DRIEBERGEN – Terwijl kiezers in- en uitlopen om hun stem uit te brengen, verandert basisschool CBS Coolsma 18 maart tijdelijk in een plek waar niet alleen volwassenen stemmen, maar ook kinderen leren wat democratie betekent. De school doet al minstens zeventien jaar dienst als stembureau en gebruikt verkiezingsdagen bewust als lesmoment voor leerlingen. 

Gemaakt door: Sara Anne- Lot Suijkerbuijk 

In een klaslokaal staan stemhokjes opgesteld, met daarachter een rij wachtende kiezers. Mensen lopen af en aan, sommigen doelgericht, anderen nemen even de tijd om een praatje te maken. Vrijwilligers controleren stempassen en wijzen de weg. Tussen de stemtafels door klinkt het geroezemoes van gesprekken, terwijl in de klaslokalen de lessen gewoon doorgaan. Die combinatie van stemmen en onderwijs vormt de dominante indruk van de dag. 

Directeur Jefke Stroo vertelt terwijl mensen in- en uitblijven lopen dat het gebruik van de school als stembureau al jaren een bewuste keuze is. “In de dagen voorafgaand aan de verkiezingen leggen we de kinderen uit wat stemmen is en waarom het belangrijk is,” zegt hij. De aanpak verschilt per leeftijdsgroep. Jongere leerlingen nemen een kijkje bij het stemlokaal, terwijl oudere leerlingen dieper ingaan op het proces van verkiezingen. Tegelijkertijd blijft het onderwijsprogramma intact. “We letten er goed op dat klassen geen last hebben van het stemmen. Dat verloopt eigenlijk altijd soepel.” 

Leerlingen leren democratie in de praktijk 

Vanaf groep 5 merken leerkrachten dat leerlingen ook buiten school met het onderwerp bezig zijn. Politieke gesprekken die thuis worden gevoerd, keren terug in de klas. “Kinderen praten met elkaar over wat hun ouders stemmen,” vertelt de directeur. Volgens hem hangt dat samen met de omgeving van de school. Veel ouders zijn hoogopgeleid en betrokken bij maatschappelijke onderwerpen, wat invloed heeft op de gesprekken die leerlingen met elkaar voeren. 

In de bovenbouw krijgt dit een concretere vorm. Leerlingen werken met partijprogramma’s en bespreken verschillende standpunten. Ze zetten argumenten voor en tegen elkaar op een rij en leren zo hun eigen mening te vormen. “Het gaat er niet om dat ze een bepaalde keuze maken,” zegt de directeur. “Het belangrijkste is dat ze leren nadenken en begrijpen hoe democratie werkt.” 

Op het schoolplein praten twee leerlingen uit groep 7 over de verkiezingen. Lotus Smith en Julius Bos volgen het onderwerp met belangstelling. “Onze ouders hebben het er vaak over,” zegt Julius. “Ze zeggen dat stemmen belangrijk is voor Nederland.” Tegelijkertijd roept het ook vragen op. “Ik wil wel weten wat mijn ouders stemmen,” zegt Lotus. “Maar dat zeggen ze niet.” 

De aanwezigheid van het stembureau maakt indruk op hen. “Mensen lopen steeds snel naar binnen en weer naar buiten,” zegt Julius. Lotus vult aan: “En er komen allemaal verschillende mensen. Dat zie je normaal niet op school.” Beide leerlingen geven aan dat ze later zelf ook willen stemmen. 

Tijdens de verkiezingsdag zelf komt de school in contact met een brede groep inwoners. Ouders, buurtbewoners en lokale politici maken gebruik van het stembureau. Volgens de directeur zorgt dat voor een bijzondere sfeer. “Je komt elkaar tegen in een andere setting dan normaal,” zegt hij. “Dat maakt zo’n dag toch anders dan een gewone schooldag.” 

Hoewel de directeur open is over zijn eigen politieke voorkeur, benadrukt hij dat neutraliteit binnen het onderwijs centraal staat. Leerlingen moeten hun eigen keuzes leren maken. “Het gaat er niet om wat ik vind,” zegt hij. “Het gaat erom dat kinderen begrijpen dat hun stem ertoe doet en dat ze later zelf een afgewogen keuze kunnen maken.” 

De school heeft een christelijke achtergrond, maar biedt ruimte aan verschillende overtuigingen en culturele achtergronden. In de klas zitten bijvoorbeeld ook leerlingen die meedoen aan de ramadan. Volgens de directeur sluit dat aan bij het doel van het onderwijs: kinderen voorbereiden op deelname aan een diverse samenleving. Wat vooral opvalt tijdens de verkiezingsdag is hoe vanzelfsprekend de combinatie van stemmen en leren hier plaatsvindt. Terwijl volwassenen hun stem uitbrengen, krijgen leerlingen een directe inkijk in wat democratie is.