DE BILT — Steeds meer ouderen in De Bilt kloppen zelf aan bij de wijkverpleging omdat ze te kwetsbaar zijn om thuis te wonen, maar niet in aanmerking komen voor een verpleeghuis. Bij het tweewekelijkse inloopspreekuur wijkverpleging blijkt woensdagmiddag dat de groep die tussen wal en schip valt groeit. De wijkverpleegkundige ziet het probleem toenemen: “Er zijn heel veel mensen die beter af zouden zijn in een ouderwets bejaardenhuis. Maar die zijn te goed bevonden voor een verpleeghuis. Te kwetsbaar om nog thuis te wonen.”
De zaal is vol. Aan lange tafels zitten tientallen ouderen met koffie in de hand, in gesprek met elkaar. Het geroezemoes vult de ruimte, het lijkt meer op een buurtbijeenkomst dan op een zorgspreekuur. In een aparte ruimte ernaast zit de wijkverpleegkundige. Daar kunnen bezoekers één op één hun situatie bespreken, weg van de drukte, zodat gesprekken privé blijven.
Het spreekuur bestaat sinds vorig jaar en is opgezet om te voorkomen dat situaties thuis escaleren. “De doelstelling is om te voorkomen dat het thuis uit de hand loopt, omdat er nog geen zorg aanwezig is,” legt de verpleegkundige uit. Door om de twee weken zonder afspraak beschikbaar te zijn, hoopt de wijkverpleging mensen eerder in beeld te krijgen. “Soms krijgen wij pas een aanvraag uit het ziekenhuis of van de huisarts, terwijl het thuis al uit de hand is gelopen. Dat proberen we voor te zijn.”
Dat de drempel voor veel ouderen hoog is, blijkt uit de gesprekken. Een bezoeker vertelde de verpleegkundige vlak voor het spreekuur dat bellen te lastig voelde. “Die zei: ik had wél kunnen bellen, maar ik kom liever hier naartoe. Gewoon even bij iemand zitten vind ik makkelijker.” De vragen die binnenkomen zijn praktisch: hulp bij het aandoen van steunkousen, advies over medicatie, of het regelen van thuiszorg na een operatie. Maar onder die praktische vragen schuilt vaak een groter probleem: ouderen die steeds meer moeite hebben om zelfstandig te wonen, maar nergens anders terechtkunnen.
Dat raakt aan een landelijk tekort. De Bilt is met 24 procent 65-plussers een van de meest vergrijsde gemeenten van de provincie Utrecht. Het aantal ouderen dat langer thuis moet blijven wonen neemt toe, terwijl plekken in verzorgings- en verpleeghuizen schaars zijn. De wijkverpleegkundige merkt dat direct. “Die mensen zien wij heel veel. Te goed voor een verpleeghuis, te kwetsbaar voor thuis.”
Terug in de zaal zit Anja van Wijk aan een van de tafels. Ze heeft lang getwijfeld of ze zou komen. “Ik ben best wel koppig daarin,” zegt ze. “Ik denk altijd: ik kan het zelf wel. Tot je echt tegen de problemen aanloopt die je niet meer zelf kan doen.” Het was haar kleinzoon die haar over de streep trok. “Hij zei: het lijkt me toch wel slim om te gaan.”
Elke ochtend staat de thuiszorg nu bij haar voor de deur. “Ze helpen met steunkousen en medicatie. Daarna kijken ze even of alles motorisch goed gaat. Meestal drinken we koffie, daarna gaan ze weg.” Het ouder worden accepteert ze nuchter: “Ik ben niet zo lenig meer als vroeger, mijn zicht wordt er niet beter op en mijn gehoor. Maar dat hoort bij ouder worden, toch.”
Hulp vragen was het moeilijkste, zegt ze. “Er is maar één ding: hulp vragen. Dat is toch wel lastig.” Tegen anderen die thuis twijfelen is ze stellig: “Zeker doen. Mensen en zorgverleners helpen je echt. En die willen je ook helpen.”
De wijkverpleegkundige hoopt dat meer ouderen de stap zetten voordat het te laat is. Het volgende spreekuur is over twee weken, weer zonder afspraak.
Steeds meer mensen willen zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Maar wat als dat moeilijker wordt? Bij het inloopspreekuur wijkverpleging in MENS InloopPunt in De Bilt kunnen inwoners terecht met vragen over gezondheid, zorg en ondersteuning thuis. Tijdens dit laagdrempelige spreekuur geven wijkverpleegkundigen advies en denken zij mee over passende hulp. Voor deze reportage spreek ik met een verpleegkundige over het belang van dit initiatief en de vragen waar mensen in de praktijk het meest mee worstelen.
