ZEIST- Bij de aankomende verkiezingen krijgt Zeist er een nieuwe lokale partij bij: Groene Alliantie, opgericht door voormalig GroenLinks-raadslid Gerard van Vliet. De oprichting past in een bredere landelijke trend waarin steeds meer lokale politieke partijen ontstaan en aan populariteit winnen. Volgens Anna Graumans, directeur van Kennispunt Lokale Politieke Partijen, komt dat doordat deze partijen dichter bij bewoners staan en zich steeds vaker afsplitsen van landelijke partijen.
Door: Lizet Limburg
Lokale politieke partijen spelen al jaren een steeds grotere rol binnen de gemeentepolitiek. Los van het feit dat er steeds meer lokale partijen ontstaan, winnen ze ook steeds meer populariteit. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 behaalden lokale partijen ongeveer 29% van de stemmen. Vier jaar later, in 2022, steeg dit naar 36%. ‘We zien elk jaar dat die stijging zich doorzet. De voorspelling voor dit jaar is dat ze misschien wel naar de 40% gaan, dat is echt gigantisch veel’, zegt Anna Graumans.
Volgens Graumans is de groei te verklaren door twee belangrijke dingen: ambitie en belangen. ‘Lokale partijen staan heel dicht bij de bewoners en hun ambitie is om voor hun eigen gemeente het beste te doen. Daarnaast spelen er verder ook geen andere belangen zoals de provincie of landelijke partijen mee, dat helpt’, aldus Graumans. Uit een onderzoek van EenVandaag bleek ook dat veel mensen het ‘geruzie en gedoe’ van landelijke partijen in de Tweede kamer zat zijn en zeggen het gevoel te hebben met lokale partijen écht te weten waar je op stemt.
Groene Alliantie
De landelijke opmars van lokale partijen krijgt nu een zichtbaar gezicht in Zeist, waar een nieuwe lokale partij meedoet: Groene Alliantie. De lijsttrekker, Gerard van Vliet, was eerder actief voor GroenLinks in de gemeenteraad, maar is daar na een ruzie over een ‘onverkiesbare plaats’ op de kandidatenlijst vertrokken. Van Vliet hoopt nu met zijn partij de ‘groene agenda’ nog meer op de kaart te zetten.
‘Ik heb pas kortgeleden de partij opgericht, dus het is wel spannend of het lukt’, zegt Van Vliet. De partij wil zich onderscheiden van de rest van de partijen door inwoners meer te laten participeren binnen de besluitvorming. Van Vliet: ‘Bewoners kunnen nu vaak niet op gelijk niveau met de gemeente meepraten. Maar wij willen dit veranderen om meer draagvlak te creëren voor onze plannen. Inwoners willen wij veel actiever bij de besluitvorming betrekken’.
Van Vliet merkt dat binnen zijn eerdere partij de nadruk de afgelopen tijd steeds meer kwam te liggen op andere prioriteiten, waardoor thema’s als natuur en groen volgens hem minder centraal stonden. Daarin merkt Van Vliet een verschil tussen landelijke en lokale partijen. ‘Ik merk dat veel van die partijen graag in een coalitie terecht komen en sommige belangen dan naar de achtergrond verdwijnen’, aldus Van Vliet. De lijsttrekker wil dat zelf graag anders doen en het gedachtengoed van de partij vasthouden: ‘Bij ons staat natuur, dierenbelang en groen in de leefomgeving van mensen echt op één.’
Spannende test
Een lokale partij die ontstaat uit een landelijke partij als GroenLinks is geen uitzondering. ‘In heel veel gemeente zie je nu afsplitsers van GroenLinks. Mensen die het niet eens zijn met de nieuwe koers en zelfstandig onder een nieuwe naam verder gaan is iets wat landelijk speelt’, zegt Anna Graumans.
Volgens Graumans is het voor partijen die zijn ontstaan uit GroenLinks een test hoe groot zij worden. Doordat de partij samengaat met PvdA kunnen er ontevreden kiezers overstappen naar lokale partijen. ‘Dat wordt echt spannend voor zowel GroenLinks-PvdA als voor de nieuwe lokale partijen’, aldus Graumans.
Van Vliet hoopt met zijn nieuwe Groene Alliantie op succes: ‘Ik heb goede hoop dat er mensen op deze nieuwe lokale partij gaan stemmen. Maar het blijft spannend of het genoeg gaat zijn.’
