AMERSFOORT – Tijdens de Week voor de Gezonde Jeugd van 8 tot en met 12 juni staat overgewicht en het belang van een gezonde leefwijze van kinderen centraal. Het gemiddelde percentage kinderen met overgewicht in Amersfoort lijkt gunstig ten opzichte met de andere grote gemeenten binnen Utrecht. Toch is dit niet representatief voor heel Amersfoort. Er zijn namelijk grote verschillen tussen de wijken. Dit staat volgens deskundigen in verband met de prijs van gezonde voeding, de leefomgeving en kennis over wat gezond eten precies inhoudt.

 

VERSCHIL TUSSEN WIJKEN

Nederland telt gemiddeld 12% kinderen van 2 tot 11 jaar met overgewicht. Volgens het gemeentelijke databord ‘’Amersfoort in Cijfers’’ ligt dit gemiddelde in Amersfoort op 9,8%. Wat opvalt is dat dit percentage van Amersfoort vele malen lager ligt in welvarendere wijken, zoals De Berg-Noord, dan in de minderwelvarende wijken, zoals Liendert. Dit percentage verschilt tussen 1,5% en 17,7%.

NIET ALLEEN FYSIEKE INVLOED

Volgens Astrid van Ouwerkerk, Adviseur Gezondheidsbevordering Jeugd GGD Utrecht en tevens werkzaam bij zowel B.Slim Baarn als B. Slim Amersfoort, kan overgewicht op jonge leeftijd grote gevolgen met zich meebrengen. ‘’Een ongezonde leefstijl vergroot de kans op chronische ziektes, waaronder diabetes,’’ legt ze uit. ‘’Ook neemt de kans op leverproblemen toe.’’ Een ongezonde leefstijl heeft echter niet alleen invloed op de fysieke gesteldheid. Astrid benadrukt dat overgewicht ertoe leidt dat kinderen minder goed mee kunnen doen in fysieke activiteiten. ‘’Dit leidt ertoe dat eenzaamheid toeneemt, wat depressiviteit tot gevolg zou kunnen hebben.’’

DIGITALE WERELD

Naast gezond eten en beweging, speelt het schermgebruik ook een katalyserende rol. ‘’De invloed van sociale media is schrikbarend groot,’’ vertelt Astrid. ‘’Daarnaast doe je bepaalde dingen niet of minder wanneer je achter een scherm zit, zoals bewegen en fysiek contact hebben met leeftijdsgenoten.’’

Kinderen en jongeren spenderen een groot deel van hun tijd achter een beeldscherm. Hiermee neemt de lichamelijke en mentale gezondheid af door minder beweging, cyberpesten, een lager zelfbeeld etc., komen slaapproblemen vaker voor en daalt de concentratie.

Toch ziet Astrid ook een mogelijkheid tot een positieve bijdrage van sociale media aan het probleem van overgewicht. ‘’Als influencers het goede en het gezonde gedrag uitdragen, denk ik dat dat zeker invloed zal hebben,’’ vertelt ze.

GEZOND ETEN IS DUUR ETEN

Waar Astrid zich bij de GGD voornamelijk bezighoudt met de medische en psychologische gevolgen van overgewicht, ziet Jelle Hekman, secretaris bij de Voedselbank Amersfoort, eerstehands hoe het probleem de mensen in kwestie beïnvloedt. ‘’Wat wij merken bij onze doelgroep is dat mensen te weinig geld hebben om voedsel te kopen. Dit betekent in de praktijk dat ze noodgedwongen zijn om voor de ongezonde opties te kiezen. Anders gezegd: gezond eten is duurder eten.’’

De Voedselbank meldt een zorgwekkende ontwikkeling: er is een groeiende groep werkenden die bij de Voedselbank terecht komen. Deze financiële problemen zijn het gevolg van de hoge vaste lasten zoals energiekosten, huur en boodschappen. Vooral dit laatste drijft mensen richting de Voedselbank. ‘’Wij merken dat het in het verleden vooral de hoge energiekosten waren waardoor mensen in de problemen raakten. De laatste jaren is dit verschoven naar de hoge kosten in de supermarkt,’’ legt Jelle uit, ‘’En dan is het toch wel heel welkom als je de helft van je boodschappen hier voor niks bij de Voedselbank op kunt halen.’’

KERN VAN HET PROBLEEM

Hoewel beide partijen een ander perspectief hebben, delen ze hetzelfde standpunt wanneer het gaat om de kern van het probleem: de oorzaak ligt niet bij de onwil van de mensen, maar bij de overheidsmaatregelen, educatie over verantwoorde voeding keuzes en de werking van de huidige consumptiemaatschappij. Het Voedingscentrum meldt dat er psychologische trucjes worden toegepast. ‘’Door de manier waarop onze hersenen werken, kan de omgeving onze beslissingen een kant opsturen. Daar maken grote verkopers gretig gebruik van, bijvoorbeeld met reclames en door producten slim neer te zetten. Dus we zijn niet massaal lui en we hebben geen collectief gebrek aan wilskracht. Eigenlijk worden we gedwongen ongezond te eten. We kiezen niet echt zelf. De samenleving is zo ingericht dat we zo veel mogelijk eten kopen. Dat is vooral ongezond eten. Zeker supermarkten, grote fastfoodketens en snack- en frisdrankfabrikanten stoppen elke dag miljoenen euro’s in marketing om ons ongezond te laten kiezen.’’

OPLOSSING

Maar hoe kan dit probleem opgelost worden? Volgens zowel de GGD als de Voedselbank spelen programma’s en organisaties een grote rol. ‘’Al die instrumenten helpen om de trend van overgewicht een beetje om te buigen. Maar het is wel een hele lange weg,’’ vertelt Jelle.

Maar als het gaat om een daadwerkelijke oplossing op lange termijn, zijn beide partijen van mening dat dit bij de overheid ligt. De Voedselbank pleit voor gezonde voeding die aantrekkelijk en betaalbaar is. ‘’De prijs van gezonde voeding moet omlaag. Dit in combinatie met hogere belasting op producten die ongezond zijn en een verbod op marketing gericht op kinderen.’’

Van Ouwerkerk sluit zich aan bij de opvatting van Jelle met betrekking tot de noodzaak van overheidsingrijpen, maar legt de nadruk vooral op de omgeving van kinderen, zoals een gezonde school. Denk hierbij aan gezond eten in plaats van vette en suikerrijke snacks in de kantine. En een omgeving die beweging toegankelijk en aantrekkelijk maken door middel van speeltuinen. Tot slot pleit de GGD voor bewustwording onder ouders rondom schermtijd en voeding.

CONCLUSIE

Hoewel het gemiddelde percentage kinderen met overgewicht in Amersfoort lager ligt dan andere grote gemeenten in de provincie Utrecht, spelen er aanzienlijke verschillen tussen de wijken. Dit is volgens zowel de GGD als de Voedselbank een gevolg van diverse factoren, waaronder de prijzen van gezond eten, de leefomgeving, kennis over een gezonde leefwijze en de invloedrijke positie van marketing. Beide organisaties benadrukken dat de oplossing van overgewicht onder kinderen vraagt om overheidsbemoeienis, scholen, maatschappelijke organisaties en ouders. Dit probleem is niet binnen een korte tijd op te lossen, waardoor het ook na de Week voor de Gezonde Jeugd actueel blijft.