LEIDSCHE RIJN – Hoewel volgens het rapport van Rijksoverheid het aantal meldingen van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid in Utrecht stijgt, voelt Rosalie (22) uit Leidsche Rijn zich over het algemeen veilig in haar woonomgeving. De stijgende cijfers roepen de vraag op of discriminatie daadwerkelijk toeneemt, of dat mensen een meldpunt beter weten te vinden.
Rosalie Meertens (22) is opgegroeid in Vleuten de Meern en woont haar hele leven in Leidsche Rijn. Ze zegt geen haat of discriminatie te hebben ervaren. ‘Ik heb me eigenlijk altijd wel veilig gevoeld in Leidsche Rijn, wat mijn geaardheid betreft. Al moet ik wel zeggen dat ik denk dat het helpt dat ik er niet gay uit zie’,vertelt Rosalie. ‘Ik doe er niet geheimzinnig over dat ik op vrouwen val, maar ik maak er ook geen groot ding van. In mijn omgeving maak ik mij er geen zorgen over. Ook op mijn school vroeger is het altijd oké geweest.’
Rosalie deelt wat zichtbaarheid voor haar heeft betekend. In haar tienerjaren ging ze naar Amadeus Lyceum in Vleuterweide. ‘De allereerste keer dat er op school aandacht werd besteed aan Paarse Vrijdag, voelde ik me toch wel een klein beetje gezien’, vertelt Rosalie. ‘Wanneer je jong bent en alles nog moet ontdekken, is dat best spannend. Je zoekt jouw plekje en wat erkenning en zichtbaarheid is dan wel fijn. Het geeft je het gevoel dat je jezelf mag zijn.’
Rosalie zegt zich in de binnenstad wel wat bewuster te zijn van hoe ze zich uit. ‘Als ik met mijn vriendin in de stad ben, lopen we wel hand in hand maar we gaan niet in het openbaar zoenen’, deelt ze. ‘Al denk ik dat dat los staat van dat we twee vrouwen zijn. Volgens mij word je als heterokoppel ook wel een beetje gek aangekeken wanneer je in het openbaar zoent.’
‘Ik merk zelf niet echt discriminatie in mijn omgeving,’ vertelt Rosalie. Ze heeft echter wel de indruk dat maatschappelijke discussies harder worden: ‘Als ik kijk naar de wereld lijken alle meningen wat extremer te worden,’ vindt Rosalie, ‘in gesprekken lijkt de focus te liggen op elkaars verschillen in plaats van te proberen elkaar in het midden te vinden.’
Verklaring voor toename meldingen
Een rapport van de Rijksoverheid toont dat het aantal meldingen van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid de afgelopen twee jaar is toegenomen. Michel Aben, consulent Discriminatiezaken bij Discriminatie.nl, geeft hier een verklaring voor. Namelijk de onlangs gestarte samenwerking met Rita. Dit is een online platform waar mensen een melding kunnen doen van discriminatie op grond van seksuele gerichtheid. Zij hebben volgens Michel een enorm bereik als het gaat om zichtbaarheid, en dat vergroot de vindbaarheid van een plek om een melding te kunnen maken. ‘Daarnaast denk ik dat maatschappelijke ontwikkelingen een grote rol spelen. Er is weer een toename van polarisatie, de acceptatie van LHBTQIA+ gemeenschap staat onder druk,’ zegt Aben en volgens hem hebben politieke bestuursorganen hierin een belangrijke functie. ‘Zij kunnen door normen te stellen een voorbeeld geven van wat niet acceptabel is.’
Meldingen versus toename discriminatie
De stijging van het aantal meldingen roept de vraag op of dat ook betekent dat discriminatie toeneemt. ‘Voorheen hadden alle Anti-Discriminatie Voorzieningen (ADV’s) in Nederland een andere naam. Sinds twee jaar heten alle ADV’s discriminatie.nl. Dit heeft bijgedragen aan de herkenbaarheid en ook de vindbaarheid’, verklaart Aben, ‘Het is echter nog altijd het topje van de ijsberg.’ Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft in 2023 hiernaar onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat 11 procent van de mensen die discriminatie ervaart, 3 procent actie onderneemt en 1 procent terechtkomt bij ADV’s.
‘Ik verwacht dat het percentage wel iets gestegen is sinds de naamsverandering en de samenwerking met Rita. Maar het blijft een onvolledig beeld.’ Volgens Michel zijn er allerlei verschillende redenen waarom mensen geen melding maken. ‘Niet iedereen wil iets met een voorval doen, soms omdat ze een drempel ervaren of het bagatelliseren,’ aldus Michel. ‘Maar ook omdat ze bijvoorbeeld bang zijn voor consequenties of denken dat het geen zin heeft.’ Michel stelt dat het soms lastig is om iemand die discrimineert aansprakelijk te stellen, maar dat melden toch zinvol is. ‘Het zorgt voor inzicht in wat er in een wijk of stad speelt en beleidsmakers kunnen dan inzetten op preventieve maatregelen.’
Gemeentelijke inzet en zichtbaarheid in de wijk
‘Utrecht is een progressieve gemeente wat preventie betreft’, zegt Aben. De gemeente ondersteunt Discriminatie.nl met het jaarlijkse Pink Panel-onderzoek. Via een enquête onder de LHBTQIA+-gemeenschap wordt de veiligheidsbeleving en ervaring met discriminatie onderzocht. Dit jaar ligt de focus op locaties, zodat beleid en preventie daarop kunnen worden afgestemd. Daarnaast is er een regionaal veiligheidsoverleg met onder meer de gemeente, discriminatie.nl, COC en Roze in Blauw (politie), waarin concrete situaties worden besproken en hoe ernaar gehandeld kan worden.
Op wijkniveau wordt er ook ingezet op acceptatie te bevorderen door middel van zichtbaarheid. ‘We proberen dit bijvoorbeeld door Paarse Vrijdag onder de aandacht te brengen en we zijn ook regelmatig aanwezig geweest bij GSA’s op de scholen’, zegt Michel Aben. Naast deze zichtbaarheid op de scholen wordt er volgens Rosalie in Leidsche Rijn verder weinig georganiseerd voor de LHBTQIA+ gemeenschap. ‘Ik heb daar zelf ook niet per se behoefte aan, maar ik kan me wel voorstellen dat voor de mensen die dat wel hebben dat prettig zou kunnen zijn.’
