Tien journalistieke zomerse luistertips: van politieke spelletjes tot mysterieuze moordzaak
Onderweg naar een zonnige vakantiebestemming, ontspannen op het strand of gewoon thuis op de bank: de zomer is het perfecte moment om een nieuwe podcast te ontdekken. De SvJ–redactie, docenten en oud-redacteuren van SVJ Media geven tien favoriete journalistieke luistertips. Van alledaagse irritaties en de Haagse politiek tot drugscriminaliteit, kansenongelijkheid en een mysterieuze moordzaak op zee.
Foto podcasttips SvJmedia.nl
SvJmedia-redacteur Skip de Jong verzamelde de volgende tien (journalistieke) luistertips voor de zomer.
Wie tijdens de vakantie even geen behoefte heeft aan zware journalistiek, kan volgens redacteur Lizet van SVJ Media luisteren naar Ongefilterd met Kitty en Elif. In deze podcast bespreken journalisten en beste vriendinnen Kitty Herweijer en Elif Isitman hun grootste irritaties uit het dagelijks leven.
Podcasttip 1: Ongefilterd
Van kleine ergernissen tot herkenbare situaties: niets blijft onbesproken. Juist doordat de onderwerpen niet altijd even serieus zijn, is de podcast volgens SvJmedia-redacteur Lizet heerlijk om naar te luisteren en vooral om je lekker aan te ergeren. Af en toe belt een gast, zoals journalist Fidan Ekiz, in om een actueel tintje aan de aflevering te geven.
Ook luisteraars kunnen hun eigen irritaties delen. ‘Luister en irriteer erop los deze zomer en zwijmel weg bij deze totaal niet-intellectuele podcast’, zegt Lizet.
Luister o.a. hier Ongefilterd.
Podcastip 2: Godmother
Voor wie juist zin heeft in een spannend journalistiek verhaal, tipt redacteur Julia de podcast Godmother. De serie gaat over een vrouw die een belangrijke positie zou hebben gehad binnen de Nederlandse drugscriminaliteit. Ze wordt zelfs de ‘godmother’ van de onderwereld genoemd.
De podcast neemt de luisteraar mee in een wereld vol macht, misdaad en geheimen. Het verhaal laat zien dat niet alleen mannen een invloedrijke rol spelen binnen de georganiseerde criminaliteit. Voor liefhebbers van spannende onderzoeksjournalistiek en bijzondere hoofdpersonen is Godmother daarom een geschikte podcast voor onderweg.
Luister o.a. hier Godmother
Podcasttip 3: Zwijgen aan Zee
Ook Zwijgen aan Zee vertelt een spannend en persoonlijk verhaal. Docent Hella van der Wijst raadt deze podcast aan. ‘Alles met ‘zee’ maakt de zomer’, zegt ze. De podcast is gemaakt door oud SvJ-student Roeland Wendel.
Roeland onderzocht een verhaal dat zijn opa hem vertelde over de zogenoemde Gekkenlogger. Op dit vissersschip uit Katwijk aan Zee zouden in 1915 tijdens een vlaag van godsdienstwaanzin meerdere bemanningsleden zijn vermoord. Wat begon als een familieverhaal, groeide uit tot een persoonlijke zoektocht van bijna drie jaar.
Tijdens zijn onderzoek ontdekte Roeland dat het verhaal niet alleen over een gruwelijke moordzaak ging. Zijn eigen band met het geloof, zijn familie en zijn omgeving raakte steeds sterker met de geschiedenis verweven. Bij de lancering van de podcast vertelde hij dat zijn zoektocht ook op persoonlijk vlak veel teweegbracht.
Volgens Roeland gaat Zwijgen aan Zee uiteindelijk over veel meer dan de moordzaak. Het is een universeel verhaal over wat er kan gebeuren wanneer angst, geloof en groepsdruk ervoor zorgen dat een hele gemeenschap blijft zwijgen. Hella is onder de indruk van zowel het verhaal als de manier waarop het wordt verteld. ‘Wat een goed verhaal voor een podcast en wat een mooie vertelstem heeft Roeland.’
Luister o.a. hier Zwijgen aan Zee
Gastcollege Roeland op de SvJ
Als docent van de Honours Presenteren is Hella er bovendien trots op dat oud-SvJ’er ieder jaar een gastcollege geeft binnen het honoursprogramma dat zij twee jaar geleden opzette aan de School voor Journalistiek. Studenten die zich komend schooljaar voor deze honours aanmelden, kunnen dus les krijgen van deze jonge podcastmaker.
Docent Remco Tomesen maakte eerder met docent Gerrit-Jan Klein de podcast Terug naar het Oosten waarover ze eerder vertelden op SvJmedia.nl. ‘Een verhalende podcast heeft als uitgangspunt een vraag. Vervolgens gaan de makers op zoektocht’, legt Remco uit. Volgens hem moet de luisteraar steeds nieuwsgierig blijven naar het vervolg. ‘Als luisteraar moet je het gevoel hebben: ik moet weten hoe het afloopt.’
Podcasttip 4: De laatste dans
Voor deze zomer heeft Tomesen daarnaast drie podcasttips waarin sterke personages, persoonlijke verhalen en spannende zoektochten centraal staan. Zijn eerste tip is De Laatste Dans van muzikant en podcastmaker Frans Pollux. De serie draait om Uwe, een Duitse man die in Roermond woont en regelmatig in een plaatselijk café komt.
Op een avond organiseert Uwe in het café een groot afscheidsfeest. Hij vertelt de andere gasten dat hij ongeneeslijk ziek is, niet lang meer te leven heeft en op reis gaat. Na een emotionele avond vertrekt hij, maar later komen er signalen dat hij nog in leven is. Dat vormt het begin van de zoektocht van Pollux. Hij probeert te achterhalen waar Uwe is gebleven en waarom hij zo’n groot afscheid organiseerde. Daarbij reist hij onder meer naar Tenerife en Duitsland en spreekt hij mensen uit Uwes verleden.
Remco beluistert podcast opnieuw
Remco raakte zo in de ban van het verhaal dat hij de serie opnieuw beluisterde. “Ik heb hem zelfs twee keer geluisterd. Ik kon niet stoppen met luisteren.” Vooral de psychologische laag maakt de podcast volgens hem interessant. “Wat drijft mensen tot zulke grote leugens?”
Ook de vertelwijze van Pollux maakt indruk. Volgens Remco is de podcast ‘superspannend in elkaar gezet’ en kan Pollux het verhaal beeldend vertellen. Reportages op locatie en muziek spelen daarbij een belangrijke rol. Het lievelingsnummer van Uwe, dat tijdens zijn afscheidsfeest werd gedraaid, keert gedurende de serie regelmatig terug. ‘Het is gewoon een heel mooi gemaakte podcast’, concludeert Remco.
Luist o.a. hier De laatste dans
De tweede luistertip van Remco is de Engelstalige podcast Stop Rewind: The Lost Boy. De serie vertelt het verhaal van Taj, die op zevenjarige leeftijd vanuit India in de Verenigde Staten terechtkomt. Zijn Amerikaanse adoptieouders denken dat hij een wees is, maar ontdekken al snel dat het verhaal anders in elkaar zit. Taj blijkt in India van zijn familie te zijn gescheiden en vervolgens via verschillende wegen ter adoptie te zijn aangeboden.
Wanneer Taj Engels begint te spreken, vertelt hij dat hij terug wil naar zijn moeder. Veel herinneringen aan India heeft hij op dat moment niet meer. Een belangrijke aanwijzing bestaat uit oude cassettebandjes die hij kort na zijn aankomst in Amerika heeft ingesproken. Op die opnamen zingt en praat hij nog in zijn moedertaal. Jaren later verstaat hij zelf niet meer wat hij daarop zegt.
Met hulp van iemand die de taal wel begrijpt, probeert Taj te achterhalen waar hij vandaan komt en wie zijn biologische ouders zijn. De zoektocht brengt hem uiteindelijk terug naar India. Daarbij komen steeds meer vragen naar boven over illegale adoptiepraktijken en de manier waarop hij bij zijn Amerikaanse gezin terechtkwam.
Gegrepen door de podcast
Hoewel de serie Engelstalig is, verwacht Tomesen niet dat dit luisteraars hoeft tegen te houden. Hij raadt de podcast aan verschillende mensen aan die normaal gesproken liever naar Nederlandstalige series luisteren. ‘Iedereen die ik heb gesproken die hem geluisterd heeft, is heel erg gegrepen door deze podcast.’
Volgens Remco is het bovendien een universeel verhaal. ‘Het gaat over adoptie, de effecten daarvan en illegale adoptiepraktijken. Ik denk dat het een verhaal is dat heel veel mensen aanspreekt.’ De serie houdt de luisteraar volgens hem vanaf het begin vast. ‘Je bent nieuwsgierig: waar gaat het naartoe en wat is de volgende stap? Er komen steeds nieuwe, verrassende wendingen in het verhaal.’
Luister o.a. hier Stop Rewind
Podcasttip 6: De Rolverdeling
Remco’s derde tip is De Rolverdeling van Sara de Monchy. De podcastmaker volgt een jaar lang een groep 8 van een basisschool in Vlaardingen. De leerlingen bereiden zich voor op hun afscheidsmusical, waarin ieder kind een eigen rol krijgt. De Monchy richt zich vooral op vijf leerlingen met uiteenlopende achtergronden en thuissituaties.
De titel verwijst niet alleen naar de letterlijke verdeling van de rollen in de musical. De serie gaat ook over de rol die de kinderen later waarschijnlijk in de maatschappij krijgen. Hun afkomst, thuissituatie, schooladvies en de verwachtingen van hun ouders kunnen grote invloed hebben op hun toekomst.
De Monchy liep een jaar lang regelmatig mee op school en maakte opnamen in de klas. Soms legde ze een microfoon neer en liet ze de kinderen met elkaar praten zonder zelf aanwezig te zijn. Daardoor krijgt de luisteraar een persoonlijk inkijkje in hun levens, onzekerheden en onderlinge verhoudingen.
Een van Nederlands beste podcasts
Volgens Remco behoort De Rolverdeling tot de beste Nederlandse podcasts die dit jaar zijn verschenen. “Het ontroerde mij echt en je leert een aantal kinderen heel goed kennen”, zegt hij. Gedurende het schooljaar hoort de luisteraar hoe de leerlingen zich ontwikkelen en welke problemen zij tegenkomen. ‘Die personages worden heel goed neergezet en op een heel menselijke manier gevolgd.’
Hoewel de podcast geen mysterieuze zoektocht bevat zoals zijn andere twee tips, blijft het verhaal volgens Remco spannend. De luisteraar leeft met de kinderen mee en wil weten welke rol zij in de musical krijgen en hoe het met hen verdergaat. De serie stelt tegelijkertijd een grotere maatschappelijke vraag. In hoeverre is jouw plek in groep 8 al bepalend voor hoe je later in de maatschappij staat en welke plek je dan krijgt?
Luister o.a. hier De Rolverdeling
Podcasttip 7: Radiolab
Wie tijdens de vakantie graag nieuwe werelden ontdekt, kan volgens redacteur Lumen van SVJ Media luisteren naar Radiolab. De podcast laat zien hoeveel diepgang er kan zitten in onderwerpen die op het eerste gezicht heel gewoon lijken. Zo gaan afleveringen onder meer over kleuren, bomen en genetische stambomen.
De makers nemen luisteraars mee in werelden waarvan ze waarschijnlijk niet wisten dat er zoveel over te vertellen viel. Daarbij bestaat Radiolab niet simpelweg uit twee mensen die in een studio met elkaar praten. De makers gebruiken muziek, geluidseffecten, archiefmateriaal en verschillende vertelvormen om hun verhalen tot leven te brengen.
Volgens Lumen maakt de podcast op een creatieve manier gebruik van audio als medium, ‘zoals het moet’. Voor een lange reis naar een zonnig land is Radiolab volgens hem dan ook een absolute aanrader.
Luister o.a. hier Radiolab
Podcasttip 8: De Stemming
Redacteur Suzanne kiest voor een podcast die iedere journalistiekstudent volgens haar zou moeten beluisteren: De Stemming. Iedere vrijdag nemen politiek journalisten Marleen de Rooy en Joost Vullings de luisteraar mee naar het politieke slagveld in Den Haag.
In de podcast bespreken zij niet alleen het belangrijkste politieke nieuws van de week, maar vooral het verhaal achter dat nieuws. Politieke spelletjes, strategieën, opvallende uitspraken en gebeurtenissen achter de schermen komen uitgebreid aan bod.
Volgens Suzanne voelt de podcast nooit als een droge politieke analyse. Joost en Marleen combineren hun kennis en scherpe observaties met humor, waardoor zelfs ingewikkelde politieke onderwerpen goed te volgen blijven. Ze leggen procedures uit, prikken door politieke taal heen en geven luisteraars een kijkje in de wereld achter de Tweede Kamer.
Voor journalistiekstudenten is De Stemming extra interessant. De podcast leert je niet alleen meer over politiek, maar laat ook zien hoe belangrijk context en duiding binnen journalistieke verhalen zijn. Het is volgens Suzanne dan ook een must voor iedereen die beter wil begrijpen hoe politiek Den Haag én de politieke journalistiek werken.
Luister o.a. hier De Stemming.
Podcast 9: The News van Scene on Radio
Hella heeft ook nog een tip voor luisteraars die ook in de zomer kritisch willen nadenken over de journalistiek: de achtdelige Engelstalige podcastserie The News van Scene on Radio. De serie onderzoekt waarom veel mensen boos zijn op de media, waarom het vertrouwen in nieuws afneemt en welke rol journalisten daar zelf in spelen.
De makers richten zich voornamelijk op de crisis binnen de Amerikaanse journalistiek, maar stellen vragen die volgens Hella ook in Nederland relevant zijn. Zo gaat de podcast onder meer over de berichtgeving rond migratie, Oekraïne, Donald Trump en Gaza. Ook de afname van lokale journalistiek en de discussie over journalistieke objectiviteit en vooringenomenheid komen aan bod.
Presentator John Biewen en co-host Chenjerai Kumanyika, docent aan de New York University, spreken met verschillende deskundigen en bieden scherpe analyses van de manier waarop journalistiek wordt gemaakt. Hierdoor geeft de podcast een verdiepend perspectief op de kern van het journalistieke vak.
Volgens Hella is de serie verplichte kost voor iedere journalist die zelfonderzoek belangrijk vindt en wil begrijpen hoe vertrouwen in nieuws ontstaat, maar ook hoe dat vertrouwen kan verdwijnen. Naast de inhoud is The News volgens haar bovendien een sterk voorbeeld van creatieve audioverhalen.
Luister o.a. hier naar The News.
Podcast 10: Jij wil dit toch, schatje!
Studenten van de School voor Journalistiek maken zelf ook graag podcastseries. Zo maakte Jens Noppen voor het afstuderen de podcastserie Jij wil dit toch, schatje?! . In de serie onderzoekt Noppen hoe mannen naar grensoverschrijdend gedrag kijken en welke rol zij daarin spelen.
In een interview op SvJmedia.nl legt Jens uit waarom hij dit onderwerp koos om mee af te studeren. Hier vind je ook de link naar de serie.
Of je deze zomer nu wilt lachen om herkenbare irritaties, kritisch wilt nadenken over de journalistiek, wilt verdwijnen in onverwachte werelden of juist wilt worden meegesleept door een spannend verhaal: er is voor iedere luisteraar een passende podcast. Doe wat redacteur Skip de Jong die deze tips heeft verzameld: Oortjes in, zonnebril op en luisteren maar.