Wat moet de journalist van de toekomst leren? De SVJ vraagt het werkveld om hulp
Wat moet een journalist kunnen en weten wanneer die de opleiding verlaat? Goed schrijven, gedegen onderzoek doen of juist alles weten van AI? Op vrijdag 18 september op het Nederlands Journalistiek Festival in Deventer, legde de SvJ die vraag voor aan het werkveld. Met volgeplakte borden, gesprekken en een podcast werd input verzameld voor verdere vernieuwing van het onderwijs. In december belandt die informatie op tafel bij de eerste gesprekken over de inrichting van het nieuwe tweede jaar.
Sara Plat, Sam de Pater, Laurance de la Porte en Britt Moonsop het journalistiek festival in Deventer Foto: Auke Jantzen
De ochtend is nog maar net begonnen als de eerste gekleurde briefjes op de borden verschijnen. Rond de stand van de School voor Journalistiek in de bibliotheek van Deventer lopen journalisten, studenten en andere festivalbezoekers af en aan. Vijf docenten en drie studenten van de SVJ zijn naar het Nederlands Journalistiek Festival gekomen met vooral veel vragen.
Welke kennis heeft een afgestudeerde SvJ’er nodig? Welke vaardigheden mogen absoluut niet ontbreken? En als er binnen een opleiding niet voor alles evenveel ruimte is, wat moet dan voorrang krijgen?
De vragen komen niet uit de lucht vallen. Na de vernieuwing van het eerste jaar is de HU nu ook bezig met de verdere vernieuwing van het curriculum. Voor de inrichting daarvan wil de opleiding niet alleen binnen de eigen muren naar antwoorden zoeken, maar ook horen wat mensen die dagelijks in de journalistiek werken belangrijk vinden. Wat moet een beginnend journalist volgens hen kunnen en weten?
Het werkveld aan het woord
Het idee om daarvoor naar het festival te gaan, ontstond bij docenten Sara Plat en Cyril Snijder. Beiden liepen een jaar eerder al rond op de eerste editie van het festival en bleken, zonder dat ze het van elkaar wisten, met ongeveer hetzelfde idee te spelen.
Cyril wilde dat de SvJ niet alleen aanwezig zou zijn met een lezing of panel. ‘Maar meer een interactieve co-creatiesessie’, vertelt hij. ‘Dus dat je echt input ophaalt uit het werkveld.’
Cyril Snijder voor de vragenwand met geeltjes Foto: Auke Jantzen
Tijdens een brainstorm werden de verschillende onderdelen van de stand bedacht. Toen ze vervolgens met hun plan naar de organisatie van het festival stapten, hoefden ze die niet lang te overtuigen. Volgens Sara vond de organisatie het ‘gelijk een heel goed en leuk idee’.
De behoefte om het werkveld te bevragen is er volgens Cyril al langer. Vanuit stages en afstudeerplekken krijgt de opleiding regelmatig opmerkingen. Waarom doen studenten niet meer met AI? Moet er niet meer aandacht naar taal? En hoe belangrijk zijn video en sociale media?
‘Iedereen vindt van alles’, zegt hij. Alleen kan niet alles een even grote plek krijgen binnen een opleiding. ‘Als er iets bij moet, moet er ook weer iets af.’
Juist daarom wil hij bezoekers niet alleen laten zeggen wat belangrijk is, maar ze ook laten kiezen. ‘Wat is nou echt het belangrijkste om studenten te leren? En wat zien wij misschien over het hoofd?’
Bouwen aan de ideale journalistiekopleiding
‘Bouw je eigen opleiding’
Foto: Auke Jantzen
Een simpel vragenformulier is er daarom niet. Verspreid over de stand zijn verschillende manieren bedacht om bezoekers aan het denken en praten te krijgen.
Bij een onderdeel kunnen bezoekers bijna letterlijk hun eigen journalistiekopleiding bouwen. Met blokken waarop verschillende soorten kennis en vaardigheden staan, stellen ze hun ideale opleiding samen. Sara vergelijkt het met het Tetris: wie iets belangrijk vindt, moet daar ruimte voor maken.
Even verderop hangt een rad met stellingen. Daar krijgen bezoekers dilemma’s voorgelegd. Heb je bijvoorbeeld liever een student die heel vaardig is met AI en snel een rapport kan doorgronden, of iemand die ontzettend goed kan schrijven?
‘Daar riepen we leuke discussies mee op’, vertelt Sara.
Wie minder tijd heeft, kan zijn ideeën kwijt op de borden. Gedurende de ochtend verschijnen daar steeds meer gele, roze en groene briefjes. Bezoekers schrijven op welke kennis en vaardigheden volgens hen niet mogen ontbreken in de opleiding.
Langzaam ontstaat daarmee ook een eerste beeld van wat het werkveld belangrijk vindt. En één boodschap komt vaak terug: de basis moet op orde zijn. Taalbeheersing, de klassieke wie-, wat- en waarvragen”, research doen en durven bellen worden veel genoemd.
Het rad der stellingen Foto: Auke Jantzen
Ook AI komt regelmatig voorbij, maar niet alleen als iets waarvan studenten méér zouden moeten leren. Sara hoort juist zorgen over de invloed ervan. ‘De meeste mensen zeiden: ik maak me echt zorgen om het kritisch denkvermogen van jonge mensen.’ Ook leesvaardigheid, taalbeheersing en creativiteit worden daarbij genoemd.
Met de microfoon het festival over
Niet alle gesprekken vonden bij de stand plaats. Sam de Pater zat een deel van de dag achter de microfoon. Als een van de meegereisde SA’ers sprak hij verschillende mensen uit de journalistiek voor een podcast over dezelfde centrale vraag: wat moet de opleiding toekomstige journalisten meegeven?
Sam de Pater achter de microfoon
Foto: Auke Jantzen
Voor de podcast schoven verschillende gasten aan, onder wie René Sommer, hoofdredacteur bij KRO-NCRV, Thomas Bruning, directeur van de NVJ, en mensen uit het journalistieke werkveld en van verschillende fondsen. Zo kwamen verschillende kanten van de journalistiek aan bod.
Uit het gesprek met Sommer kwam bijvoorbeeld naar voren dat studenten die later de onderzoeksjournalistiek in willen, zich daar tijdens de opleiding beter in zouden moeten kunnen verdiepen.
Maar de microfoons bleven niet de hele dag op tafel staan. Samen met Britt Moons trok Sam ook de bibliotheek en het festival over. ‘We hebben een paar mensen aan hun jasje getrokken en daar kwamen leuke dingen uit’, vertelt hij. ‘Het was echt razende reporters.’
De gesprekken leverden Sam zelf ook nieuwe inzichten op. Tegelijkertijd spreekt hij over het belang van netwerken op het festival. ‘Ik denk dat het goed is dat er studenten mee zijn’, vertelt hij. Naast het uitbreiden van hun eigen netwerk, laat de opleiding met gemotiveerde studenten ook zien wat ze in huis heeft. Daarmee werkt hun aanwezigheid volgens Sam als een ‘visitekaartje’ richting mogelijke stageplekken en opdrachtgevers.
Van Deventer naar de tekentafel in december
Aan het einde van de dag zijn de borden gevuld, de gesprekken gevoerd en de podcast opgenomen. Daarmee ligt er nog geen blauwdruk voor het nieuwe tweede jaar. In december gaan docenten voor het eerst met elkaar om tafel over de inrichting van het vernieuwde tweede jaar. Alle input uit Deventer wordt daarin meegenomen.
Cyril hoopt vooral dat tussen alle opgehaalde ideeën ook dingen zitten waar de opleiding zelf nog niet aan had gedacht. ‘We hebben natuurlijk ook onze dode hoek.’ De input van het festival kan helpen om ook buiten die bekende kaders te kijken.
Sara kijkt in ieder geval met een goed gevoel terug op de dag. ‘Ik vond het naast waardevol ook gewoon een hele gezellige dag’, vertelt ze. Als het aan haar ligt, blijft het dan ook niet bij deze ene editie. Naast alle input voor het onderwijs leverde de dag nieuwe contacten, stages, opdrachten en mogelijke gastsprekers op. Sara verwacht daarom dat de SvJ volgend jaar opnieuw op het festival te vinden is.
Kijk ook door de ogen van eerstejaarsstudent Esmay van Woerekom naar het Journalistiek Festival Deventer. Videomaker is Guus Hardon.
https://svjmedia.nl/blog/2026/09/25/eerstejaars-kijkt-ogen-uit-op-journalistiek-festival-deveneter/
