Tot en met 31 mei is de tentoonstelling ‘Raadhuis in bezettingstijd’ te zien in het Dudok Architectuurcentrum. Vanuit het archief worden er voorwerpen, beeldmateriaal en een Hitler buste vertoont. De expositie laat zien hoe het gebouw een belangrijke rol speelde tijdens de oorlog.

Bezetting Raadshuis

Op 7 april 1942 ontving de gemeente Hilversum een brief met de eis om uit het Raadhuis te vertrekken. Huidig personeel moest opeens vertrekken uit het gebouw en de Duitsers zaten een week na dat moment in het gebouw.  Om het Raadhuis te behoeden voor de bombardementen besloten de Duitsers de toren te camoufleren. Dit deden zij door middel van camouflage netten over de toren heen te hangen. ‘Ze waren bang dat het gele gebouw vanuit de lucht zichtbaar was. Hierom wilde zij het gebouw eerst groen schilderen en probeerde zij dit eerst uit op een stuk muur achter de fietsenstalling. Dat werkte niet en daarom hebben de Duitsers dat idee laten vallen.’ vertelt Bart Huiden van het Dudok Architectuurcentrum.

In het gebouw zat generaal Christiansen in de burgemeesterskamer. Zijn assistenten zaten in de collegekamer daarnaast en de burgerzaal boven werd opgedeeld in kantoren. Doordat de soldaten met ijzeren platen onder hun schoenen rondliepen werd de slechte akoestiek van het gebouw ontdekt. Het geluid van de marmeren gangen werd gedempt door de aanleg van traplopers. ‘Doordat de Duitsers gebruik hebben gemaakt van traplopers, zijn de huidige marmeren vloeren in het gebouw gespaard gebleven.’

‘De Duitsers waren zelf ook bang voor de bombardementen en besloten bunkers te bouwen in Hilversum.’ Uiteindelijk zijn de Duitsers vertrokken richting die bunkers in Hilversum Noord. In 1944 ontving de gemeente het Raadhuis terug.

Razzia’s

23 oktober 1944 begon ’s ochtends een grote razzia. Allerlei mannen en jongens tussen de 17 en 50 jaar moesten zich melden bij het Sportpark. Hier werden zij medisch gekeurd en op transport gezet richting Amersfoort om dwangarbeid te verrichten. Op dit moment was Villa Op den Hull ook in bezet van de Duitsers. Jaren later is er tijdens een restauratie bij de villa bewijs gevonden van onderduikers op draagbalken van de vloer. De namen van de onderduikers, ‘W.M. Ter Borg, M.J. De Boer, A.S. Bergsma’, stonden erop gegrafeerd. De razzia van 1944 wordt gezien als een reden waardoor de drie mannen onderdoken.

Tijdens de uitbraak van de razzia verbleven er ook onderduikers in het Raadhuis. De zoon, Casper Baas, van de onderhoudsmonteur waarschuwde zijn vrienden voor de razzia’s en liet hen onderduiken in het gebouw. ‘Ze kwamen gewoon binnen via de hoofdingang. Als de Duitsers uit het pand waren, dan liepen zij met zijn vader gewoon door het gebouw heen en bekeken allerlei ruimtes.’ legt Huiden uit. Van de onderduikers zijn later lege sigarettenpakjes, speelgoedvliegtuigjes en conservenblikjes gevonden.

Hitler buste

Een merkwaardige vondst die tijdens de tentoonstelling te zien valt, is een buste van Hitler. In de jaren 50 werd de vijver voor het Raadhuis schoongemaakt, maar tijdens die schoonmaak stootte één van de mannen zich tegen een steen. Huiden vertelt dat dit geen steen bleek te zijn, ‘Het bleek een kop van Hitler te zijn. Die stond hoogstwaarschijnlijk in het kantoor van Christiansen.’ Uit angst voor de capitulatie werd de buste in de vijver geworpen. Huiden vertelt dat er een discussie ontstond over het vertonen van de buste tijdens de tentoonstelling. ‘We willen hem geen eer geven, dus moeten wij het wel of niet doen?’ Hiervoor werd er een oplossing bedacht waar uiteindelijk ieder voor in heeft gestemd. ‘Wij hebben het hoofd plat gelegd met blauw crêpe papier erom heen, zodat het lijkt op de manier dat de buste werd gevonden in de vijver.’

Bezoeker Bruno van Loo vertelt over zijn indruk van de tentoonstelling. ‘Als je hier binnen komt valt je mond gewoon open van de avonturen die dit gebouw heeft meegemaakt. Mijn familie komt vanuit Hilversum, dan word je er wel stil van.’ Sinds de jaren 70 is het gebouw gerestaureerd en zijn de kenmerken van de Duitsers en onderduikers in het Raadhuis niet meer te achterhalen.

Op 24 april is een nieuwe tentoonstelling van start gegaan in het Raadshuis. De tentoonstelling vertelt het verhaal over het Raadshuis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Verslaggever Tessel Keizer gaat met Museumgids Alfons Klarenbeek in gesprek over zijn werk in het Raadshuis en zijn passie voor Dudok.