AMERSFOORT – Klimaatactivisten van Extinction Rebellion hebben op 5 maart bij meerdere middelbare scholen in Amsterdam ingangen geblokkeerd door sloten vast te lijmen en hekken vast te zetten. De actiegroep spreekt van 35 getroffen scholen, terwijl de politie meldingen heeft van elf scholen. Door deze actie is de rebellengroep weer volop in het nieuws. Tegenover die confronterende acties staat ook een andere kant van de beweging, zo begint een bijeenkomst in Amersfoort met een gezamenlijke potluck.
De geur van pindasaus hangt in de lucht, terwijl acht mensen rond een lange houten tafel schuiven. De Amersfoortse groep houdt een potluck, een etentje waarbij iedereen een gerecht meeneemt. Witte bordjes worden gevuld vanuit verschillende bakken en pannen. Rijst, rode kool met appel en een zogenoemde kleurrijke ‘smurfensalade’ staan onder andere op het menu.
Iedereen die binnenkomt, krijgt een knuffel als welkomstgroet. ‘We zijn knuffelige mensen’ zegt iemand lachend. In totaal staan er elf bordjes met mes en vork klaar, maar aan het begin van de maaltijd zijn er acht aanwezigen. Twee van hen zijn nieuw, een man en een vrouw van eind twintig. De nieuwkomers brengen de gemiddelde leeftijd van de groep flink omlaag.
De pannen en bakken met meegebracht eten gaan de tafel rond. Iedereen schept van elk gerecht een beetje op. Van tevoren is niet afgesproken wie wat meeneemt, maar volgens de aanwezigen past het eten altijd goed bij elkaar. Tussen de happen door gaat het gesprek over alledaagse dingen, zoals hoe saai tomatensoep eigenlijk is. Na ongeveer tien minuten tafelen komt er nog een eter binnen. Hij haalt met ovenwanten een schaal appelcrumble uit zijn tas. ‘Toetje!’ roept een van de dames enthousiast. Naast de schaal zet de man een pak soja-vanilleyoghurt neer.
Eten als verbinding
Volgens Thijs, een vast gezicht binnen XR Amersfoort, is het gezamenlijke eten een belangrijk onderdeel van de avond. ‘Eten is een moment waarop mensen op hun zwakst en op hun sterkst zijn’ zegt hij. ‘De potluck is eigenlijk de specie tussen alle individuutjes die we met z’n allen zijn.’ Het doel is volgens hem niet om nieuwe leden te werven, maar om verbinding te creëren binnen de groep.
Critici waarschuwen dat dit soort bijeenkomsten kunnen uitgroeien tot een echokamer, waarin gelijkgestemden elkaar vooral bevestigen. Filosoof Lammert Kamphuis beschrijft in ‘Verslaafd aan ons eigen gelijk’ hoe mensen steeds vaker in zulke denkbubbels terechtkomen. Thijs ziet dit echter anders. ‘Ik kan me voorstellen dat men dat denkt. Iedereen zit natuurlijk een beetje in zijn eigen bubbel’ geeft hij toe. ‘Maar wat ik hier merk, is dat de mensen aan tafel juist heel verschillend zijn. Dus in die zin echoot het niet echt. Het is eerder een soort multistereo-echo’ zegt hij lachend.
Twijfel over acties
Romy (28) uit Soest is een van de nieuwelingen aan tafel. Voor haar is het vooral een moment om te kijken of de beweging bij haar past. ‘Het klimaatgebeuren vind ik al heel lang heel zorgelijk’ vertelt ze. Toch komt ze nu pas naar een bijeenkomst. ‘Ik heb nu meer rust in mijn leven, dus ik wilde kijken wat ik kan doen.’
Volgens haar krijgt het klimaat minder aandacht in de politiek dan een paar jaar geleden. ‘Het was eerst een groot onderwerp, maar nu lijkt het een beetje vergeten.’ Ze wil ontdekken welke rol ze zelf kan spelen. Romy weet nog niet of ze mee zou doen aan acties op de snelweg, waar de beweging bekend om staat. ‘Ik snap waar die acties vandaan komen’ zegt ze. ‘Maar ik vraag me ook af of dit de manier is om het doel te bereiken.’
Thijs herkent de kritiek op de acties wel. ‘Dat geeft altijd discussie, dus we hebben het daar ook over en we zijn het lang niet altijd met elkaar eens’ legt hij uit. ‘Daarnaast is er de onderliggende gedachte binnen Extinction Rebellion dat we er niet zijn om lief gevonden te worden. Dat is niet ons doel. Ons doel is om soms bewust irritant te zijn. Om iemand als het ware op zijn teen te gaan staan, en dat nog een keer te doen, totdat duidelijk wordt waarom we dat doen. Dat is vervelend, maar het hoort bij onze aanpak.’
Overleggen in een kring
Na het eten helpt iedereen mee met afruimen. De leden zetten koffie en thee en de groep verplaatst zich naar een andere ruimte in het gebouw. Daar staan de stoelen in een kring. De vergadering begint met een korte check-in, iedereen noemt diens naam en vertelt hoe die erbij zit. Meerdere aanwezigen zeggen dat ze zich zorgen maken over het nieuws van de afgelopen tijd en de geopolitieke situatie. Daarna gaat de groep over tot de orde van de avond. Er worden geplande acties en organisatorische vragen besproken. De groep werkt volgens het principe van sociocratie. Dat betekent dat niet de meerderheid beslist, maar dat een beslissing pas definitief is wanneer iedereen het er tot op zekere hoogte mee eens is. Terwijl het buiten donker wordt, praat de groep verder over plannen en ideeën voor toekomstige acties.
