Tussen de planten, gekleurde slingers en oude vogelplaten in het Duurzaamheidscentrum in Hilversum luisterden stadsbewoners op 13 mei naar de stadsvogeladviseur Han Westendorp. Zijn boodschap was duidelijk: ‘Als de stad geen fijne plek is voor de vogel, kan het ook geen fijne plek zijn voor de mens.’

Bij binnenkomst in de kleine zaal van het duurzaamheidscentrum valt het haast niet te missen waar de lezing vanavond over zal gaan. Naast het grote scherm waarop Han Westendorp zijn presentatie klaar heeft staan hangen aan beide zijkanten oude schoolplaten waarop de vele verschillende soorten vogels uit de stad zijn afgebeeld. Voor het scherm ligt een petje van de Vogelbescherming Gooi- en Vechtstreek dat Han heeft meegenomen. Hij is daar vrijwilliger.

Het duurzaamheidscentrum is een plek waar verschillende duurzame organisaties samenwerken onder één dak. In het gedeelde gebouw, vol planten en versierd met gekleurde stoffen slingers, vindt voor het eerst een lezing over stadsvogels plaats. Iris Schultheiss, die de bezoekers vanuit het centrum welkom heet met een vrolijke glimlach, vertelt dat ze het belangrijk vinden dat er met deze lezing aandacht wordt gevraagd voor de andere belangrijke bewoners van de stad, de vogels. ‘Het is vanavond een stukje kennis delen, maar ook bewustwording dat het belangrijk is dat we de biodiversiteit en inclusiviteit in de stad blijven behouden.’ Volgens Schultheiss komen de bezoekers niet alleen luisteren omdat ze geïnteresseerd zijn in vogels. ‘De mensen die hier vanavond op af komen hebben echt interesse in: hoe kunnen we die vogels nou echt helpen, waar kunnen we op letten en hoe kunnen wij, als inwoners, ons aanpassen?’

‘U bent hier natuurlijk niet speciaal voor mij gekomen, maar wel voor mijn verhaal.’ Is de zin waarmee Han zijn lezing over stadsvogels begint. Met behulp van een presentatie laat hij zien hoe de stad de afgelopen decennia is veranderd. Waar natuur vroeger vanzelfsprekend aanwezig was tussen de bebouwing, lijkt die groene ruimte steeds verder af te nemen.‘We zijn gegaan van ‘een beetje stad in de natuur’ naar ‘is er nog een beetje natuur in de stad?’ Een opmerking die blijft hangen bij het aandachtig luisterende publiek.

Han vertelt de aanwezige geïnteresseerden hoe zij in hun leven, bijvoorbeeld in hun eigen tuin, aanpassingen kunnen maken om vogels een fijne leefomgeving te bieden. Hij laat plaatjes zien van tuinen die volledig volgebouwd zijn met tegels en steen en houdt daar in vergelijking een foto naast van een groene tuin met verschillende plantensoorten en bomen. Hij vertelt dat er een ezelsbruggetje is om te zien of een plek fijn is voor een vogel om te wonen. ‘Je moet naar een plek kijken door de ogen van een vogel en dan denken aan de drie V’s.’ Hij wijst naar drie grote woorden op het scherm: veiligheid, voedsel en voortplanting. ‘Als vogel is dat het enige wat je nodig hebt om een plek als fijn te ervaren.’ Volgens Westendorp worden vogels bovendien regelmatig vergeten bij de verduurzaming van woningen. ‘Door de energietransitie plaatsen mensen heel vaak zonnepanelen op hun dak. Alleen worden de broedplaatsen van vogels dan vaak vergeten.’ Met een glimlach voegt hij eraan toe: ‘Dadelijk zijn we allemaal af van het gas, maar ook van de vogels.’
Tijdens de lezing wordt er door bezoekers regelmatig instemmend geknikt. Sommige mensen maken aantekeningen wanneer Westendorp praktische tips geeft of stellen vragen die Han met plezier beantwoordt.
Om het belang van vogels in de stad uit te leggen, vergelijkt Han ze met de kanarie in de koolmijn. Net zoals mijnwerkers vroeger aan een kanarie konden zien of de luchtkwaliteit gevaarlijk werd, laten vogels volgens hem zien hoe gezond een leefomgeving is voor de mens. ‘Het enige verschil is dat de mijnwerkers vroeger wisten wanneer ze naar boven moesten, maar de mensen hebben dat niet meer door.’ De boodschap van de avond draait daarmee niet alleen om vogels, maar ook om mensen. ‘Wij zijn als mensen ontzettend afhankelijk van de natuur; als we goed voor de natuur zorgen, zorgen we ook goed voor onszelf,’ legt hij uit. Dat vraagt volgens hem om een andere manier van kijken naar de stad. Niet alleen naar stenen, woningen, reclameborden en infrastructuur, maar ook naar het groen en de dieren die daarin leven. ‘Mensen zijn eigenlijk gewoon onderdeel van de natuur, en daar moeten ze voor zorgen. De mens moet zich aanpassen aan de vogel en niet andersom.’
Met een klein knikje naar Iris, die vanaf de achterste rij de tijd bijhield tijdens de lezing, sluit Han de avond af. Met luid applaus eindigt de avond, een bevestiging dat de boodschap die Westendorp de bezoekers meegaf is blijven hangen: wie goed voor de vogels in de stad zorgt, zorgt uiteindelijk ook goed voor zichzelf.

Stadsvogeladviseur Han Westendorp en zijn boodschap voor de inwoners van Hilversum

Tijdens de lezing vertelt Westendorp dat het niet goed gaat met de vogels in Hilversum. Daarom gaat verslaggever Merlin de Vries in gesprek met Han Westendorp. Westendorp vertelt over de boodschap die hij graag als stadsvogeladviseur wilt meegeven aan de inwoners van Hilversum. De Vries vroeg hem eerst uit te leggen wat een stadsvogeladviseur precies is.