AMERSFOORT – Het aandeel volwassenen dat rookt in Amersfoort is de afgelopen jaren gedaald, maar die daling lijkt af te vlakken. In 2024 rookt ongeveer 15,8% van de volwassenen. Daarmee is het percentage na een eerdere daling tussen 2020 en 2022 weer licht gestegen.
Volgens de meest recente gegevens van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen rookt in 2024 ongeveer 16 % van de Amersfoortse volwassenen (18+) tabak, zowel dagelijks als incidenteel. Hoewel exacte percentages voor Amersfoort (2012, 2016, 2020 en 2022) niet altijd publiek beschikbaar zijn, laten regionale dashboards en analyses zien dat roken in Amersfoort tussen 2012 en 2024 duidelijk is afgenomen. De Gezondheidsmonitor, die sinds 2012 periodiek wordt uitgevoerd, bevestigt deze neerwaartse trend.
Volgens de GGD is er geen eenduidige verklaring voor deze recente stijging. Mogelijke factoren zijn de opkomst van vapen, vooral onder jongeren en bredere maatschappelijke druk zoals onzekerheid over werk, wonen en financiën. Vooral onder jongeren van 18 tot 25 jaar lijkt de eerdere daling in rookgedrag te stagneren.
Ongelijkheid
Tegelijkertijd blijven de verschillen tussen sociaaleconomische groepen groot. Mensen met een lagere opleiding of een lager inkomen roken aanzienlijk vaker dan hoger opgeleiden. Dit patroon is ook zichtbaar in Amersfoort en sluit aan bij landelijke trends. De GGD wijst erop dat roken vaker voorkomt bij mensen in een kwetsbare positie. ‘Dat wordt niet verklaard door één oorzaak, maar hangt samen met verschillende factoren,’ stelt de GGD. Zo spelen chronische stress, financiële problemen en een omgeving waarin roken normaal is een belangrijke rol. Ook maken deze groepen minder gebruik van stoppen-met-roken-hulp, bijvoorbeeld omdat die niet goed aansluit op hun situatie.
Integrale aanpak nodig
Deze ongelijkheid is ook lokaal zichtbaar. In wijken zoals het Soesterkwartier hangt rookgedrag samen met bredere sociale problemen. Daarom richt de aanpak zich daar niet alleen op stoppen met roken, maar ook op onderliggende factoren zoals stress, armoede en welzijn. Om roken, met name onder jongeren in kwetsbare groepen, terug te dringen is volgens experts een integrale aanpak nodig. Dat betekent een combinatie van voorlichting, begeleiding, aanpassingen in de leefomgeving en regelgeving. Losse campagnes zijn volgens de GGD minder effectief. In Amersfoort wordt sinds 2019 gewerkt aan een ‘rookvrije generatie’ in 2040, onder meer via wijkgerichte initiatieven zoals Rookvrij Leven Soesterkwartier.
