In Amersfoort ligt het percentage overmatig alcoholgebruik lager dan het landelijk gemiddelde. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek blijkt dat 5,3 procent van de volwassenen in Amersfoort overmatig drinkt, tegenover 5,7 procent landelijk. Het verschil is klein, maar roept wel de vraag op: waarom wordt er in Amersfoort minder overmatig gedronken?
Klein verschil, geen klein probleem
Volgens Jacqueline Krouwel, woordvoerder van Jellinek in Amersfoort moet het verschil niet worden overdreven. ‘Dit is zo klein dat je eigenlijk niet echt kan zeggen dat het een enorm verschil is’, zegt zij. ‘Toch betekent vijf procent dat één op de twintig volwassenen overmatig drinkt. Dat is nog steeds best hoog.’
Toch laten de cijfers over een langere periode een duidelijke ontwikkeling zien. In 2012 lag het percentage overmatige drinkers in Amersfoort nog op 7,3 procent. Dat laat een daling zien.
Weinig jongvolwassenen
Een belangrijke verklaring ligt in de bevolkingssamenstelling. Amersfoort staat niet bekend als studentenstad en heeft relatief minder jongvolwassenen dan gemiddeld. Als we de 20 tot 25-jarigen pakken zijn er daarvan 5,9 procent in Amersfoort tegenover 6,6 procent in Nederland. Dat is relevant, omdat juist jongeren vaker en meer drinken. ‘Vooral in de leeftijd van twintig tot dertig jaar wordt vaker en ook doordeweeks gedronken’, zegt Krouwel.
Dat beeld wordt ook bevestigd door cijfers van het CBS. Onderzoek uit 2025 laat zien dat alcoholgebruik juist onder studenten hoog ligt. Bijna 90 procent van de universitaire studenten drinkt alcohol en 27 procent is een zware drinker. Dat betekent dat zij minstens één keer per week veel drinken. Ter vergelijking: onder alle jongeren tussen de 18 en 25 jaar ligt dat aandeel lager, op ongeveer 19 procent.
Deze cijfers geven aan dat jongeren, en vooral studenten, een belangrijke risicogroep vormen. Gemeenten met relatief weinig jongeren, zoals Amersfoort, hebben daardoor automatisch minder inwoners die tot deze groep behoren.
Roken
Naast leeftijd lijkt ook leefstijl een rol te spelen. In Amersfoort ligt het percentage rokers wederom lager dan het landelijk gemiddelde. Zo’n 14,3 procent in Amersfoort tegenover het landelijk gemiddelde van 15,6 procent.
Volgens Krouwel is er wel verband tussen verschillende vormen van gedrag, maar ligt dat niet zo simpel in elkaar. ‘Bij roken is er jarenlang stevig beleid gevoerd, zoals een rookverbod en reclamebeperkingen. Daardoor is het gebruik sterk gedaald. Bij alcohol loopt dat beleid nog achter.’
Dat kan verklaren waarom alcoholgebruik minder snel afneemt, maar ook waarom sommige steden waar men een gezondere leefstijl ervaart, op meerdere punten beter scoren.
Alcoholrichtlijn
Naast het overmatig drinken dat lager ligt in Amersfoort, is ook het percentage dat zich houdt aan de alcoholrichtlijn (maximaal één glas per dag) vrijwel gelijk aan het landelijk gemiddelde.
Dat versterkt het beeld dat inwoners van Amersfoort over het algemeen minder drinken.
Overschatting
Toch is dit niet het hele verhaal. De cijfers over alcoholgebruik zijn gebaseerd op enquêtes. Dat betekent dat mensen zelf rapporteren hoeveel ze drinken. Dat kan leiden tot overschatting. In onderzoeken naar alcoholgebruik blijkt dat proefpersonen hun werkelijke alcoholgebruik lager inschatten dan hun werkelijke gedrag. Dat betekent dat het daadwerkelijke alcoholgebruik waarschijnlijk hoger ligt dan uit de cijfers blijkt, zowel in Amersfoort als landelijk.
Daarnaast is alcoholgebruik de laatste jaren deels verschoven van horeca naar thuisgebruik, blijkt uit analyses van het RIVM. Daardoor is problematisch gebruik minder zichtbaar geworden, zonder dat het per se afneemt.
Niet zwart-wit
Amersfoort kent een iets lager percentage overmatig alcoholgebruik dan het landelijk gemiddelde. Dat lijkt samen te hangen met de bevolkingssamenstelling met relatief minder jongeren en mogelijk ook met een gezondere leefstijl.
Tegelijkertijd is het verschil klein en zijn de cijfers gebaseerd op zelfrapportage, wat tot onderschatting kan leiden. Ook speelt een bredere landelijke daling een rol. Daarmee is het lagere percentage geen hard bewijs dat er in Amersfoort daadwerkelijk veel minder problematisch wordt gedronken.
Wat de cijfers vooral laten zien, is hoe complex alcoholgebruik is: een combinatie van leeftijd, gedrag, beleid en manier van meten.
