ZEIST – Inwoners van Zeist leren tijdens de cursus ‘Veilig online’ hoe zij online fraude kunnen herkennen en voorkomen. De cursus vindt plaats in de bibliotheek en wordt meerdere keren gegeven. Maar waarom is deze cursus juist nu zo belangrijk?
Door: Tyron Bryson
Myrte Elsinga begeleidt de cursus ‘Veilig online’, die dit jaar op 15 april van start is gegaan. De cursus loopt tot en met 6 mei en vindt elke woensdag plaats in het KunstenHuis Idea. Deelnemers krijgen praktische tips en oefenen met herkenbare voorbeelden.
Toename online oplichting
Online criminaliteit in Nederland blijft toenemen, vooral op het gebied van oplichting en fraude. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek werd in 2025 16,8 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer van online criminaliteit, tegenover 15,6 procent in 2023. Volgens Henk van Ee, cyberexpert en voorzitter van Stichting Cyberbrein, is er een duidelijke verschuiving zichtbaar van traditionele criminaliteit naar online vormen. ‘Waar je vroeger op straat werd opgelicht, gebeurt dat nu steeds vaker online,’ zegt hij.
Volgens Van Ee wordt het voor criminelen steeds makkelijker om mensen online te benaderen en te misleiden. Nieuwe technologieën, zoals het namaken van websites en het gebruik van kunstmatige intelligentie, maken het lastiger om echt van nep te onderscheiden. Daarnaast spelen oplichters in op emotie zoals paniek, waardoor mensen sneller geneigd zijn om fouten te maken.
Cursus beschermt inwoners
Doordat online oplichting steeds lastiger te herkennen is, wordt voorlichting hierover belangrijker. Tijdens de cursus oefenen deelnemers met verschillende situaties waarin sprake kan zijn van online oplichting. Zo leren zij waar ze op moeten letten en hoe zij zich beter kunnen beschermen. De deelnemers, voornamelijk ouderen, noemen de cursus leerzaam en praktisch. Volgens Henk van Ee zijn echter niet alleen ouderen kwetsbaar, maar mensen van alle leeftijden. Daarom zou dit soort voorlichting volgens hem op meerdere plekken aangeboden moeten worden.
Eigen ervaringen
De deelnemers van de cursus hebben ook eigen ervaringen met online oplichting. Zo vertelt deelnemer Trudy Janssen dat zij eerder iets bestelde bij een webwinkel, maar uiteindelijk iets heel anders ontving dan op de site werd aangeboden. Pas later wees haar kleindochter haar erop dat ze beter naar de reviews had kunnen kijken. ‘Dan denk je: daar wil ik niet meer in trappen,’ zegt ze. Ook een andere deelnemer, Alma Kaa, kreeg te maken met een verdachte situatie via WhatsApp. Zij ontving een verdacht bericht met een nepprofielfoto van een kennis. Omdat zij het niet vertrouwde, reageerde zij dat zij de politie zou inschakelen, waarna het contact direct verdween. De voorbeelden laten zien waarom deelnemers tijdens de cursus willen leren waar zij online op moeten letten.
Inhoud cursus
In de cursus worden veel verschillende onderwerpen rondom online veiligheid behandeld. De cursus bestaat uit vier bijeenkomsten en wordt op woensdagmiddag gegeven. Tijdens de cursus komen onderwerpen aan bod zoals veilig online winkelen, het beveiligen van je account en het herkennen van phishing. Deelnemers oefenen daarnaast met opdrachten via oefenen.nl, waarbij zij realistische situaties te zien krijgen en moeten inschatten hoe zij daarop reageren. Ook worden er informatieve video’s getoond en voorbeelden besproken.
Interactief
Volgens de deelnemers is de cursus vooral waardevol door de interactieve opzet. Waar veel cursussen over dit onderwerp online plaatsvinden, wordt deze cursus fysiek gegeven. ‘Je kunt hier echt met elkaar praten, dat is fijn,’ zegt deelnemer Amlma. De cursusleider, Myrte Elsinga, stelt veel vragen waardoor deelnemers actief kunnen meepraten en leren van elkaars ervaringen en antwoorden.
In dit videoportret neemt Myrthe Buijs u mee naar de cursus ‘Veilig online’ en vertelt Myrte Elsinga over haar rol als cursusleider. Myrte is projectleider Digitale inclusie bij KunstenHuis Idea en vindt veilig internetten ontzettend belangrijk.
In dit portret staan voornamelijk haar motivatie en drijfveer centraal. Haar missie is geslaagd zodra cursisten met plezier online bezig zijn, maar ze daarnaast ook oplettend blijven.
