Hilversum valt op in de landelijke cijfers over meldingen van verward gedrag. Uit gegevens van de politie blijkt dat in 2025 in Hilversum 157 meldingen per 10.000 inwoners werden geregistreerd. Landelijk ligt dat gemiddelde op 94 meldingen per 10.000 inwoners. Daarmee ligt Hilversum bijna 70 procent boven het Nederlandse gemiddelde. Ook de ontwikkeling door de jaren heen is opvallend. In 2019 registreerde de politie in Hilversum 731 meldingen. In 2025 liep dat aantal op naar 1.482. Binnen zes jaar is het aantal meldingen daarmee meer dan verdubbeld. De opvallende cijfers roepen een bredere vraag op: heeft de manier waarop zorg en wonen in Hilversum worden georganiseerd invloed op het aantal meldingen?
Een veranderende kijk op wonen en zorg
Een mogelijke verklaring ligt in een bredere ontwikkeling binnen de Nederlandse zorg. Mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag blijven steeds langer zelfstandig wonen, vaak met begeleiding aan huis. Waar vroeger sneller werd gekozen voor opname in een instelling, ligt de nadruk nu op deelname aan de samenleving en ondersteuning in de eigen leefomgeving. Ook de gemeente Hilversum sluit aan bij deze ontwikkeling. In de Woonzorgvisie 2025-2030 beschrijft de gemeente dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig moeten kunnen blijven wonen met passende zorg. Volgens de gemeente is deze keuze nodig door vergrijzing, personeelstekorten in de zorg en de daarbij groeiende druk op de zorg. Dit geschreven beleid gaat niet alleen om ouderen, maar ook om inwoners met complexere zorgvragen, zoals mensen met dementie of psychische problemen.
Naast dat de gemeente dit ziet als een manier om de stijgende druk op de zorg te verminderen, erkent ze tegelijkertijd dat deze ontwikkeling ook gevolgen heeft voor de leefomgeving in de wijken. In de woonzorgvisie staat dat door de extramuralisering van de zorg, het verplaatsen van zorg uit instellingen naar de thuissituatie, steeds meer mensen met een zwaardere ondersteuningsvraag in reguliere woonwijken wonen. Dat vergroot volgens de gemeente de druk op buurten en vraagt om meer hulp vanuit het vangnet van deze zorgbehoevende personen.
Meer zelfstandig wonen, meer meldingen?
De stijgende meldingscijfers betekenen niet automatisch dat er meer mensen met psychische problemen zijn in de gemeente. Maar de hoge cijfers leiden wel tot de vraag of veranderingen in het woonbeleid invloed hebben op hoe vaak inwoners situaties als zorgwekkend of overlast gevend worden ervaren. Sandra van de Bree van Versa Welzijn, een welzijnsorganisatie actief in de ondersteuning van inwoners in Gooi en Vechtstreek, herkent de ontwikkeling uit de praktijk. ‘Wij merken dat mensen langer blijven lopen met hun problemen en minder snel hulp zoeken.’ Volgens haar ontstaan situaties zelden door één probleem. Mensen melden zich vaak met een combinatie van uitdagingen. ‘Vaak komen mensen bij ons langs met meerdere vraagstukken. Het is er vaak niet één.’ Dat maakt vroegtijdige ondersteuning ingewikkelder. Volgens Van de Bree wordt er in sommige gevallen pas ingegrepen wanneer er al meerdere meldingen zijn binnengekomen. ‘Vaak wordt er pas echt actie ondernomen als er al veel meldingen zijn geweest van overlast.’ Van de Bree vertelt dat er in de wijken in Hilversum veel plekken zijn waar mensen heen kunnen als zij het vermoeden hebben dat een persoon kampt met verward gedrag. Daarnaast beschikt Hilversum over een relatief uitgebreid netwerk aan voorzieningen. Zo zijn er op de zorgkaart van Hilversum 26 actieve gezondheidszorgfaciliteiten te vinden. Ook kunnen inwoners via de gemeente advies vragen of een melding doen wanneer zij zich zorgen maken over iemand in hun omgeving.
In de woonzorgvisie beschrijft Hilversum daarnaast plannen om meer woonvormen te ontwikkelen tussen volledig zelfstandig wonen en intramurale zorg. Daarbij wordt gedacht aan kleinschalige woonconcepten, gemengd wonen en woonvormen waarbij begeleiding dichtbij beschikbaar is.
Voorzichtig met conclusies
Toch zijn de hoge cijfers niet zonder beperkingen. Het begrip ‘verward gedrag’ is geen medische diagnose. Volgens kennisinstituut Trimbos gaat het om een verzamelterm voor uiteenlopende situaties, waaronder psychische klachten, dementie, verslavingsproblematiek en gedrag onder invloed van middelen. Van de Bree vertelt dat verwarde personen vaak zelf niet doorhebben dat zij overlast veroorzaken. ‘Er was laatst een casus waarbij een man vaker bij een basisschool foto’s maakte bij het schoolplein. Dat riep bij veel mensen vragen op. Maar wat bleek, de man was alleen maar foto’s aan het maken van het hekwerk. Dus soms hebben mensen zelf niet eens door dat zij iets doen wat overlast veroorzaakt.’
Daarnaast wijst de politie erop dat registratieverschillen tussen regio’s invloed kunnen hebben op de cijfers. Een hoger aantal meldingen betekent daarom niet automatisch dat er ook daadwerkelijk meer incidenten plaatsvinden. Dat maakt het onmogelijk om op basis van de cijfers alleen, vast te stellen dat het woonbeleid verantwoordelijk is voor de stijging. De cijfers laten wel iets anders zien: Hilversum wijkt duidelijk af van het landelijke beeld. In een periode waarin meer mensen zelfstandig wonen en zorg steeds vaker plaatsvindt in de wijk, groeit ook het aantal meldingen van verward gedrag.
