel failliet gaan. ‘Die steun gaf ondernemers tijd om keuzes te maken’, zegt schrijvers. ‘Sommigen hebben daarna alsnog besloten om te stoppen.’
Groei van bedrijven
Een andere verklaring kan de groei van het totaal aantal ondernemingen in Zeist. Meer bedrijven betekent automatisch ook meer dynamiek. Er starten meer ondernemers, maar er stoppen er ook meer. ‘Het is een natuurlijke beweging. Niet elke onderneming is levensvatbaar op de lange termijn. Dat hoort bij een gezonde economie, al is het natuurlijk vervelend voor de ondernemers zelf.’ De tweede lijngrafiek laat zien dat het totaal aantal bedrijven elk jaar wat toeneemt. Tegelijkertijd blijft het percentage stoppingen relatief hoog. Dit bewijst eigenlijk dat de markt constant in beweging is, met veel in- en uitstroom.
Veranderende markt en concurrentie
Ook veranderd consumentengedrag speelt een rol. Ondernemers moeten zich aanpassen aan online concurrentie, nieuwe trends en het veranderende bestedingspatroon. Bedrijven die daarin niet meegaan, hebben het moeilijker. ‘De concurrentie is groter geworden’, zegt Schrijvers. ‘Vooral in de sectoren zoals retail en horeca. Ondernemers die zich niet onderscheiden, redden het vaak niet.’ Dat leidt niet altijd tot faillissementen, maar wel tot het stoppen en misschien iets nieuws beginnen.
De cijfers uit de lijngrafiek laten zien dat het hoge aantal stoppende bedrijven in Zeist niet automatisch betekent dat het slecht gaat met de economie. Integendeel, het wijst ook op ondernemers die bewust keuzes maken en problemen voor zijn. Volgens Schrijvers is dat uiteindelijk positief. ‘Het is beter om op tijd te stoppen dan om in een faillissement terecht te komen. Dat voorkomt veel financiële en persoonlijke problemen.’ De combinatie van economische druk, groeiende concurrentie en een toenemend aantal ondernemers zorgt voor een dynamisch ondernemerschap in Zeist. Daarin is stoppen soms geen teken van mislukking, maar van verstandig ondernemerschap.
