ZEIST-Het Internationaal Lied Festival Zeist bestaat dit jaar tien. Met een jubileumprogramma vol concerten, masterclasses en internationale artiesten probeert de organisatie het klassieke lied toegankelijker te maken voor een breder publiek. De vraag is op welke manier het festival ervoor zorgt dat de nieuwe bezoekers met het klassieke lied kennismaken.
Door Tym Wilio:
Het festival draait volledig om het klassieke lied: een combinatie van poëzie en muziek waarbij een gedicht door een componist op muziek wordt gezet. Het klassieke lied wordt beschouwd als cultureel erfgoed. Die combinatie van poëzie en muziek maakt het genre volgens klassiek pianiste Cathelijne Maat, die afstudeerde aan het conservatorium, uniek binnen de klassieke muziek en belangrijk om door te geven aan nieuwe generaties. Daarnaast fungeert het als een cultureel en historisch archief. De liederen geven een kijk op de literaire en maatschappelijke ideeën uit de tijd waarin ze zijn geschreven en laten zien hoe die invloed nog steeds te horen is in latere muziek. Daarmee onderscheidt het festival zich van andere muziekevenementen. Bekende componisten binnen dit genre zijn onder meer Franz Schubert, Robert Schumann en Gabriel Fauré, die gedichten op muziek hebben gezet. ‘Het lied gaat over het leven en alles wat er in het leven gebeurt, mooie maar ook droevige dingen waar gedichten over zijn geschreven en die op muziek zijn gezet,’ zegt Frans Eggink, penningmeester van het Internationaal Lied Festival Zeist.
Om het klassieke lied toegankelijker te maken, organiseert het festival niet alleen concerten, maar ook masterclasses, interviews en lezingen. Bezoekers kunnen daardoor niet alleen luisteren naar de muziek, maar krijgen ook uitleg over de composities, de teksten en de componisten. Hierdoor kunnen mensen die voor het eerst kennismaken met het klassieke lied de muziek beter begrijpen en ervaren. Zo wordt de drempel verlaagd en zorgt het festival voor een breder publiek. Daarnaast treden zowel jonge talenten als internationaal bekende musici op. Volgens Eggink maakt juist die combinatie het festival aantrekkelijk voor zowel ervaren liefhebbers als minder ervaren. Volgens klassiek pianiste Cathelijne Maat, die niet betrokken is bij het festival, kan een festival als dit een belangrijke rol spelen bij het bereiken van nieuw publiek. ‘Ik denk dat het heel erg belangrijk is dat het klassieke lied door een festival als dit op een toegankelijke manier bereikbaar wordt voor een groter publiek’ zegt Maat. ‘Mensen ervaren klassieke muziek soms als moeilijk of afstandelijk. Tijdens een festival kunnen bezoekers zonder voorkennis kennismaken met het klassieke lied. Je kunt gewoon luisteren naar het verhaal dat in de muziek wordt verteld.’ Volgens Maat verlaagt juist die toegankelijke vorm de drempel voor mensen die normaal niet snel een klassiek concert bezoeken.
Hoewel het festival blijft groeien onder liefhebbers van het klassieke lied en ook steeds meer mensen bereikt die minder met klassieke muziek hebben, komt die groei volgens Eggink vooral uit Zeist en omgeving. Ongeveer de helft van de bezoekers komt uit Zeist zelf. Volgens Eggink blijft het een uitdaging om publiek van buiten de regio aan te trekken. Veel liefhebbers van het klassieke lied wonen in grotere steden zoals Amsterdam, waar dit festival niet bekend is. De organisatie wil daar verandering in brengen en probeert meer bezoekers uit het hele land te bereiken. Om nieuwe bezoekers te bereiken, maakte het festival dit jaar reclame via NPO Klassiek, een zender waar door het hele land veel liefhebbers van klassieke muziek naar luisteren. Daarnaast moeten de masterclasses en de lezingen mensen aanspreken die nog weinig ervaring hebben met het klassieke lied. Volgens Maat is juist die combinatie van luisteren en uitleg belangrijk. ‘Wanneer mensen begrijpen waar een lied over gaat en waarom een componist bepaalde keuzes heeft gemaakt, wordt klassieke muziek veel toegankelijker.’
Volgens het Internationaal Lied Festival Zeist trekt de combinatie van concerten, uitleg en radio aandacht een breder publiek dan eerst. Vooral via NPO Klassiek komen er bezoekers die nog nooit van het festival gehoord hadden vanuit andere delen van het land. Ook ziet de organisatie steeds vaker bezoekers die weinig ervaring hebben met klassieke muziek. Volgens Frans Eggink laat de groei zien dat de aanpak werkt. ‘We willen mensen laten ontdekken dat het klassieke lied helemaal niet zo moeilijk of ontoegankelijk is als ze misschien denken.’ De organisatie hoopt de komende jaren nog veel meer bezoekers uit heel Nederland kennis te laten maken met het klassieke lied.
