AMERSFOORT- Het is een koude winderige avond. Door de glazen ramen lekt het licht naar buiten. Het Rietveldpaviljoen lijkt als het ware licht te geven in het donker. Binnen staan er 8 rijen stoelen in de zaal. De zaal die door betonnen muren iets industrieels heeft, hangt vol met zwart wit foto’s. Een kenmerk van het werk van Carla Kogelman. Deze avond op 24 maart zal de award winnend fotografe een lezing geven over haar werkwijze en inspiratie.
Carla Kogelman gaat de hele wereld over met haar kunst. In 2014 won ze zelfs de eerste prijs van World Press Photo, voor haar long term project ICH BIN WALDVIERTEL. In het Rietveldpaviljoen hangt momenteel de expositie DON’T STOP THE KIDS. Bij dit werk staat de veerkracht van kinderen centraal.
Binnenkomst
Langzamerhand stroomt het Rietveldpaviljoen vol. De mensen worden bij binnenkomst begroet door Pauli Gerritsen. Zij is gastvrouw bij Rietveldpaviljoen en zelf ook fotograaf. Ook Kogelman zelf groet meerdere mensen bij binnenkomst. Dit vind ze vanzelfsprekend, vertelt ze: ‘De verhalen die ik deel over mijn werk zijn erg persoonlijk. Ik zou het dan niet fijn vinden als ik met zo een lezing dan opeens afstand neem van mensen. Daarom loop ik naar de mensen toe.’ Hier en daar groeten mensen zich onderling en lopen zo nog rustig langs de werken van Kogelman. Rond 20.00 heeft iedereen een plaatsje gevonden en begint de lezing.
Persoonlijk
Kogelman opent haar lezing met een verhaal over haar jeugd. Toen ze jong was is haar vader gehandicapt geraakt tijdens een verkeersongeluk. Haar kleine zusje was er ook bij betrokken, zij is ter plekke gestorven. Het is muisstil in de zaal. Achter Kogelman staan 2 digiborden, die haar eerste werken laat zien. Jonge meisje liggen met hun ogen dicht. ‘Zo lag mijn zusje er ook bij, vooral deze lijkt op haar.’ De fotografe wijst naar een foto van een meisje met lang haar, ogen dicht en liggend onder wit stof. Het is niet voor niets dat Kogelman begint met zo een persoonlijk verhaal: ‘Ik vind het goed om kwetsbaar op te stellen omdat ik dat met mijn foto’s ook doe. Daarom begin ik ook met zo een persoonlijk verhaal. Dan neem ik mensen ook meteen mee de lezing in.’
Grote interesse
Het Rietveldpaviljoen zit helemaal vol. Alle stoeltjes zijn gevuld, aan statafels staan mensen en zelfs op de trap hebben mensen plaatsgenomen. Iedereen luistert geïnteresseerd naar Kogelman. Pauli Gerritsen zag deze drukte aankomen: ‘Carla is echt als Amersfoortse fotograaf heel bekend. Ook veel mensen zijn naar andere exposities geweest van haar in bijvoorbeeld De Lieve Vrouw of Museum Flehite. Je kunt bijna niet ontkomen aan de belangstelling.’ Af en toe vraagt Kogelman iets aan het grote publiek, soms steken mensen hun hand in de lucht om iets te vragen. ‘Ik vind het fijn dat mensen dat doen,’ vertelt Kogelman, ‘Hierdoor wordt het meer een gesprek i.p.v. dat ik de hele tijd aan het woord ben. Er hing een geïnteresseerde sfeer.’ Dit valt ook te merken tijdens de pauze. Men loopt nogmaals langs de werken. Ze wijzen en herkennen de verhalen en technieken die Kogelman hun net verteld had.
Thema’s
Na de pauze legt Kogelman meer uit over de thema’s waar zijn naar opzoek is in haar werk en hoe ze dit bereikt. Op het bord valt er een foto te zien van een meisje met een poppenwagen die door de keuken rent. Wederom in zwart wit. Carla vertelt dat ze bij dat gezin is gaan wonen om zo foto’s te maken die spontaan gebeuren. Het publiek lacht als ze een foto zien langs komen van het gezin die op de bank hangt, allemaal gefocust op de tv. ‘Het mooie aan mijn werk is dat het mij een toegangskaartje om dichterbij te komen. Ik hou er niet van als toerist binnen te komen. Als je ergens gaat wonen sta je weer op gelijke voet en dat is interessanter,’ legt Kogelman uit. Door deze “spontane foto’s” komen de thema’s van Kogelman haar werk vanzelf naar boven: familie, identiteit en vrijheid. ‘Omdat Carla zo een specifieke thema’s heeft, past zij echt binnen het Rietveldpaviljoen,’ legt Gerritsen uit. ‘Als je naar de foto’s van Carla kijkt, springt heel erg de veerkracht van de kinderen eruit. Die veerkracht zien we in veel werken die we hier exposeren.’
Aan het einde van de lezing klinkt een luid applaus. Een paar mensen stellen nog vragen over haar werk. Eén specifieke vraag kreeg de fotografe niet: ‘Waarom zijn de foto’s zwart wit?’ en daar is ze ontzettend blij mee. ‘Ik krijg die vraag bij ongeveer elke lezing. Ik vind dat raar. Je vraagt toch ook niet waarom een fotograaf in kleur fotografeert? Mensen bij rietveldpaviljoen snapte het, ik denk dat ze de meerwaarde ervan in zien.’ Gerritsen is blij dat ze Carla Kogelman hebben kunnen ontvangen in hun museum. ‘Fotografie leeft hier echt in Amersfoort. Het feit dat zij dan hier staat in Rietveldpaviljoen creëert ook zichtbaarheid.’
